VINAGRI News - Giá ca cao tăng vọt lên kỷ lục năm 2024 rồi lao dốc hơn 70% đã làm lung lay cơ chế quản lý giá cố định lâu nay tại Ghana và Bờ Biển Ngà. Trước áp lực tồn kho, lợi nhuận sụt giảm và nhu cầu suy yếu, Ghana bắt đầu cải cách hệ thống định giá, trong khi thị trường toàn cầu đối mặt nguy cơ dư cung lớn nhất nhiều thập kỷ.
Hạt ca cao được phơi trên giàn tại một nông trại ở Kwabeng, Ghana. Ảnh: Paul Ninson/Bloomberg
Tóm lược:
> Giá ca cao tăng kỷ lục gần 13.000 USD/tấn năm 2024 rồi giảm hơn 70%.
> Ghana khởi động cải cách cơ chế định giá, hướng tới hệ thống linh hoạt hơn.
> Dự báo dư cung toàn cầu 400.000 tấn - cao nhất từ thập niên 1980.
> Hơn 200.000 tấn ca cao Tây Phi vẫn chưa được bán và phòng hộ.
> Giá kỳ hạn New York giảm còn 3.652 USD/tấn, thấp nhất từ 10/2023.
> Những thay đổi chính sách tại Ghana và có thể tại Bờ Biển Ngà có thể tái định hình thị trường ca cao toàn cầu trong nhiều năm tới.
Đà tăng dựng đứng của giá ca cao, tiếp theo là cú lao dốc sâu, đang làm thay đổi căn bản cách thức vận hành lâu nay của thị trường Tây Phi - khu vực cung cấp phần lớn sản lượng ca cao toàn cầu.
Ghana, quốc gia sản xuất lớn thứ hai thế giới, tuần này đã khởi động quá trình nới lỏng cơ chế kiểm soát chặt chẽ giá nội địa do nhà nước ấn định. Tại Bờ Biển Ngà - nước sản xuất lớn nhất - tình trạng bất mãn cũng gia tăng khi các thương nhân trì hoãn thu mua cho vụ thu hoạch giữa niên vụ sắp tới với kỳ vọng giá sẽ giảm thêm.
Hoạt động bán ca cao tại hai quốc gia này - chiếm hơn một nửa nguồn cung toàn cầu - từ lâu được kiểm soát bởi các cơ quan quản lý nhà nước, những đơn vị ấn định giá thu mua từ nông dân và chịu trách nhiệm tiếp thị xuất khẩu. Cơ chế này nhằm bảo vệ người trồng, phần lớn là các hộ nông dân nhỏ lẻ, khỏi biến động mạnh của thị trường nông sản.
Tuy nhiên, khi giá hợp đồng tương lai tăng lên mức cao kỷ lục trong năm 2024 rồi sau đó giảm hơn 70%, hệ thống này khiến nông dân khó hưởng lợi từ đà tăng giá, đồng thời gây khó khăn cho thương nhân trong giai đoạn giá lao dốc. Kho bãi và cảng biển bị ùn ứ do lượng hàng chưa bán, trong khi giá tiếp tục suy giảm, làm gia tăng áp lực lên chuỗi cung ứng và thúc đẩy các thay đổi có thể tác động lâu dài đến thị trường ca cao toàn cầu.
Andrew Moriarty, quản lý cấp cao mảng ca cao tại công ty nghiên cứu cây trồng Expana, nhận định động thái của Ghana “được xem là một giải pháp tài chính bền vững hơn” và “có thể giúp giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung trong tương lai”.
Tây Phi từ lâu chiếm ưu thế trong ngành ca cao nhờ điều kiện khí hậu nhiệt đới phù hợp. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa dịch bệnh cây trồng và thời tiết ngày càng cực đoan đã làm suy giảm sản lượng, kích hoạt đợt tăng giá đưa hợp đồng tương lai lên gần 13.000 USD/tấn trong năm 2024 - cao gấp bốn lần mức trung bình dài hạn.
Các cơ quan quản lý - vốn bán phần lớn sản lượng nhiều tháng trước khi thu hoạch - đã không thể hoàn tất toàn bộ hợp đồng trong năm đó và buộc phải chuyển một phần sang vụ sau. Trong khi đó, các nhà sản xuất sôcôla tìm cách cắt giảm chi phí bằng cách điều chỉnh công thức, bổ sung hạt, bánh quy hoặc thay thế bơ ca cao bằng dầu thực vật rẻ hơn.
Nhu cầu suy yếu kết hợp với sản lượng cải thiện đã khiến thị trường điều chỉnh nhanh chóng. Công ty môi giới hàng hóa Marex Group ước tính niên vụ hiện tại sẽ ghi nhận dư cung toàn cầu khoảng 400.000 tấn - mức cao nhất theo dữ liệu của Tổ chức Ca cao Quốc tế kể từ thập niên 1980.
Giá ca cao kỳ hạn tại New York đã gần như giảm một nửa kể từ đầu niên vụ 2025 - 2026 vào tháng 10, ngay sau khi giá do nhà nước ấn định tại Tây Phi kịp điều chỉnh theo đà tăng trước đó. Hiện giá dao động quanh 4.000 USD/tấn.
Sự chênh lệch ngày càng lớn giữa giá nội địa và giá quốc tế đã bào mòn biên lợi nhuận của các nhà xuất khẩu, làm chậm dòng chảy xuất khẩu. Điều này cũng gây khó khăn cho các cơ quan quản lý, vốn đã giảm bán kỳ hạn ở đỉnh thị trường với kỳ vọng giá giao ngay sẽ còn tăng cao hơn.
Jonathan Parkman, Giám đốc kinh doanh nông sản tại Marex Group ở London, cho rằng các nước xuất xứ khác đã tận dụng trọn vẹn đà tăng giá, trong khi nông dân Ghana và Bờ Biển Ngà “bỏ lỡ hoàn toàn cả chiều tăng lẫn chiều giảm”.
Thị trường ca cao được dự báo dư cung lớn hơn
Nhu cầu sụt giảm mạnh, làm gia tăng nguồn cung sẵn có.
Nguồn: ICCO (đối với số liệu đến niên vụ 2024 - 2025); ước tính của Marex (đối với niên vụ 2025 - 2026).
Lưu ý: Các năm được tính theo niên vụ kết thúc vào tháng 9 của năm đó.
Trước bối cảnh đó, chính phủ Ghana đã tổ chức một cuộc họp khẩn trong tuần này. Bộ trưởng Tài chính Cassiel Ato Forson cho biết nước này dự kiến áp dụng cơ chế linh hoạt cho phép điều chỉnh tự động giá nội địa khi giá quốc tế biến động.
Trong thời gian tới, Cocobod - cơ quan quản lý ngành ca cao - sẽ được phép phát hành trái phiếu nội địa để thu mua hạt ca cao nhằm tạo nguồn vốn quay vòng, sử dụng chính hạt ca cao làm tài sản đảm bảo.
Việc cắt giảm giá thu mua tại nông hộ song song với cải cách này sẽ giúp Ghana thuận lợi hơn trong việc bán phần còn lại của vụ chính và giải tỏa tình trạng ách tắc, theo ông Parkman.
Phản ứng ban đầu từ nông dân Ghana là sự nhẹ nhõm trước triển vọng giải phóng lượng hàng tồn đọng, theo ông Michael Acheampong - một trưởng nhóm nông dân giám sát hơn 1.500 hộ trồng ở phía bắc thủ đô Accra.
Tuy nhiên, cải cách hệ thống giá sẽ cần thời gian. Đề xuất sẽ được trình Quốc hội thông qua vào cuối năm nay và nếu được phê chuẩn, chỉ áp dụng từ vụ chính tiếp theo bắt đầu khoảng tháng 10.
Ông Acheampong nhấn mạnh nông dân mong muốn Cocobod và chính phủ phải sẵn sàng điều chỉnh tăng giá thu mua ngay lập tức, theo thời gian thực, mỗi khi giá quốc tế cải thiện.
Người phát ngôn của Le Conseil du Cafe-Cacao (CCC) - cơ quan quản lý ngành ca cao Bờ Biển Ngà - chưa đưa ra bình luận về thông báo của Ghana.
Theo nhận định của công ty giao dịch Hanseatic Cocoa & Commodity Office có trụ sở tại Hamburg, khi các nhà sản xuất trong nước tại Bờ Biển Ngà đã yêu cầu giảm mạnh giá thu mua, việc CCC có động thái tương tự chỉ còn là vấn đề thời gian.
Trong khi đó, áp lực tiếp tục gia tăng. Một số nhà xuất khẩu Bờ Biển Ngà gặp khó khăn trong việc thực hiện các hợp đồng đã ký ở mức giá cao trước đó, khiến hơn 100.000 tấn hạt ca cao chưa tìm được người mua. Ngoài ra, một số thương nhân đã đa dạng hóa nguồn cung sang khu vực khác sau khi chịu thiệt hại do hợp đồng bị trì hoãn, trong bối cảnh sản lượng tại Nam Mỹ tăng lên.
Ông Parkman ước tính hai quốc gia Tây Phi còn khoảng 200.000 tấn ca cao vụ chính - kết thúc khoảng tháng 3 - vẫn cần được bán và phòng hộ giá. Cùng với lượng ca cao vụ giữa niên vụ còn phải tiêu thụ trước khi kết thúc mùa vào tháng 9, nguồn cung tồn đọng có nguy cơ tiếp tục gây áp lực giảm giá.
Trong phiên giao dịch thứ Sáu, giá ca cao kỳ hạn New York giảm xuống còn 3.652 USD/tấn - mức thấp nhất kể từ tháng 10/2023.
NPK/ Vinagri News (Bloomberg)
No comments:
Post a Comment