VINAGRI News - Tòa án Tối cao Kenya cho phép chính phủ nhập khẩu 254.000 tấn gạo miễn thuế theo lộ trình nhằm bù đắp thiếu hụt nguồn cung, đồng thời yêu cầu thu mua toàn bộ gạo nội địa để bảo vệ quyền lợi nông dân và ổn định thị trường.
Tóm lược:
> Tòa án Kenya cho phép nhập khẩu 254.000 tấn gạo miễn thuế theo lộ trình 3 tháng.
> Chính phủ buộc phải thu mua toàn bộ gạo nội địa để bảo vệ nông dân.
> Kenya sản xuất dưới 20% nhu cầu gạo trong nước, phụ thuộc lớn vào nhập khẩu.
> Gạo pishori nội địa thuộc phân khúc cao cấp, ít cạnh tranh trực tiếp với gạo nhập khẩu.
> Chính phủ đầu tư gần 19 triệu USD phục hồi thủy lợi, nâng sản lượng và giảm nhập khẩu.
Tòa án Tối cao Kenya đã cho phép chính phủ tiếp tục kế hoạch nhập khẩu 254.000 tấn gạo miễn thuế, trong bối cảnh nhà chức trách tăng cường các biện pháp hấp thụ lượng gạo sản xuất trong nước và phục hồi các hệ thống thủy lợi trọng điểm nhằm nâng cao sản lượng nội địa.
Phán quyết được Thẩm phán Edward Muriithi đưa ra ngày 29/1 tại Kerugoya, cho phép nhập khẩu gạo theo từng giai đoạn, chia thành ba lô bằng nhau, mỗi lô 85.000 tấn, dự kiến thực hiện trong các tháng 3, 4 và 5 năm 2026.
Quyết định này được đưa ra sau khi nông dân và các bên liên quan đệ đơn yêu cầu chặn nhập khẩu, lo ngại gạo giá rẻ sẽ gây bất lợi cho người trồng lúa tại các vùng sản xuất chính như Mwea, Ahero, West Kano và Bunyala. Tuy nhiên, tòa án cho rằng chính phủ đã chứng minh được lợi ích quốc gia trong việc giải quyết tình trạng thiếu hụt gạo ngày càng lớn và ngăn ngừa nguy cơ gián đoạn nguồn cung.
Thẩm phán Muriithi nhấn mạnh rằng sản lượng gạo hiện tại của Kenya thấp hơn nhiều so với nhu cầu tiêu dùng trong nước, khiến quốc gia này phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Ông cho rằng cần cân bằng giữa an ninh lương thực quốc gia, quyền lợi kinh tế của nông dân và quyền tiếp cận thực phẩm có chất lượng, giá cả phải chăng của người tiêu dùng.
Để giảm tác động tiêu cực tới nông dân, tòa án yêu cầu chính phủ thu mua toàn bộ lượng gạo sản xuất và chế biến trong nước trong vòng 30 ngày, từ nông dân, nhà xay xát, thương nhân và doanh nghiệp tại các vùng trồng lúa, không phân biệt có hay không liên kết với hợp tác xã hoặc các nhóm ký hợp đồng với Tổng công ty Thương mại Quốc gia Kenya (KNTC).
Hoạt động thu mua phải được thực hiện theo giá bán buôn hiện hành, dựa trên chỉ số giá thị trường quốc gia và có tham vấn với nông dân cũng như thương nhân. Tòa án cũng cảnh báo rằng việc chỉ thu mua thông qua hợp tác xã hoặc áp giá tại ruộng sẽ gây bất lợi cho các nhà sản xuất độc lập.
Hiện Kenya tiêu thụ khoảng 1,2 triệu tấn gạo mỗi năm nhưng chỉ sản xuất chưa đến 300.000 tấn, đáp ứng dưới 20% nhu cầu. Phản ứng của nông dân khá trái chiều, khi một số lo ngại nhập khẩu sẽ gây áp lực giảm giá nội địa.
Song song với phán quyết của tòa, chính phủ Kenya trấn an rằng gạo sản xuất trong nước đang được tiêu thụ đầy đủ. Trong chuyến thăm Hợp tác xã Đa chức năng Người trồng lúa Mwea (MRGM), Tổng giám đốc Cơ quan Nông nghiệp và Thực phẩm Bruno Linyiru cho biết toàn bộ lượng gạo được giao đã được tiếp nhận và thanh toán.
Giám đốc điều hành MRGM, ông Anthony Waweru, xác nhận hợp tác xã chỉ còn tồn kho dưới 1% gạo từ năm 2025 chuyển sang 2026, cải thiện mạnh so với gần 30% của năm trước. MRGM, thành lập năm 1964, đại diện cho nông dân tại hệ thống thủy lợi Mwea, nơi chiếm khoảng 65% sản lượng gạo của Kenya.
Hợp tác xã cũng nhấn mạnh rằng gạo pishori nội địa nhắm tới phân khúc cao cấp và không cạnh tranh trực tiếp với gạo nhập khẩu chủ yếu là loại không phải basmati. Hiện gạo nhập khẩu bán lẻ ở mức 80 - 100 shilling Kenya/kg, trong khi gạo pishori Mwea duy trì mức 140 - 160 shilling/kg nhờ hương vị và chất lượng vượt trội.
Dữ liệu chính phủ cho thấy nhập khẩu đã góp phần ổn định giá. Sau khi nhập khẩu 250.000 tấn gạo vào tháng 11/2025, giá bán lẻ giảm từ 166 - 189 shilling/kg xuống 149 - 155 shilling/kg, trước khi điều chỉnh lên 172 - 175 shilling/kg khi nguồn cung thắt chặt.
Ngoài các biện pháp thị trường, chính phủ đang đầu tư vào năng lực sản xuất với chương trình phục hồi hệ thống thủy lợi South West Kano tại hạt Kisumu. Chương trình có tiềm năng hỗ trợ hơn 20.000 mẫu Anh trồng lúa, nhưng hiện mới chỉ khoảng 3.000 mẫu Anh được canh tác do hạn chế nguồn nước.
Tổng chi phí phục hồi các vùng trồng lúa tại Nyanza và miền Tây Kenya ước khoảng 3 tỷ shilling Kenya (18,8 triệu USD). Chương trình không chỉ cải thiện hạ tầng mà còn giải quyết các vấn đề về tiếp cận thị trường, đầu vào sản xuất và thiếu hụt giống lúa thích ứng khí hậu, qua đó giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và tăng thu nhập cho hộ nông dân.
NPK/ Vinagri News (Milling MEA)
No comments:
Post a Comment