VINAGRI News - Bờ Biển Ngà và Ghana - hai quốc gia sản xuất khoảng một nửa sản lượng cacao toàn cầu - đang đối mặt với khủng hoảng bán hàng do giá thế giới lao dốc, nguồn cung dư thừa và nhu cầu sô-cô-la suy yếu. Hệ thống định giá cố định khiến hai nước chịu tác động nặng nề hơn các đối thủ, buộc chính phủ phải hạ giá thu mua và triển khai các biện pháp giải cứu.
Tóm lược:
> Giá cacao thế giới giảm mạnh khiến Bờ Biển Ngà và Ghana khó bán hàng và thanh toán cho nông dân.
> Cơ chế giá cố định cao khiến thương nhân quốc tế ngừng mua do lo ngại thua lỗ.
> Hai nước đang hạ giá thu mua và triển khai chương trình mua lại tồn kho.
> Thị trường toàn cầu dự kiến dư cung 300.000 - 400.000 tấn trong niên vụ này.
> Cacao đóng vai trò sống còn đối với kinh tế và sinh kế của hàng triệu người tại hai quốc gia Tây Phi.
Khủng hoảng bán cacao hình thành như thế nào?
Hai nhà sản xuất cacao lớn nhất thế giới - Bờ Biển Ngà và Ghana - đang gặp khó khăn trong việc bán hạt cacao và thanh toán cho nông dân trong năm nay do sản lượng toàn cầu dồi dào, giá cacao giảm mạnh và nhu cầu từ các hãng sô-cô-la suy yếu.
Cơ chế bán hàng đặc thù
Khác với nhiều quốc gia khác, cacao tại Bờ Biển Ngà và Ghana không được tự do giao dịch. Thay vào đó, các cơ quan quản lý cacao do chính phủ chỉ định bán khoảng 80% sản lượng hạt cho các nhà giao dịch toàn cầu trước một năm. Dựa trên các hợp đồng bán trước này, họ ấn định mức giá cố định cho nông dân vào đầu niên vụ (tháng 10).
Nông dân bán hạt cacao cho các nhà thu gom địa phương theo mức giá cố định này. Sau đó, các nhà thu gom bán lại cho người mua được cấp phép. Những người mua được cấp phép sẽ bán trực tiếp cho thương nhân quốc tế hoặc qua trung gian nội địa trước khi đến tay các nhà giao dịch toàn cầu.
Mức giá cố định thiết lập vào tháng 10 thường áp dụng cho vụ chính từ tháng 10 đến tháng 3. Đối với vụ giữa niên (tháng 4 đến tháng 9) - thường được đánh giá có chất lượng thấp hơn - cơ quan quản lý có thể điều chỉnh lại giá thu mua.
Tháng 10 năm ngoái, Bờ Biển Ngà ấn định giá vụ chính khoảng 5.000 USD/tấn, trong khi Ghana đưa ra mức gần 5.300 USD/tấn.
Giá thế giới lao dốc gây đình trệ mua bán
Trong khi đó, giá cacao kỳ hạn trên thị trường thế giới đã giảm xuống còn khoảng 3.100 USD/tấn, mất một nửa giá trị chỉ trong năm nay.
Sự sụt giảm này khiến các nhà giao dịch quốc tế đối mặt nguy cơ thua lỗ lớn nếu mua cacao từ Bờ Biển Ngà và Ghana theo giá cố định cao rồi bán ra theo giá kỳ hạn thấp hơn. Hệ quả là họ phần lớn đã ngừng mua.
Nông dân Ghana cho biết tháng trước họ chưa được thanh toán tiền bán cacao kể từ tháng 11. Các nguồn tin trong ngành cũng cho biết tình hình tại Bờ Biển Ngà tương tự, với lượng cacao chưa bán được chất đống trên khắp cả nước.
Các biện pháp ứng phó của hai nước
Để hỗ trợ nông dân, chính phủ Bờ Biển Ngà cuối tháng trước đã triển khai chương trình mua lại 100.000 tấn cacao vụ chính chưa bán được, với tổng chi phí khoảng 500 triệu USD.
Tại Ghana, cơ quan quản lý cacao ngày 12/2 đã cắt giảm giá thu mua cố định gần một phần ba, xuống còn khoảng 3.580 USD/tấn, sau khi ước tính tồn kho chưa bán được lên tới khoảng 50.000 tấn.
Bờ Biển Ngà cũng dự kiến từ ngày 1/3 sẽ giảm giá thu mua cố định khoảng một phần ba nhằm tạo động lực cho các thương nhân quốc tế quay lại mua hàng. Chính phủ nước này cho biết sẽ công bố mức giá mới vào cuối tháng 2, sớm hơn thường lệ một tháng.
Vì sao giá cacao thế giới giảm mạnh?
Sau khi tăng gần gấp ba lên mức kỷ lục trong năm 2024, giá cacao thế giới đã mất khoảng ba phần tư giá trị kể từ đó.
Nguyên nhân một phần đến từ nhu cầu suy giảm: giá cao buộc các nhà sản xuất sô-cô-la thu nhỏ kích thước thanh, tăng tỷ lệ phụ gia không chứa cacao như bánh wafer hoặc hạt, đồng thời thay thế bơ cacao bằng các loại chất béo khác.
Song song đó, điều kiện thời tiết thuận lợi giúp mùa vụ đạt năng suất cao hơn, khiến thị trường toàn cầu dự kiến dư cung khoảng 300.000 - 400.000 tấn trong niên vụ này, theo các nhà giao dịch quốc tế.
Phần lớn lượng dư cung tập trung tại Bờ Biển Ngà và Ghana - hai nước không có nguồn lực tài chính và năng lực kho bãi như các nhà giao dịch hoặc nhà chế biến toàn cầu để lưu trữ dài hạn.
Ngoài ra, tồn tại độ trễ khoảng một năm giữa biến động giá cacao kỳ hạn và tác động lên giá sô-cô-la bán lẻ.
Vai trò kinh tế của cacao đối với hai quốc gia
Cacao chiếm gần 40% kim ngạch xuất khẩu của Bờ Biển Ngà và gần 15% của Ghana, trở thành nguồn thu ngoại tệ quan trọng hàng đầu của hai quốc gia Tây Phi.
Không giống Bờ Biển Ngà, Ghana còn đang chật vật phục hồi sau cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, sau khi vỡ nợ và tái cơ cấu phần lớn khoản nợ nước ngoài trị giá 30 tỷ USD. Tình trạng này khiến cơ quan quản lý cacao Ghana gặp nhiều khó khăn hơn trong việc huy động tài chính để thu mua sản phẩm.
Khoảng 2 triệu nông dân trồng cacao tại Ghana và Bờ Biển Ngà cùng gia đình họ - phần lớn sống dưới ngưỡng nghèo - phụ thuộc vào cây cacao để mưu sinh.
NPK/ Vinagri News (Reuters)
No comments:
Post a Comment