VINAGRI News - Bất chấp việc chính phủ Pakistan rút giá hỗ trợ và chấm dứt thu mua trực tiếp lúa mì, diện tích gieo trồng niên vụ 2025 - 2026 tại Punjab - vùng sản xuất lúa mì lớn nhất cả nước - vẫn tăng so với năm trước. Thực tế này cho thấy lúa mì vẫn là lựa chọn ít rủi ro nhất của nông dân, trong bối cảnh các loại cây trồng thay thế còn nhiều hạn chế.
Tóm lược:
> Nông dân Pakistan phản đối mạnh việc rút giá hỗ trợ và thu mua trực tiếp lúa mì
> Diện tích lúa mì tại Punjab vẫn tăng 159.000 mẫu Anh trong niên vụ 2025 - 2026
> Lúa mì vẫn là cây trồng ít rủi ro nhất, dễ canh tác và dễ tiêu thụ
> Giá định hướng 3.500 rupee/40 kg đóng vai trò then chốt trong quyết định gieo trồng
> Giảm 5% diện tích lúa mì có thể buộc Pakistan nhập khẩu 1,5 triệu tấn, tiêu tốn ngoại tệ lớn
Từ thời điểm thu hoạch vụ lúa mì trước vào tháng 3– - 4/2025 đến khi gieo trồng vụ hiện tại vào tháng 11/2025, các lãnh đạo chủ chốt của những hiệp hội nông dân lớn tại Pakistan liên tục chỉ trích chính sách lúa mì của chính phủ.
Các chỉ trích, được đưa ra thông qua họp báo, chương trình tọa đàm truyền hình và các diễn đàn công khai, tập trung vào hai thay đổi chính sách lớn trong ngành lúa mì: rút giá thu mua hỗ trợ và bãi bỏ thông lệ thu mua trực tiếp từ nông dân đã tồn tại hàng chục năm. Các hiệp hội cảnh báo nông dân có thể giảm diện tích gieo trồng trong vụ tới để phản đối, khi phần lớn chỉ bán được lúa mì với giá 1.800 - 2.200 rupee/40 kg, thấp hơn nhiều so với chi phí sản xuất và giá nhập khẩu tương đương.
Nhiều chuyên gia độc lập cũng dự báo diện tích trồng lúa mì sẽ giảm, đặc biệt tại Punjab, nơi chính quyền áp đặt giá trần theo từng huyện khoảng 2.800 rupee/40 kg khi giá bắt đầu phục hồi sau giai đoạn dư cung vào mùa thu hoạch. Việc kìm giá bằng biện pháp hành chính này - đi ngược lại nguyên tắc tự do hóa và kinh tế thị trường - đã gây bất lợi cho những nông dân giữ hàng chờ giá tốt hơn.
Tuy nhiên, trái với các dự báo trước đó, ước tính đầu tiên về vụ lúa mì 2025 - 2026 do Cơ quan Báo cáo Cây trồng (Chính quyền Punjab) công bố cho thấy diện tích gieo trồng tại Punjab - nơi sản xuất 76% lúa mì của cả nước - đạt 16,41 triệu mẫu Anh, tăng so với 16,25 triệu mẫu Anh của niên vụ 2024 - 2025, tương đương mức tăng 159.000 mẫu Anh.
Chính quyền Punjab cho rằng sự gia tăng này là nhờ công bố kịp thời giá định hướng (không phải giá hỗ trợ) ở mức 3.500 rupee/40 kg, giảm giá giống lúa mì được chứng nhận và triển khai hiệu quả chiến dịch gieo trồng.
Nếu số liệu này chính xác, câu hỏi đặt ra là thực tế dưới cơ sở sản xuất đang diễn ra như thế nào. Liệu nông dân một lần nữa bị thuyết phục bởi các cam kết của chính phủ - đặc biệt là mức giá định hướng 3.500 rupee - hay đơn giản là họ không có nhiều lựa chọn thay thế khả thi cho lúa mì? Cũng có khả năng nhiều nông dân vẫn gieo lúa mì với kỳ vọng diện tích toàn quốc giảm sẽ khiến nguồn cung thấp hơn và giá thị trường tăng trong năm nay.
Một phần câu trả lời nằm ở việc công bố sớm giá định hướng, giúp khôi phục niềm tin của nông dân. Tuy nhiên, thực tế sâu xa hơn là Pakistan chỉ trồng được rất ít loại cây vụ Kharif và Rabi; rau màu tuy đa dạng nhưng khó canh tác quy mô lớn do tiêu thụ nội địa hạn chế và cơ hội xuất khẩu bị ràng buộc.
Các lựa chọn thay thế lúa mì cũng khác nhau theo từng vùng. Tại Sahiwal, nông dân có thể chuyển sang khoai tây, tỏi, cải dầu (canola), mù tạt và ngô xuân. Ở Sargodha, các lựa chọn gồm mía (cây trồng cả năm), đậu gà, đậu lăng, ngô và cây lấy dầu. Một số khu vực khác có thể trồng hướng dương hoặc thuốc lá thay cho lúa mì.
Tuy nhiên, về mặt lịch sử, nông dân vẫn ưu tiên lúa mì do các loại cây trồng khác đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu cao hơn, lợi nhuận thấp hoặc không ổn định, hoặc thiếu kênh tiêu thụ phát triển, đặc biệt khi trồng ngoài các vùng chuyên canh truyền thống.
Ngược lại, lúa mì cần ít công đoạn canh tác, có thể trồng trong điều kiện tưới tiêu, phụ thuộc mưa hoặc khan hiếm nước, phù hợp với nhiều vùng sinh thái nông nghiệp. Cây lúa mì ít bị sâu bệnh, chịu biến động khí hậu tốt hơn nhiều loại cây khác và được giao dịch ngay cả ở những chợ ngũ cốc nhỏ nhất, giúp nông dân ít gặp rủi ro về đầu ra. Ngoài ra, với các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, rơm lúa mì là nguồn thức ăn gia súc thiết yếu, buộc họ phải duy trì canh tác loại cây này.
Những yếu tố trên khiến lúa mì đặc biệt hấp dẫn với nông dân ngại rủi ro, tìm kiếm sự ổn định và dễ dự đoán, đồng thời cũng là lựa chọn truyền thống của các chủ đất không trực tiếp canh tác.
Phân tích xu hướng diện tích lúa mì trong 25 năm qua càng củng cố nhận định này. Ngoại trừ năm gần đây, mức giảm diện tích theo năm lớn nhất chỉ là 3,3% (giai đoạn 2000 - 2001 so với 1999 - 2000). Riêng niên vụ 2024 - 2025, diện tích giảm mạnh 5,5%, chủ yếu do Pakistan nhập khẩu 3,6 triệu tấn lúa mì đầu năm 2024 và việc chính quyền Punjab đột ngột từ chối thu mua vụ thu hoạch 2024 từ nông dân.
Kết luận lại, với các lựa chọn cây trồng thay thế còn hạn chế, lúa mì nhiều khả năng vẫn là cây trồng chủ lực của Pakistan, với mức giảm diện tích tối đa trong một năm khó vượt quá 5,5%. Tuy nhiên, mỗi nông dân đều có ngưỡng chịu đựng kinh tế, và thua lỗ kéo dài sẽ buộc họ phải chuyển sang cây trồng khác.
Do đó, sau những gì diễn ra trong hai năm qua, chính phủ Pakistan cần đảm bảo - thông qua chính sách phù hợp và các biện pháp hành chính - rằng vụ lúa mì mới được giao dịch ở mức 3.500 rupee/40 kg như đã cam kết, đủ bù chi phí và mang lại ít nhất một mức lợi nhuận tối thiểu cho nông dân.
Nếu không thực hiện được cam kết này, uy tín của chính phủ - vốn đã bị xói mòn bởi những lời hứa không được thực hiện trong hai năm gần đây - sẽ tiếp tục suy giảm. Ngược lại, chỉ cần giảm 5% diện tích lúa mì, Pakistan có thể phải nhập khẩu khoảng 1,5 triệu tấn, gây áp lực lớn lên nguồn ngoại tệ quốc gia.
NPK/ Vinagri News (Dawn)
No comments:
Post a Comment