VINAGRI News - Yêu cầu dự trữ gạo của Thái Lan nhằm đảm bảo an ninh lương thực, nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu và tạo đệm giá cho nông dân. Tuy nhiên, chính sách này cũng gây áp lực cho các doanh nghiệp nhỏ, dẫn đến tranh luận về việc duy trì hay nới lỏng quy định.
Tóm lược:
> Yêu cầu dự trữ gạo nhằm nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu, bảo vệ uy tín Thái Lan và đảm bảo an ninh lương thực.
> Quy định dự trữ hiện nay: 100 tấn với doanh nghiệp nhỏ (5 - 10 triệu baht vốn), 500 tấn với doanh nghiệp trung bình, 1.000 tấn với doanh nghiệp lớn; nhóm nhỏ và hợp tác xã không bắt buộc.
> Dự trữ giúp tạo đệm giá, hấp thụ gạo dư thừa, ngăn giá thị trường giảm quá nhanh.
> Doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn do chi phí và hạn chế kho lưu trữ, dẫn đến tranh luận chính sách.
> Xuất khẩu gạo Thái Lan năm 2025 giảm 21% về khối lượng, 30,3% về giá trị, dự báo 2026 tiếp tục giảm.
Các chuyên gia gạo Thái Lan cho rằng yêu cầu dự trữ gạo là hợp lý đối với hoạt động xuất khẩu, giúp nâng cao chất lượng gạo và đảm bảo an ninh lương thực quốc gia.
Ông Somporn Isvilanonda, học giả độc lập về kinh tế nông nghiệp và chuyên gia gạo, cho biết việc yêu cầu dự trữ phục vụ xuất khẩu giúp cải thiện chất lượng gạo và uy tín của Thái Lan trên thị trường quốc tế. Trong một số trường hợp, dự trữ gạo cũng đóng vai trò là đệm để hấp thụ lượng gạo dư thừa, giúp giá gạo của nông dân không giảm quá nhanh.
“Quy định yêu cầu các doanh nghiệp xuất khẩu gạo phải duy trì ít nhất 100 tấn gạo trong kho nhằm tránh tình trạng ‘bắt hổ tay không’ - không có gạo trong kho. Nếu nhận được đơn hàng từ nước ngoài mà không có hàng tồn, các nhà xuất khẩu có thể từ bỏ đơn hàng nếu dự đoán sẽ thua lỗ. Việc hủy đơn hàng có thể xảy ra trong cả chu kỳ giá gạo tăng hoặc giảm,” ông Somporn giải thích.
Ông cho biết trước đây, chính phủ Thái Lan yêu cầu các nhà xuất khẩu duy trì ít nhất 500 tấn gạo trong kho cùng khoản tiền ký quỹ nhằm tránh hủy đơn hàng.
Dự trữ gạo cũng giúp nhà nước kiểm soát chất lượng gạo xuất khẩu, bởi trong lịch sử một số lô gạo từng bị trả về do chất lượng kém. Ngay cả hiện nay, một số thương nhân nhỏ và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) bán gạo trong nước vẫn không đạt tiêu chuẩn, với tạp chất như sỏi và cát lẫn trong gạo.
Về chi phí dự trữ, ông Somporn cho biết các nhà máy xay gạo vừa và nhỏ thường duy trì lượng gạo dự trữ như một phần hoạt động kinh doanh bình thường. “Chi phí duy trì kho không quá cao vì các nhà xuất khẩu thông thường cần giữ một lượng gạo xay sẵn. Không có tồn kho sẽ giống như ‘bắt hổ tay không’,” ông nói.
Ông cũng đề xuất rằng nếu chính phủ muốn hỗ trợ SME trong xuất khẩu gạo, cần tạo các kênh mới cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Hiện nay, một số doanh nghiệp cỡ trung đã xuất khẩu gạo hữu cơ chất lượng cao, như thành viên Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Tiến bộ tại Ubon Ratchathani, xuất khẩu gạo hữu cơ sang Thụy Sĩ.
Ngoài ra, yêu cầu duy trì kho gạo còn giúp tạo nguồn dự trữ trong những năm sản lượng cao, đóng vai trò hấp thụ lượng dư thừa và ngăn giá thị trường giảm quá mạnh. “Những ai không hiểu vấn đề hoặc lịch sử của nó mà chỉ dựa vào tình hình hiện tại để thay đổi chính sách sẽ gây ra vấn đề về sau,” ông Somporn cảnh báo.
Thương mại tự do đối với gạo
Ông Chookiat Ophaswongse, Chủ tịch danh dự Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan, cho biết các nhà xuất khẩu gạo phải đảm bảo đủ gạo cho khách hàng đồng thời bảo vệ an ninh lương thực quốc gia.
“Các nhà xuất khẩu vừa và lớn thường duy trì khoảng 1.000 tấn gạo trong kho để đảm bảo đáp ứng nhu cầu khách hàng. Kho dự trữ này cũng quan trọng để bảo đảm nguồn cung trong nước và củng cố an ninh lương thực,” ông nhấn mạnh.
Bộ Thương mại Thái Lan đã giới thiệu các biện pháp mới vào năm 2025 nhằm hỗ trợ các nhà xuất khẩu gạo nhỏ. Quy định bắt buộc về kho gạo đã được giảm từ 500 tấn xuống còn 100 tấn, giúp giảm chi phí cho các nhà xuất khẩu nhỏ.
Cụ thể, các doanh nghiệp có vốn đăng ký từ 5 - 10 triệu baht phải duy trì kho 100 tấn. Những doanh nghiệp có vốn từ 10 - 20 triệu baht phải đáp ứng mức 500 tấn, còn doanh nghiệp vốn trên 20 triệu baht phải duy trì kho 1.000 tấn. Các nhà xuất khẩu nhỏ, gồm các nhóm nông dân và hợp tác xã, không bắt buộc phải tuân thủ.
“Các nhà xuất khẩu nhỏ xử lý 100 - 200 tấn gạo vẫn có thể bán được. Thị trường gạo mở cho các nhà xuất khẩu mọi quy mô,” ông Chookiat nói.
Ông cũng nhấn mạnh một số thách thức chính ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của xuất khẩu gạo Thái Lan, bao gồm chi phí cao hơn đối thủ, năng suất thấp và đồng baht tăng giá.
Cục Thương mại Ngoại thương dự báo xuất khẩu gạo sẽ giảm xuống 7 triệu tấn trong năm 2026, giảm so với gần 8 triệu tấn năm ngoái. Trong 11 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu gạo giảm 21% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 7,3 triệu tấn, giá trị giảm 30,3% còn 4,16 tỷ USD.
Yêu cầu dự trữ gạo trở thành tâm điểm tranh luận sau cuộc trao đổi giữa Bộ trưởng Thương mại tạm quyền Suphajee Suthumpun và Phó lãnh đạo Đảng Nhân dân Sirikanya Tansakun về việc liệu quy định này có nên bỏ hay không.
Trong một chương trình truyền hình gần đây, bà Sirikanya lập luận rằng yêu cầu 100 tấn là gánh nặng đối với các doanh nghiệp nhỏ, vốn hạn chế ngân sách và không có kho lưu trữ, theo báo cáo truyền thông. Những doanh nghiệp này không có khả năng dự trữ số lượng lớn gạo xuất khẩu, nên quy định có thể cản trở họ tham gia thị trường quốc tế.
Ngược lại, bà Suphajee khẳng định quyết định giảm từ 500 tấn xuống 100 tấn là hợp lý, mở đường cho các doanh nghiệp nhỏ xuất khẩu gạo ra quốc tế. Bà nhấn mạnh xuất khẩu gạo thường liên quan chi phí cố định cao, bao gồm chi phí vận hành và logistics, không giảm khi lượng gạo giảm. Nếu xuất khẩu quá ít, chi phí trên mỗi đơn vị sẽ tăng ngay lập tức, không hiệu quả về chi phí.
NPK/ Vinagri News (Bangkok Post)
No comments:
Post a Comment