VINAGRI News - Giá gạo tại Nigeria đã giảm từ 30 - 45% so với cùng kỳ năm ngoái khi gạo nhập khẩu giá rẻ tràn vào thị trường nhờ các chính sách miễn thuế tạm thời. Trong khi người tiêu dùng hưởng lợi, nông dân và các nhà máy xay xát nội địa lại chịu thua lỗ nặng, đối mặt nguy cơ rời bỏ sản xuất, làm gia tăng rủi ro mất an ninh lương thực trong những năm tới.
Tóm lược:
> Giá gạo tại Nigeria giảm 30 - 45% so với cùng kỳ năm trước do gạo nhập khẩu miễn thuế tràn vào thị trường.
> Người tiêu dùng hưởng lợi ngắn hạn, nhưng nông dân và nhà máy xay xát nội địa chịu thua lỗ lớn.
> Chi phí sản xuất cao khiến gạo nội địa không thể cạnh tranh với gạo nhập khẩu giá rẻ.
> Nguy cơ nông dân bỏ sản xuất có thể dẫn tới thiếu hụt nguồn cung và lạm phát lương thực trong các năm tới.
> Giới chuyên gia kêu gọi chính phủ triển khai các giải pháp dài hạn để bảo vệ ngành gạo và an ninh lương thực quốc gia.
Khi mùa Giáng sinh - giai đoạn tiêu thụ gạo cao điểm trong năm - đang đến gần, thị trường gạo Nigeria lại rơi vào tình trạng dư cung nghiêm trọng, kéo giá giảm mạnh và làm lung lay nền tảng của ngành sản xuất nội địa.
Ông Peter Dama, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà máy xay xát gạo Nigeria (RIMAN), cho biết giá gạo đã “sụp đổ”, mang lại lợi ích trước mắt cho người tiêu dùng nhưng gây thiệt hại lớn cho các nhà sản xuất trong nước. Theo ông, các doanh nghiệp nội địa đang mất “hàng tỷ naira” do không thể cạnh tranh với gạo nhập khẩu giá rẻ.
Gạo nhập khẩu tràn ngập, giá nội địa lao dốc
Theo ghi nhận của Sunday Vanguard, so với cùng kỳ năm ngoái, giá gạo tại Nigeria đã giảm ít nhất 30%. Hiện một bao gạo 50 kg được bán với giá 55.000 - 70.000 naira, tùy thương hiệu, thấp hơn nhiều so với mức khoảng 105.000 naira vào cuối năm 2024.
Ông Dama khẳng định sự sụt giảm này không đến từ việc sản xuất nội địa tăng mạnh, mà chủ yếu do chính sách miễn thuế nhập khẩu được chính phủ cấp cho một số doanh nghiệp. Theo đó, trong năm 2024, Nigeria đã mở cửa sổ miễn thuế 150 ngày cho phép nhập khẩu khoảng 2.000 tỷ naira (tương đương khoảng 1,37 tỷ USD) ngũ cốc, trong đó có gạo, nhằm kiềm chế lạm phát lương thực theo Kế hoạch Tăng tốc Ổn định và Phát triển của Tổng thống Bola Tinubu.
Khi gạo nhập khẩu giá rẻ tràn vào thị trường, giá gạo nội địa nhanh chóng lao dốc. Trong khi đó, nông dân và các nhà máy xay xát trong nước - những người đã đầu tư lớn vào sản xuất - lại không thể cạnh tranh do chi phí đầu vào vẫn ở mức rất cao.
Chi phí cao, nhà máy đóng cửa, nông dân nản lòng
Ông Dama cho biết nhiều nhà máy xay xát, trong đó có cơ sở của ông, đã buộc phải ngừng hoạt động do không có khả năng thu mua lúa gạo nguyên liệu. Giá nhiên liệu, điện, vận chuyển và các chi phí sản xuất khác không hề giảm, khiến giá thành gạo nội địa cao hơn đáng kể so với gạo nhập khẩu miễn thuế.
Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng khi Nigeria đang bước vào mùa thu hoạch, dẫn tới dư thừa lúa gạo nhưng thiếu nguồn vốn để thu mua và chế biến. Theo ông Dama, lượng tiền lưu thông trong nền kinh tế không đủ để các nhà máy hấp thụ nguồn cung lớn từ nông dân.
Ông cảnh báo rằng nếu tình hình kéo dài, nông dân có thể sẽ không quay lại canh tác vào năm 2026, do thua lỗ và không tìm được đầu ra cho sản phẩm. Điều này có thể đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với sản xuất lương thực và khả năng chi trả của người dân trong tương lai.
Nhiều yếu tố kéo giá giảm, nhưng nông dân không được hưởng lợi
Ông Jerry Olanrewaju, Đại diện Thanh niên trong Nông nghiệp, cho biết giá một bao gạo 50 kg đã giảm từ mức 80.000 - 100.000 naira xuống còn 55.000 - 70.000 naira chỉ trong vòng một năm, tương đương mức giảm 30 - 45%.
Theo ông, ngoài chính sách miễn thuế nhập khẩu, việc đồng naira mạnh lên, thanh khoản ngoại hối được cải thiện, cùng với tình trạng buôn lậu gạo qua biên giới đã làm gia tăng nguồn cung. Sức mua suy yếu cũng buộc các thương nhân phải hạ giá để giải phóng hàng tồn kho, trong khi vụ thu hoạch mùa khô bổ sung thêm lượng gạo lớn ra thị trường.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng các nhà sản xuất nội địa không được hưởng lợi từ diễn biến này, do chi phí sản xuất và chế biến vẫn tăng cao, từ phân bón, nhiên liệu, lao động cho tới vận chuyển và cơ giới hóa. Điều này khiến gạo nội địa rơi vào thế bất lợi nghiêm trọng khi cạnh tranh với gạo nhập khẩu được trợ cấp từ các quốc gia khác.
Nguy cơ lạm phát lương thực trong tương lai
Ông Kabir Ibrahim, Chủ tịch Nhóm Kinh doanh Nông nghiệp Nigeria (NABG), nhận định tình hình hiện tại là một “bức tranh hai mặt”: nông dân chịu áp lực vì giá thấp, trong khi người tiêu dùng vẫn cho rằng giá gạo cao so với thu nhập.
Theo ông, nếu chi phí đầu vào không được kiểm soát, nhiều nông dân và nhà máy xay xát có thể rời bỏ sản xuất, dẫn tới thiếu hụt nguồn cung trong những năm tới và làm trầm trọng thêm lạm phát lương thực, đặc biệt từ năm 2026.
Ông kêu gọi chính phủ ban bố tình trạng khẩn cấp đối với giá các yếu tố đầu vào nông nghiệp, tương tự như các biện pháp đang áp dụng để hạ giá lương thực, nhằm đảm bảo sản xuất bền vững.
Kêu gọi giải pháp dài hạn cho ngành gạo
Bà Nkechi Okafor, Chủ tịch Hiệp hội Nông dân Nigeria (AFAN) tại Thủ đô Abuja, cho rằng việc giá nông sản giảm mạnh trong khi chi phí sản xuất không đổi đang đẩy nông dân ra khỏi thị trường. Bà kêu gọi chính phủ tập trung vào giảm chi phí đầu vào, cải thiện khả năng tiếp cận tài chính và thị trường, thay vì chỉ chú trọng vào nhập khẩu.
Ở chiều ngược lại, ông Daniel Ijeh, Giám đốc EA Daniel Farms, cho rằng giá gạo giảm phản ánh những hạn chế về hiệu quả sản xuất trong nước và nông dân cần nâng cao năng suất, áp dụng các phương thức canh tác tốt hơn để cạnh tranh.
Dù quan điểm khác nhau, các ý kiến đều thống nhất rằng đợt sụt giảm giá gạo hiện nay không bền vững. Nếu không có giải pháp cân bằng giữa lợi ích của người tiêu dùng và nhà sản xuất, Nigeria có nguy cơ ngày càng phụ thuộc vào gạo nhập khẩu, làm suy yếu an ninh lương thực quốc gia trong trung và dài hạn.
NPK/ Vinagri News (Vanguard)
No comments:
Post a Comment