VINAGRI News - Căng thẳng kéo dài và việc đóng cửa biên giới với Thái Lan đã làm gián đoạn dòng xuất khẩu sắn chủ lực của Campuchia, khiến giá giảm mạnh và nông dân chịu nhiều thiệt hại. Dù Campuchia đã ký thỏa thuận dài hạn với Việt Nam, nhu cầu thay thế vẫn chưa đủ bù đắp sự sụt giảm từ thị trường Thái Lan.
Tóm lược:
> Căng thẳng và đóng cửa biên giới với Thái Lan khiến xuất khẩu sắn Campuchia sụt giảm mạnh.
> Xuất khẩu nông sản sang Thái Lan giảm còn 1.728 tấn (5,8 triệu USD) trong giai đoạn 24/6 - 30/9/2025.
> Hơn 50% sắn xuất sang Việt Nam, 35 - 40% sang Thái Lan, 10% tiêu thụ nội địa.
> Campuchia ký MoU với Việt Nam nâng xuất khẩu lên 9 triệu tấn/năm và hợp đồng mua trên 3 triệu tấn/năm.
> Tuy nhiên, nhu cầu từ Việt Nam chưa đủ bù đắp thị trường Thái Lan; logistics và chế biến nội địa còn hạn chế.
> Nếu bế tắc kéo dài, tác động có thể lan rộng tới kinh tế nông thôn và sinh kế hàng chục nghìn hộ gia đình.
Nông dân và thương nhân sắn tại Campuchia đang đối mặt với khó khăn ngày càng gia tăng khi căng thẳng kéo dài và việc đóng cửa biên giới liên quan đến xung đột với Thái Lan làm gián đoạn một trong những tuyến xuất khẩu nông sản quan trọng nhất của quốc gia này. Từng là hoạt động thương mại sôi động cung cấp sắn nguyên liệu cho các nhà chế biến Thái Lan, ngành này hiện phải vật lộn với dòng chảy thương mại xuyên biên giới sụt giảm mạnh, giá lao dốc và các tuyến giao thương thiếu ổn định.
Sắn - cây trồng giàu tinh bột đóng vai trò trung tâm trong sinh kế nông thôn tại các tỉnh như Battambang và Pursat - từ lâu chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản của Campuchia. Phần lớn sắn tươi thu hoạch trong nước trước đây được xuất sang Việt Nam và Thái Lan để chế biến thành tinh bột, lát sắn, thức ăn chăn nuôi và ethanol sinh học phục vụ tiêu dùng nội địa và tái xuất khẩu. Tuy nhiên, kể từ khi căng thẳng với Thái Lan leo thang, các thương nhân đã phải đối mặt với ách tắc logistics và sự sụt giảm giá nghiêm trọng.
Sau khi các cửa khẩu đường bộ bị đóng, xuất khẩu nông sản của Campuchia - bao gồm cả sắn vận chuyển bằng đường thủy sang Thái Lan - chỉ đạt 1.728 tấn, trị giá 5,8 triệu USD trong giai đoạn từ ngày 24/6 đến 30/9/2025. Theo Tổng cục Nông nghiệp, giá trị xuất khẩu theo tháng đã giảm 6,6%, xuống còn 1,7 triệu USD so với ước tính trước đó.
Số liệu chính thức cho thấy hơn 50% sản lượng sắn được xuất khẩu sang Việt Nam, khoảng 35 - 40% sang Thái Lan và chỉ 10% tiêu thụ tại thị trường nội địa.
Nông dân địa phương cho biết các hạn chế vận chuyển đã làm nghẽn nhu cầu tại khu vực biên giới với Thái Lan, buộc nhiều người phải bán với giá giảm sâu hoặc lưu kho với chi phí ngày càng tăng. “Khi không có thương lái Thái Lan sang thu mua, chúng tôi không thể đưa sắn ra khỏi địa phương,” một nông dân tại Battambang chia sẻ, đồng thời cho biết giá đã giảm và nhiều thương nhân không đủ khả năng chờ đợi.
Trong bối cảnh khả năng tiếp cận thị trường Thái Lan suy giảm, xuất khẩu sắn của Campuchia năm ngoái chỉ tăng trưởng khiêm tốn, dừng ở khoảng 1,1 triệu tấn trong quý I/2025, thấp hơn kỳ vọng ban đầu về sản lượng cao hơn.
Đà suy giảm này diễn ra trong thời điểm khó khăn khi nông dân vốn đã chịu áp lực từ chi phí đầu vào tăng cao, đặc biệt là phân bón và nhiên liệu - những mặt hàng mà Campuchia ngày càng phụ thuộc vào nhập khẩu ngay cả trước khi xung đột nổ ra.
Các thương nhân cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Những khu chợ biên giới từng sôi động với các giao dịch sắn và nhiều mặt hàng nông sản khác của Campuchia nay rơi vào tình trạng ảm đạm kéo dài, một số tiểu thương phải lặng lẽ đóng cửa sau nhiều tháng doanh số sụt giảm. Đối với các nhà xuất khẩu đã xây dựng quan hệ thương mại và hợp đồng với các nhà chế biến Thái Lan và khu vực, tình trạng bất ổn đã thúc đẩy nỗ lực chuyển hướng sang các thị trường thay thế như Việt Nam - quốc gia gần đây ký thỏa thuận dài hạn mua sắn được kỳ vọng tiêu thụ một phần sản lượng của Campuchia.
Ngày 23/10 năm ngoái, Campuchia và Việt Nam đã ký Biên bản ghi nhớ (MoU) nhằm nâng lượng xuất khẩu sắn tươi của Campuchia sang Việt Nam lên 9 triệu tấn mỗi năm. Thỏa thuận được ký dưới sự chứng kiến của Bộ trưởng Thương mại Campuchia Cham Nimul, cùng đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Campuchia, Liên đoàn Sắn Campuchia và Hiệp hội Sắn Việt Nam.
MoU nêu rõ việc tăng cường hợp tác trong sản xuất, chế biến và tiếp thị sắn, thể hiện cam kết chung nhằm củng cố thương mại song phương. Bộ trưởng Nimul bày tỏ lạc quan rằng thỏa thuận sẽ nâng tầm ngành sắn Campuchia đồng thời thắt chặt quan hệ kinh tế và nông nghiệp giữa hai quốc gia.
Ngoài MoU chính, bốn doanh nghiệp Campuchia - Việt Nam đã ký hợp đồng thương mại cam kết mua hơn 3 triệu tấn sắn tươi từ Campuchia mỗi năm. Sáng kiến này được kỳ vọng mang lại lợi ích đáng kể cho nông dân địa phương, hỗ trợ sinh kế nông thôn và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế quốc gia.
Tuy nhiên, riêng Việt Nam khó có thể bù đắp hoàn toàn quy mô nhu cầu đã mất từ thị trường Thái Lan. Việc tái cấu trúc logistics - bao gồm tăng cường vận chuyển bằng đường sông và đường biển - vẫn tốn kém và chậm triển khai. Năng lực chế biến nội địa của Campuchia, còn hạn chế so với các nước láng giềng, cũng là một nút thắt khác.
Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu tình trạng bế tắc biên giới kéo dài, tác động lan tỏa có thể vượt ra ngoài các trang trại và chợ nông sản, ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế nông thôn nơi hàng chục nghìn hộ gia đình phụ thuộc vào cây sắn.
Các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh rằng việc giải quyết vấn đề không chỉ nhằm khôi phục khối lượng thương mại mà còn để bảo vệ sinh kế của hàng triệu người phụ thuộc vào nông nghiệp. Trong bối cảnh Campuchia ứng phó với những thách thức này, ngành sắn đã trở thành biểu tượng rõ nét cho cách mà căng thẳng địa chính trị có thể làm xáo trộn đời sống kinh tế thường nhật tại khu vực nông thôn Đông Nam Á.
NPK/ Vinagri News (Khmer Times)
No comments:
Post a Comment