VINAGRI News - Từ những cánh đồng Punjab đến bàn đàm phán ở Brussels, tranh cãi về nguồn gốc của gạo thơm hạt dài basmati đã trở thành một “bài toán đau đầu” đối với Liên minh châu Âu (EU) giữa lúc khối này đang đàm phán thỏa thuận thương mại tự do với Ấn Độ.
Tóm lược:
> EU đang gặp khó trong việc công nhận chỉ dẫn địa lý (GI) cho gạo basmati giữa tranh chấp Ấn Độ - Pakistan.
> Cả hai nước đều yêu cầu được công nhận xuất xứ, trong đó có khu vực Punjab và Kashmir.
> Nỗ lực đăng ký chung thất bại sau vụ tấn công Mumbai 2008; Ấn Độ nộp đơn GI năm 2018, Pakistan nộp đơn năm 2023.
> EU muốn tránh xung đột địa chính trị và có thể thúc đẩy đăng ký chung nếu cần thiết để hoàn tất thỏa thuận thương mại tự do với Ấn Độ.
Ủy viên Thương mại EU Maroš Šefčovič thừa nhận hôm 12/9 rằng vấn đề bảo hộ chỉ dẫn địa lý (GI) cho gạo basmati là một trong những nội dung nhạy cảm trong quá trình đàm phán, bởi EU phải tìm cách tránh va chạm với Pakistan trong khi vẫn chịu áp lực từ Ấn Độ đòi công nhận gạo basmati là sản phẩm có xuất xứ Ấn Độ.
Hai bên đang nỗ lực đạt được thỏa thuận trước cuối năm nay trong bối cảnh chính sách thuế mới từ chính quyền Trump khiến cả EU và Ấn Độ muốn củng cố thêm các quan hệ thương mại song phương.
Tranh chấp chỉ dẫn địa lý và vấn đề Kashmir
Ấn Độ mong muốn EU bảo hộ GI cho gạo basmati của mình, nhưng điều này vấp phải sự phản đối gay gắt từ Pakistan - nước cũng tuyên bố basmati là di sản của mình, xuất phát từ vùng Punjab, khu vực nằm trên biên giới chung giữa hai nước.
Cả hai quốc gia từng hợp tác vào đầu những năm 2000 để ngăn chặn công ty Mỹ RiceTec đăng ký bản quyền gạo basmati. Tuy nhiên, sau vụ tấn công khủng bố Mumbai năm 2008, quan hệ song phương xấu đi, khiến nỗ lực đăng ký chung GI tại EU bị đình trệ.
Đến năm 2018, Ấn Độ đơn phương nộp hồ sơ lên Ủy ban châu Âu, mô tả basmati là giống gạo thơm, mềm, có hương vị ngọt, được trồng tại đồng bằng sông Hằng - Ấn, bao gồm cả vùng Punjab.
Pakistan phản đối và cho rằng đây là nỗ lực nhằm giành độc quyền tên gọi “basmati”. Sau nhiều vòng thương lượng thất bại, Pakistan đã nộp đơn GI riêng vào năm 2023, liệt kê các khu vực trồng basmati bao gồm bốn quận thuộc vùng Kashmir đang tranh chấp.
Điều này đặt EU vào tình thế khó xử, vì bất kỳ quyết định nào cũng có thể bị diễn giải là thừa nhận chủ quyền trong vấn đề Kashmir - một tranh chấp lãnh thổ kéo dài giữa Ấn Độ và Pakistan.
EU cố gắng làm trung gian hòa giải
Theo các chuyên gia, Ủy ban châu Âu đang nỗ lực tránh biến vấn đề thương mại thành xung đột địa chính trị. Dù về nguyên tắc EU có thể áp dụng quy tắc “đến trước phục vụ trước”, nhưng cơ quan này đã chọn cách tiếp cận thận trọng hơn, nhằm duy trì thế cân bằng giữa hai bên.
Nguồn tin từ cả New Delhi và Islamabad đều phủ nhận việc đòi hỏi quyền độc quyền GI, song giải pháp chung vẫn chưa xuất hiện.
Chuyên gia Matteo Mariano cho rằng EU có thể buộc hai bên phải đăng ký chung nếu coi đây là điều kiện để thúc đẩy thỏa thuận thương mại rộng hơn, bao gồm ô tô, sữa, mua sắm công và nhiều lĩnh vực khác.
Tuy nhiên, ông cảnh báo EU sẽ cần chiến lược khéo léo, vì phía Ấn Độ là những nhà đàm phán cứng rắn.
Hiện tại, tranh chấp xuất xứ gạo basmati đang trở thành bài kiểm tra nhạy cảm cho khả năng cân bằng lợi ích giữa chính trị, thương mại và ngoại giao của EU.
NPK/Vinagri News (Theo euronews)
No comments:
Post a Comment