VINAGRI News - Giá ca cao thế giới sụt giảm mạnh sau giai đoạn tăng kỷ lục đã khiến hạt ca cao tồn kho bị hư hỏng tại nhiều kho ở Tây Phi, trong khi nông dân tại Ghana và Bờ Biển Ngà phải tìm nguồn thu khác để tồn tại. Nhiều người bắt đầu cho thuê đất cho khai thác cát hoặc vàng trái phép do thu nhập từ ca cao không còn đủ trang trải chi phí.
Tóm lược:
> Giá ca cao giảm mạnh khiến nhiều lô hàng tại Tây Phi tồn kho và bị hư hỏng.
> Ghana và Bờ Biển Ngà chiếm gần 70% nguồn cung ca cao toàn cầu, nhưng nông dân đang rời bỏ cây ca cao.
> Giá hợp đồng tương lai từng vượt 12.000 USD/tấn năm 2024 trước khi giảm xuống khoảng 4.000 USD/tấn.
> Thu nhập giảm khiến nhiều nông dân cho thuê đất cho khai thác cát hoặc vàng trái phép.
> Chính phủ Ghana và Bờ Biển Ngà đã cắt giảm giá thu mua ca cao để kích thích thị trường.
> Nông dân cảnh báo lợi nhuận quá thấp khiến họ khó duy trì sản xuất và buộc phải tìm sinh kế khác.
Giá ca cao lao dốc khiến nông dân Tây Phi rời bỏ cây trồng chủ lực
Manu Yaw Fofie sinh ra trong một gia đình trồng ca cao, nhưng mảnh đất được thừa kế giờ đây trở thành gánh nặng hơn là tài sản quý giá. Giá ca cao giảm mạnh trong năm qua đã khiến nhiều lô hạt ca cao bị thối rữa trong các kho tại Tây Phi, trong khi các nhà sản xuất sô-cô-la toàn cầu vẫn đang tìm nguồn cung và người tiêu dùng vẫn tiếp tục tìm mua sản phẩm này.
Thu nhập giảm sút buộc ông Fofie, 52 tuổi, sống tại Ghana, phải đưa ra quyết định khó khăn: cho các nhóm khai thác cát trái phép sử dụng một phần đất của mình. Hoạt động này mang lại lợi nhuận khá cao do nhu cầu xây dựng tăng mạnh, bởi cát là nguyên liệu chính trong sản xuất bê tông.
Tuy nhiên, cái giá phải trả rất lớn vì việc khai thác cát khiến đất trở nên cằn cỗi, không còn khả năng canh tác.
Ông Fofie cho biết dù nhận thức rõ nguy cơ nhưng ông gần như không còn lựa chọn nào khác. Năng suất ca cao của gia đình ông đã giảm dần qua các năm, từ thời kỳ đỉnh cao đạt 300 bao mỗi năm xuống còn khoảng 50 bao vào năm 2025, do nhiều yếu tố như biến đổi khí hậu.
Ông Fofie chỉ là một trong số nhiều nông dân trồng ca cao tại Ghana và Bờ Biển Ngà - hai quốc gia chiếm gần 70% nguồn cung ca cao toàn cầu - đang chuyển đổi mục đích sử dụng đất sau khi giá của loại nông sản từng có giá trị cao này sụp đổ.
Tại Bờ Biển Ngà, quốc gia sản xuất ca cao lớn nhất thế giới, chính phủ đã phải mua lại lượng ca cao dư thừa từ nông dân vào tháng 1 và trong tuần này đã cắt giảm hơn một nửa mức giá thu mua cho niên vụ 2026.
Theo Edward Karaweh, cựu Tổng Thư ký Công đoàn Lao động Nông nghiệp Ghana, mặc dù các mặt hàng nông sản toàn cầu như ca cao thường trải qua những giai đoạn khủng hoảng, nhưng chính quyền Ghana đã không chuẩn bị cho một cuộc khủng hoảng ở quy mô lớn như hiện nay.
Ông cho biết việc chuẩn bị trước chỉ có thể giúp giảm thiểu tác động của khủng hoảng chứ không thể ngăn chặn hoàn toàn.
Giá hợp đồng tương lai ca cao tăng vọt rồi sụp đổ
Hàng trăm nghìn nông dân Tây Phi phụ thuộc vào trồng ca cao để sinh sống. Tại Bờ Biển Ngà, xuất khẩu ca cao chiếm khoảng 40% tổng doanh thu xuất khẩu của quốc gia. Trong khi đó, tại Ghana, tỷ lệ này là gần 15%.
Các cơ quan quản lý của chính phủ thường thiết lập mức giá cố định cho hạt ca cao vào đầu mỗi mùa vụ. Phần lớn sản lượng được bán thông qua các đơn vị được cấp phép nhằm bảo vệ nông dân trước biến động giá trên thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, sau khi giá hợp đồng tương lai ca cao tăng mạnh trên thị trường quốc tế vào năm 2024, mức giá đã vượt 12.000 USD/tấn - cao nhất trong nhiều thập kỷ. Hợp đồng tương lai là loại hợp đồng mua bán hàng hóa với mức giá được thỏa thuận trước cho một thời điểm giao hàng trong tương lai.
Sau giai đoạn tăng nóng, giá ca cao đã giảm mạnh xuống khoảng 4.000 USD/tấn khi nguồn cung vượt nhu cầu.
Sự sụt giảm giá này khiến các nhà giao dịch quốc tế có nguy cơ thua lỗ nếu mua ca cao từ hai quốc gia Tây Phi.
Hệ quả là lượng lớn hạt ca cao tồn kho bị chất đống trong các nhà kho và dần hư hỏng, trong khi nhiều nông dân đã bán sản phẩm cho chính phủ vẫn chưa được thanh toán trong nhiều tháng.
Do những vấn đề mang tính cấu trúc của thị trường, nhiều nông dân cho biết họ không được hưởng lợi từ đợt tăng giá trước đó. Biến động giá mạnh đã khiến một số người quyết định từ bỏ cây ca cao.
Biến đổi khí hậu làm tình hình thêm nghiêm trọng
Khi đi qua các vườn ca cao tại Bờ Biển Ngà, nông dân François N’Gbin chỉ vào những trái ca cao bị đen và khô héo do bệnh hại và thiếu mưa.
Ông cho biết cũng đã cho các nhóm khai thác vàng trái phép thuê một phần đất của mình và sau đó xin giấy phép khai thác vì lo ngại bị cơ quan chức năng xử lý.
Khu vực khai thác vàng, với nhiều hố nước đục màu vàng, hiện chiếm ít nhất 1.000 m² trên trang trại của ông.
Ông cho biết hiện nay khai thác vàng mang lại lợi nhuận cao hơn trồng ca cao. Giá vàng mà họ bán được khoảng 1.500 franc CFA (khoảng 2,67 USD) mỗi gram và họ đang chuẩn bị đàm phán để tăng giá.
Theo Moussa Koné, Chủ tịch Liên minh Nông dân Ca cao Bờ Biển Ngà, nhiều nông dân khác cũng đang tìm cách sử dụng đất cho mục đích khác, bao gồm cho thuê đất cho các hoạt động khai thác vàng trái phép.
Ông nói rằng ca cao hiện không bán được, nhưng nông dân vẫn cần tiền để nuôi sống gia đình.
Chính phủ tìm giải pháp cứu ngành ca cao
Chính phủ Ghana đã bắt đầu nới lỏng các quy định kiểm soát giá và vào tháng 1 đã cắt giảm 28% giá thu mua ca cao cố định xuống còn 41.392 cedi (khoảng 3.881 USD) mỗi tấn nhằm giúp sản phẩm dễ bán hơn.
Trong tuần này, Bờ Biển Ngà cũng đã giảm hơn một nửa mức giá thu mua từ nông dân xuống còn 1.200 franc CFA (khoảng 2,13 USD) mỗi kg, tương đương khoảng 0,97 USD mỗi pound, cho niên vụ 2026.
Tuy nhiên, nhiều nông dân cho biết mức giá mới khiến lợi nhuận của họ gần như không còn sau khi trừ chi phí sản xuất.
Mercy Amponsah, một nông dân trồng ca cao 50 tuổi tại Ghana, cho biết nếu chấp nhận mức giá hiện tại, con trai bà có thể phải bỏ học. Bà là một trong những nông dân đã đến thủ đô Accra vào tháng 1 để phản đối việc cắt giảm giá thu mua.
Trong khi một số quốc gia sản xuất ca cao khác tại Nam Mỹ và châu Á đã cải thiện nguồn cung, Tây Phi vẫn chiếm phần lớn sản lượng toàn cầu.
Tuy vậy, những nông dân như ông Fofie cho rằng họ buộc phải tìm cách khác để tồn tại.
Ông nói rằng nếu tiếp tục duy trì trang trại ca cao trong 10 năm tới, ông sẽ trở thành một người nghèo.
NPK/ Vinagri News (AP News)
No comments:
Post a Comment