VINAGRI News - Chính phủ Mozambique quyết định giao cho Viện Ngũ cốc Mozambique (ICM) quản lý tập trung việc nhập khẩu gạo và lúa mì nhằm tăng minh bạch, ổn định giá và ngăn chặn thất thoát ngoại tệ. Tuy nhiên, khu vực doanh nghiệp cảnh báo chính sách này có thể làm tăng chi phí, giảm năng lực cạnh tranh và đẩy giá tiêu dùng lên cao.
Tóm lược:
> Mozambique giao ICM quản lý tập trung nhập khẩu gạo và lúa mì nhằm tăng minh bạch và kiểm soát ngoại tệ.
> Chính sách áp dụng từ 1/2/2026 với gạo và từ 1/5/2026 với lúa mì.
> Doanh nghiệp lo ngại chi phí tăng, giảm cạnh tranh và nguy cơ đẩy giá tiêu dùng lên cao.
> Gạo và lúa mì nằm trong nhóm 16 mặt hàng bị áp hạn ngạch nhập khẩu tạm thời.
> Mozambique phụ thuộc lớn vào nhập khẩu gạo, với kim ngạch năm 2024 đạt kỷ lục 441 triệu USD.
Chính phủ Mozambique đã chính thức trao cho Viện Ngũ cốc Mozambique (ICM) thẩm quyền quản lý việc nhập khẩu gạo và lúa mì, nhằm siết chặt kiểm soát nhà nước đối với nguồn cung các mặt hàng lương thực thiết yếu và ngăn chặn tình trạng xuất khẩu ngoại tệ trái phép thông qua khai khống giá trị nhập khẩu.
Quyết định này được nêu trong Sắc lệnh Bộ trưởng số 132/2025 của Bộ Kinh tế, ban hành ngày 31/12 và do Bộ trưởng Kinh tế Basílio Muhate ký.
Theo các tài liệu do hãng tin Lusa tiếp cận, biện pháp sẽ được triển khai theo từng giai đoạn: áp dụng đối với nhập khẩu gạo từ ngày 1/2 và đối với nhập khẩu lúa mì từ ngày 1/5/2026.
Trong sắc lệnh, chính phủ viện dẫn “sự cần thiết phải xây dựng một cơ chế minh bạch cho hoạt động nhập khẩu gạo và lúa mì, qua đó loại bỏ tình trạng xuất khẩu ngoại tệ trái phép thông qua việc khai khống và lập hóa đơn trùng lặp”.
Chính sách này cũng nhằm bảo đảm ổn định giá trong nước, an ninh nguồn cung quốc gia, khuyến khích sản xuất nội địa và tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước.
Theo khuôn khổ mới, ICM được chỉ định là đại diện của Nhà nước, chịu trách nhiệm điều hành quy trình nhập khẩu ngũ cốc - cụ thể là gạo và lúa mì - đồng thời vẫn cho phép sự tham gia của các đối tác và tác nhân kinh tế khác theo quy định pháp luật hiện hành.
Sắc lệnh nêu rõ ICM có trách nhiệm cung ứng gạo và lúa mì, trên cơ sở có thu phí, cho các tác nhân kinh tế để phân phối ra thị trường nội địa. Trên thực tế, điều này đồng nghĩa với việc, ít nhất đến tháng 5/2026, tất cả các doanh nghiệp sẽ buộc phải mua gạo và lúa mì thông qua ICM.
Cơ chế và quy trình vận hành nhập khẩu sẽ do Bộ trưởng phụ trách thương mại đối ngoại phê duyệt, với mục tiêu bảo đảm phù hợp với chính sách kinh tế và lợi ích của Nhà nước.
Trước đó, vào tháng 12, gạo và lúa mì đã được đưa vào danh sách 16 mặt hàng chịu hạn ngạch tạm thời về số lượng nhập khẩu. Danh sách này còn bao gồm thịt và phụ phẩm gia cầm, đường, dầu cọ tinh luyện, nước đóng chai và đồ uống có gas, mì ống, muối và natri clorua, xi măng Portland, gạch ốp lát, bột ngô, bia, đồ nội thất gỗ và kim loại, sản phẩm giấy và bìa, đồ uống không cồn, cũng như hạt ngô.
Doanh nghiệp lo ngại hệ quả của nhập khẩu tập trung
Sự thay đổi chính sách đã làm dấy lên mối quan ngại trong khu vực tư nhân Mozambique. Trong một tuyên bố phát đi trong tuần này, Liên đoàn Các hiệp hội kinh tế (CTA) cho biết đã triệu tập một cuộc họp khẩn theo đề nghị của các doanh nghiệp chủ chốt trong chuỗi giá trị gạo và lúa mì, nhằm đánh giá tác động tiềm tàng của việc tập trung hóa nhập khẩu.
Đại diện doanh nghiệp bày tỏ lo ngại sâu sắc về khả năng duy trì hoạt động, cảnh báo rằng việc hạn chế quyền tiếp cận trực tiếp nguồn nguyên liệu nhập khẩu có thể làm suy giảm năng lực cạnh tranh, đẩy chi phí sản xuất tăng cao và cuối cùng là làm giá tiêu dùng leo thang.
Dù thừa nhận tầm quan trọng của việc thúc đẩy sản xuất trong nước, CTA cảnh báo rằng trong bối cảnh hiện nay, việc gần như cấm nhập khẩu trực tiếp các loại ngũ cốc thiết yếu có thể tạo ra rào cản, cô lập thị trường Mozambique và dẫn tới nguy cơ bị các đối tác thương mại trả đũa.
Để xử lý các rủi ro này, một nhóm công tác chuyên trách đã được thành lập nhằm làm việc với chính phủ trong những ngày tới, trình bày quan ngại của khu vực doanh nghiệp và tìm kiếm các giải pháp chung nhằm bảo đảm tính bền vững của hoạt động kinh doanh cũng như an ninh lương thực.
Theo số liệu chính thức do Lusa dẫn lại, trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3/2025, Mozambique đã nhập khẩu gạo trị giá 63,1 triệu USD, chiếm gần 15% tổng giá trị nhập khẩu hàng tiêu dùng trong cùng kỳ.
Trong cả năm 2024, kim ngạch nhập khẩu gạo đạt mức kỷ lục 441 triệu USD, tăng 38,8% so với mức 317,7 triệu USD của năm 2023, cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của quốc gia này vào nguồn cung lương thực từ bên ngoài.
Khi cơ chế nhập khẩu mới bắt đầu có hiệu lực, sự cân bằng giữa việc tăng cường giám sát của Nhà nước, sự tham gia của khu vực tư nhân và tính ổn định của chuỗi cung ứng ngũ cốc sẽ được các nhà xay xát, thương nhân và doanh nghiệp chế biến thực phẩm trên khắp Mozambique theo dõi chặt chẽ.
NPK/ Vinagri News (Milling MEA)
No comments:
Post a Comment