VINAGRI News - Các trang trại lúa và tôm càng tại miền Nam nước Mỹ, đặc biệt là bang Louisiana, đang đối mặt với mối đe dọa ngày càng lớn từ ốc táo xâm lấn và côn trùng delphacid. Sự bùng phát của sâu bệnh khiến chi phí sản xuất tăng cao, năng suất sụt giảm và làm gia tăng rủi ro đối với sinh kế của nông dân cũng như giá gạo đối với người tiêu dùng Mỹ.
Tóm lược:
> Ốc táo xâm lấn và rầy delphacid đang gây thiệt hại lớn cho lúa và tôm càng tại miền Nam nước Mỹ
> Chi phí phòng trừ sâu bệnh tăng cao, trong khi lựa chọn hóa chất bị hạn chế
> Delphacid được coi là mối đe dọa nghiêm trọng nhất với ngành lúa gạo Mỹ trong nhiều thập kỷ
> Biến đổi khí hậu có thể làm sâu bệnh lan rộng và khiến sản xuất nông nghiệp khó dự báo hơn
Josh Courville đã gắn bó với nghề thu hoạch tôm càng suốt cả cuộc đời. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, tại một số cánh đồng mà ông quản lý ở miền Nam bang Louisiana, ông ngày càng bắt gặp một “sản phẩm thu hoạch” không mong muốn: ốc sên - và là những con ốc rất lớn.
Mỗi khi Courville đổ tôm càng ra khỏi bẫy, thường có thêm ba đến bốn con ốc rơi xuống bàn phân loại bằng kim loại trên thuyền. Khi trưởng thành, ốc táo (apple snail) có kích thước gần bằng quả bóng chày, có thể sống sót trong nhiều điều kiện thời tiết khác nhau, từ ruộng lúa, đường ống cho đến mương thoát nước. Loài ốc này còn có khả năng đẻ hàng nghìn trứng màu hồng mỗi tháng.
“Thật sự rất nản lòng,” Courville chia sẻ. “Điều đáng buồn nhất là gần như chúng tôi không có nhiều cách để kiểm soát tình hình.”
Ốc táo chỉ là một ví dụ điển hình cho việc các loài xâm lấn có thể nhanh chóng trở thành cơn ác mộng đối với nông dân.
Tại Louisiana - nơi lúa và tôm càng thường được canh tác luân canh trên cùng một cánh đồng - hiện nay còn xuất hiện mối đe dọa thứ hai: các loài côn trùng nhỏ gọi là delphacid, có thể gây thiệt hại nghiêm trọng, thậm chí mang tính hủy diệt đối với cây lúa.
Cho đến nay, nhiều đặc điểm về sự lây lan của ốc táo và delphacid vẫn chưa được làm rõ. Các nhà khoa học đang nghiên cứu những yếu tố thúc đẩy sự bùng phát này, bao gồm phương thức canh tác, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, hoạt động vận tải thương mại toàn cầu và các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Các chuyên gia chưa thể khẳng định chính xác vai trò của biến đổi khí hậu, song cho rằng một thế giới ấm lên sẽ tạo điều kiện thuận lợi để sâu bệnh lan rộng, đặc biệt nếu chúng đã thích nghi tại khu vực miền Nam có khí hậu ôn hòa.
“Chúng ta sẽ có nhiều loài côn trùng hơn cảm thấy ‘dễ sống’ ở đây nếu thời tiết ấm kéo dài hơn,” bà Hannah Burrack, giáo sư và là trưởng khoa Côn trùng học tại Đại học Bang Michigan, nhận định.
Áp lực ngày càng lớn với nông dân
Vấn đề trở nên đặc biệt cấp bách trong bối cảnh thị trường lúa đang gặp nhiều khó khăn. Đối với các nông dân luân canh lúa và tôm càng, họ cần cả hai vụ mùa đều thành công để có thể duy trì sinh kế. Theo ông Steve Linscombe, Giám đốc The Rice Foundation - tổ chức nghiên cứu và đào tạo của ngành lúa gạo Mỹ - thiệt hại do sâu bệnh có thể dẫn đến giá gạo tăng cao đối với người tiêu dùng Mỹ.
Courville hiện quản lý ruộng cho Christian Richard, một nông dân trồng lúa thế hệ thứ sáu tại Louisiana. Cả hai bắt đầu nhận thấy sự xuất hiện của ốc táo sau trận lũ nghiêm trọng năm 2016, và kể từ đó, quần thể loài này tăng nhanh.
Vào mùa xuân - thời điểm gieo sạ lúa - những con ốc đói nhanh chóng tấn công các cây lúa non.
“Cảm giác như trong một bộ phim khoa học viễn tưởng,” Richard kể. “Mỗi con ốc tạo ra một xoáy nước nhỏ khi trồi lên từ mặt ruộng. Chúng tấn công những cây lúa non và phá hủy hoàn toàn một cánh đồng rộng 100 mẫu Anh.”
Các nhà khoa học thuộc Đại học Bang Louisiana ước tính hiện nay khoảng 78 dặm vuông (202 km²) diện tích trong bang thường xuyên xuất hiện ốc táo.
Để hạn chế thiệt hại, nhiều nông dân buộc phải gieo trồng trên ruộng khô, cho cây lúa phát triển đủ mạnh rồi mới cho ngập nước. Đây vốn là phương pháp đã từng được áp dụng trước đây, nhưng hiện nay, với sự xuất hiện của ốc táo, đây gần như là lựa chọn duy nhất và cũng là phương án tốn kém nhất.
Việc tiêu diệt hoàn toàn ốc táo là rất khó khăn. Nhiều loại thuốc có hiệu quả với ốc lại gây hại cho giáp xác, trong khi cả lúa và tôm càng đều là thực phẩm con người tiêu thụ trực tiếp, nên số loại hóa chất được phép sử dụng rất hạn chế. Một số nông dân đang thử nghiệm đồng sunfat, nhưng chi phí có thể tăng thêm hàng nghìn USD cho mỗi vụ.
Điều này đồng nghĩa với sản lượng giảm, doanh thu sụt giảm và chi phí lao động gia tăng, theo ông Richard.
Delphacid - mối đe dọa lớn nhất trong nhiều thập kỷ
Bên cạnh ốc táo, các nhà côn trùng học đang tích cực theo dõi rầy delphacid, loài côn trùng nhỏ chích hút nhựa cây lúa và truyền virus làm gia tăng mức độ thiệt hại.
Tại bang Texas lân cận, delphacid đã bùng phát mạnh trong năm ngoái, khiến năng suất vụ lúa tái sinh (vụ thứ hai) giảm tới 50%. Dự báo diện tích trồng lúa tại Texas năm nay chỉ còn một nửa so với năm trước, thậm chí một số nông dân lo ngại không thể tiếp cận các khoản vay ngân hàng.
Các nhà khoa học cho rằng hầu hết các cánh đồng lúa ở Louisiana đã xuất hiện delphacid vào tháng 9 và 10 năm ngoái, song khi đó phần lớn lúa đã được thu hoạch, nên tác động thực sự vẫn chưa thể hiện rõ.
“Delphacid lúa trong năm vừa qua có lẽ là một trong những sự kiện côn trùng học nghiêm trọng nhất đối với ngành lúa gạo Mỹ kể từ thập niên 1950,” ông Tyler Musgrove, chuyên gia khuyến nông về lúa tại Trung tâm Nông nghiệp Đại học Bang Louisiana, cho biết.
Biến đổi khí hậu làm gia tăng bất định
Theo bà Burrack, biến đổi khí hậu đang khiến các mô hình dự báo sâu bệnh - vốn giúp nông dân lập kế hoạch sản xuất - trở nên kém chính xác hơn.
“Từ góc độ nông nghiệp, đó là điều thường xảy ra khi xuất hiện những loài sâu bệnh khó kiểm soát,” bà nói. “Người nông dân có thể không còn khả năng sản xuất loại cây trồng mà họ muốn, ngay tại chính nơi họ đã gắn bó lâu nay.”
NPK/ Vinagri News (AP News)
No comments:
Post a Comment