VINAGRI News - Bộ Nông nghiệp Philippines cho rằng Dự luật RICE có thể giúp chặn đà giảm giá lúa tại ruộng, song các chuyên gia cảnh báo hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc chủ yếu vào quy mô thu mua của Nhà nước và chính sách thuế nhập khẩu gạo.
Tóm lược:
> Dự luật RICE nhằm khôi phục và mở rộng quyền điều tiết thị trường gạo của NFA.
> Hiệu quả phụ thuộc lớn vào quy mô ngân sách thu mua lúa của chính phủ.
> Giá sàn lúa được đề xuất nhưng khó thực thi nếu gạo nhập khẩu vẫn rẻ.
> Các chuyên gia nhấn mạnh vai trò then chốt của thuế nhập khẩu và quản lý nguồn cung.
Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) cho biết Dự luật Trao quyền cho Ngành Lúa gạo và Người tiêu dùng (Rice Industry and Consumer Empowerment - RICE Act) đang được thiết kế nhằm ngăn chặn tình trạng giá lúa tươi tại ruộng xuống thấp. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng tác động cuối cùng của dự luật này sẽ phụ thuộc vào khối lượng lúa mà chính phủ thu mua, cũng như các điều chỉnh về thuế quan.
Dự luật RICE hiện đang được trình Quốc hội Philippines với tên gọi Dự luật Hạ viện số 1 và Dự luật Thượng viện số 1618. Mục tiêu của dự luật là khôi phục và mở rộng quyền điều tiết của Cơ quan Lương thực Quốc gia (NFA) - những quyền đã bị thu hẹp đáng kể kể từ khi Luật Tự do hóa nhập khẩu gạo (Rice Tariffication Law) năm 2019 có hiệu lực.
Theo dự luật, NFA sẽ được phép trực tiếp bán gạo cho người tiêu dùng, đánh dấu sự mở rộng lớn so với vai trò hiện nay vốn chủ yếu là dự trữ gạo để sử dụng trong các tình huống khẩn cấp. NFA có thể bán tối đa 25% tổng lượng gạo tồn kho mỗi tháng, và Hội đồng NFA được quyền nâng hạn mức này khi cần thiết.
Việc mở rộng thẩm quyền được kỳ vọng sẽ giúp NFA thu mua nhiều lúa hơn, tạo cạnh tranh với các thương lái tư nhân trong khâu thu mua, đồng thời góp phần giảm biến động giá.
“Dự luật RICE cần được thông qua để… tình trạng giá lúa tại ruộng chỉ còn 8 - 10 peso/kg sẽ không tái diễn,” Bộ trưởng Nông nghiệp Francisco P. Tiu Laurel, Jr. phát biểu với báo chí trong một buổi họp báo hồi tháng 12.
Mức giá lúa 8 - 10 peso/kg từng ghi nhận vào giữa năm 2025, thấp hơn nhiều so với chi phí sản xuất ước tính khoảng 14 peso/kg. Đà giảm giá này được cho là xuất phát từ nguồn cung dư thừa gạo nhập khẩu giá rẻ, buộc chính phủ phải tạm dừng nhập khẩu gạo trong giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 12.
Ngoài việc mở rộng thu mua lúa, dự luật còn trao cho NFA quyền thiết lập và thực thi giá sàn thu mua lúa ở cấp quốc gia, vùng và tỉnh, nhằm đảm bảo mức giá tối thiểu mà các thương lái phải trả cho nông dân.
Theo phiên bản Dự luật tại Hạ viện, chính sách giá sàn cần xem xét chi phí sản xuất, giá thị trường hiện hành, lợi nhuận hợp lý cho nông dân, phúc lợi của cả nông dân và người tiêu dùng, cùng các yếu tố liên quan khác.
Các chế tài đối với hành vi vi phạm giá sàn bao gồm đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép kinh doanh, phạt tiền lên tới 2 triệu peso và/hoặc phạt tù tối đa hai năm.
Dù dự luật được kỳ vọng sẽ mở rộng vai trò của Nhà nước trên thị trường gạo và hỗ trợ nâng giá lúa, các chuyên gia cho rằng hiệu quả thực tế phụ thuộc vào quy mô can thiệp.
Ông Jayson H. Cainglet, Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp Nông nghiệp Philippines, nhận định rằng ngay cả khi luật được thông qua, nếu ngân sách thu mua lúa chỉ ở mức 9 - 14 tỷ peso thì NFA cũng chỉ có thể mua khoảng 2 - 3% tổng sản lượng thu hoạch.
Theo ông, chính phủ cần nâng ngân sách thu mua lên khoảng 45 tỷ peso để có thể mua 10% sản lượng, qua đó tạo được sự hiện diện đáng kể trên thị trường.
Trong khi đó, ông Raul Q. Montemayor, Tổng thư ký Liên đoàn Nông dân Tự do, cảnh báo rằng việc can thiệp ở quy mô lớn như vậy có thể kéo theo chi phí trợ cấp cao, đòi hỏi nhiều nhân lực và cơ sở hạ tầng của Nhà nước.
Ông cho rằng sự can thiệp của chính phủ chỉ nên giới hạn trong các tình huống cực đoan hoặc khẩn cấp, khi giá gạo vượt ngưỡng kích hoạt hoặc giá lúa giảm xuống dưới mức nhất định.
“Trong điều kiện bình thường, vai trò của chính phủ nên giới hạn ở việc giám sát thị trường, quản lý dự trữ và ngăn chặn thao túng giá, đầu cơ tích trữ và trục lợi,” ông Montemayor nói.
Ông Cainglet cũng cảnh báo rằng các thương lái tư nhân khó có thể tuân thủ giá sàn của NFA nếu gạo nhập khẩu vẫn duy trì mức giá rẻ.
“Không thể buộc các thương lái mua lúa với giá 23 peso/kg nếu chi phí gạo nhập khẩu vẫn dưới 30 peso/kg. Khi đó, họ sẽ ngừng mua lúa vì không thể chấp nhận thua lỗ,” ông nói.
Cả hai chuyên gia đều đồng thuận rằng chính sách thuế quan và quản lý nhập khẩu vẫn đóng vai trò then chốt để đảm bảo khả năng cạnh tranh của sản xuất trong nước.
“Kết luận cuối cùng vẫn là cần đưa thuế nhập khẩu gạo trở lại mức 35% đối với ASEAN và 50% đối với ngoài ASEAN, coi đó là điểm khởi đầu cho mọi điều chỉnh thuế,” ông Cainglet nhấn mạnh.
Ông Montemayor cho rằng thuế quan nên được sử dụng như một công cụ điều tiết cung cầu, bởi tình trạng thiếu hụt hoặc dư thừa nguồn cung mới là nguyên nhân chính gây biến động giá.
Ông cũng cảnh báo rằng Dự luật RICE có nguy cơ bị sử dụng chủ yếu như một công cụ kiềm chế lạm phát, gây bất lợi cho nông dân.
“Dựa trên những động thái gần đây của Chính phủ như giảm thuế, tung ra gạo trợ giá rẻ 20 peso/kg và các lệnh cấm nhập khẩu nhưng vẫn cho phép thương lái tiếp tục nhập hàng, chúng tôi lo ngại rằng quyền hạn trao cho DA theo Dự luật RICE sẽ thường xuyên được dùng để kiềm chế lạm phát, ngay cả khi điều đó gây thiệt hại cho nông dân,” ông nói.
NPK/ Vinagri News (BusinessWorld)
No comments:
Post a Comment