VINAGRI News - Chính phủ Thái Lan đang thúc đẩy kế hoạch thành lập “trung tâm thu mua” nông sản nhằm ổn định giá dừa thơm, trong bối cảnh thương lái Trung Quốc bị cho là liên kết ép giá xuống chỉ còn khoảng 2 baht mỗi quả. Các hợp tác xã và cơ quan chức năng đang phối hợp tìm giải pháp tiêu thụ, mở rộng thị trường và hỗ trợ nông dân.
Tóm lược:
> Thái Lan đề xuất thành lập trung tâm thu mua dừa thơm để ổn định giá và hạn chế tình trạng ép giá.
> Giá dừa tại một số khu vực từng bị thương lái ép xuống 2 baht/quả.
> Mạng lưới hợp tác xã đã thu mua hơn 2,3 triệu quả dừa, trị giá 11,86 triệu baht để hỗ trợ nông dân.
> Các hợp tác xã mạnh về sản xuất nhưng yếu ở khâu thị trường, nên cần sự hỗ trợ từ trung tâm thu mua.
> Nhiều vùng trồng dừa vẫn phụ thuộc lớn vào thương lái Trung Quốc, với hơn 230 người mua hoạt động tại Damnoen Saduak.
Thái Lan thúc đẩy lập trung tâm thu mua để hạn chế tình trạng ép giá dừa thơm
Sau khi bà Suphajee Suthumpun, Bộ trưởng Thương mại Thái Lan, triệu tập cuộc họp chính sách với lãnh đạo Bộ Thương mại và Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã vào sáng ngày 2/3/2026, hai bộ đã thống nhất phối hợp chặt chẽ để xây dựng các biện pháp ứng phó với sản lượng trái cây từ khu vực miền Đông, dự kiến bắt đầu đưa ra thị trường từ giữa tháng 4.
Cuộc họp có sự tham gia của ông Vinaroj Sapsongsuk, Thư ký thường trực Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã. Các cơ quan đang làm việc theo cùng một định hướng nhằm tích hợp chính sách và chuẩn bị các giải pháp điều tiết thị trường nông sản.
Song song đó, chính phủ cũng đưa ra ý tưởng giải quyết tình trạng giá dừa thơm giảm mạnh bằng cách thành lập một “trung tâm thu mua” - nơi tập trung thu gom, đóng gói và giao dịch nông sản. Mô hình này được kỳ vọng sẽ hấp thụ sản lượng thay cho các thương lái Trung Quốc, vốn bị cho là liên kết với nhau để ép giá xuống chỉ còn khoảng 2 baht/quả. Ngoài ra, chính phủ cũng đang đẩy mạnh tìm kiếm các thị trường mới nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.
Hợp tác xã bác bỏ nghi vấn liên kết với thương lái Trung Quốc
Ông Niran Multhida, Tổng cục trưởng Cục Xúc tiến Hợp tác xã, đã phản hồi các cáo buộc cho rằng một số hợp tác xã cho phép thương lái Trung Quốc sử dụng cơ sở của mình làm nhà máy để hợp pháp hóa hoạt động kinh doanh dừa có liên quan đến nguồn vốn không minh bạch.
Theo ông Niran, khả năng này khó xảy ra bởi nhiệm vụ của các hợp tác xã là thu gom nông sản từ thành viên để bán cho người mua, bất kể là doanh nghiệp Thái Lan hay Trung Quốc. Khi giá tốt, hợp tác xã sẽ tiến hành bán.
Ông dẫn ví dụ về Hợp tác xã Nông nghiệp Baan Phaeo Ltd., nơi hiện chỉ bán dừa cho người mua Trung Quốc. Theo lời quản lý hợp tác xã, trước đây kho thu mua này thuộc sở hữu của doanh nghiệp Thái Lan nhưng sau đó đã được chuyển nhượng cho nhà đầu tư Trung Quốc. Vì vậy, hợp tác xã vẫn phải tiếp tục bán cho người mua cũ, dù giá bị ép thấp, do không có lựa chọn khác.
Mạng lưới hợp tác xã hỗ trợ thu mua dừa giá cao hơn thị trường
Sau khi nhận thấy giá dừa thơm giảm mạnh, Cục Xúc tiến Hợp tác xã đã nhanh chóng phối hợp với mạng lưới hợp tác xã trên cả nước để tham gia thu mua dừa từ nông dân với giá cao hơn thị trường.
Hoạt động này bắt đầu từ ngày 4/2/2026 tại Hợp tác xã Nông nghiệp Baan Phaeo ở huyện Ban Phaeo, tỉnh Samut Sakhon. Mạng lưới hợp tác xã khu vực Đông Bắc, do Hợp tác xã Nông nghiệp Kaset Wisai của tỉnh Roi Et dẫn đầu, đã thu mua 50.000 quả dừa với giá 5 baht/quả, cao hơn đáng kể so với giá thị trường tại thời điểm đó chỉ 2 baht/quả.
Sau đó, các hợp tác xã ở nhiều tỉnh tiếp tục đặt hàng dừa để giúp tiêu thụ sản lượng từ các vùng sản xuất như Ratchaburi, Samut Sakhon và Samut Songkhram. Dừa thơm từ Songkhla cũng đã được đưa vào hệ thống phân phối.
Đến nay, hơn 2,3 triệu quả dừa, trị giá trên 11,86 triệu baht, đã được tiêu thụ thông qua mạng lưới hợp tác xã, góp phần giúp giá dừa thơm tại địa phương từng bước cải thiện.
Trung tâm thu mua được xem là giải pháp dài hạn
Theo ông Niran Multhida, việc thành lập trung tâm thu mua dừa thơm là một chính sách hợp lý vì phần lớn hợp tác xã vẫn thiếu kinh nghiệm trong hoạt động tiếp thị và tiêu thụ sản phẩm. Các hợp tác xã có thể đảm nhận vai trò thu gom nông sản, sau đó cung cấp cho trung tâm thu mua.
Ông cho biết các hợp tác xã thường mạnh ở khâu sản xuất (thượng nguồn) nhưng chưa đủ năng lực ở khâu thị trường (hạ nguồn). Việc xây dựng kho thu mua riêng cũng đòi hỏi chi phí rất lớn, vì vậy tốt hơn hết là để các hợp tác xã tập trung vào thế mạnh của mình.
Ngoài việc liên kết thu gom sản phẩm, chế biến gia tăng giá trị cũng là một giải pháp quan trọng để giải quyết tình trạng giá nông sản giảm. Trước đây, Cục Xúc tiến Hợp tác xã đã hỗ trợ ngân sách cho nhiều hợp tác xã trồng dừa mua thiết bị phục vụ tiêu thụ và chế biến.
Ví dụ, tại Hợp tác xã Nông nghiệp Prasan Kasikit ở Ban Phaeo (Samut Sakhon), cơ quan này đã tài trợ hệ thống kho bảo quản có kiểm soát nhiệt độ cho nhựa hoa dừa trong năm tài khóa 2024. Nhờ đó, nhựa hoa dừa có thể được bảo quản lâu hơn trước khi chế biến thành đường dừa, siro dừa và các sản phẩm khác.
Nông dân kỳ vọng giá dừa minh bạch hơn
Ông Somkiat Praphrutkit, Chủ tịch Hợp tác xã Nông nghiệp Wat Phleng tại tỉnh Ratchaburi, cho biết ông ủng hộ ý tưởng xây dựng trung tâm thu mua vì nếu chính phủ thực hiện thành công, nông dân sẽ có mức giá công bằng hơn.
Hiện nay, giá dừa chủ yếu do người mua quyết định. Ví dụ, trong ngày giao dịch hiện tại, giá thu mua khoảng 5 baht/quả. Hợp tác xã đóng vai trò trung gian giữa nông dân và người mua. Khi thành viên thu hoạch, họ thông báo cho hợp tác xã; hợp tác xã sau đó liên hệ người mua, và đội của người mua sẽ đến tận vườn để cắt và phân loại dừa.
Thanh toán sẽ được chuyển qua hợp tác xã trước khi trả lại cho nông dân nhằm tránh tình trạng chậm thanh toán từng xảy ra trước đây.
Hiện hợp tác xã Wat Phleng xuất bán 20.000 - 30.000 quả dừa mỗi ngày, với giá trung bình 5 - 6 baht/quả. Chỉ những quả đạt kích cỡ thị trường yêu cầu mới được bán, còn dừa chất lượng thấp hơn sẽ được chế biến thành nước dừa đóng chai.
Tại khu vực này không có người mua Trung Quốc, chỉ có người mua Thái Lan. Tuy nhiên, giá vẫn bị ảnh hưởng bởi thương lái Trung Quốc ở khu vực khác, vì họ là bên định giá thị trường và người mua Thái thường theo mức giá đó.
Phụ thuộc lớn vào thương lái Trung Quốc
Ông Chamrun Niltao, Chủ tịch Hợp tác xã Nông nghiệp Ban Rang Si Mok tại huyện Damnoen Saduak (Ratchaburi), cũng đồng ý với ý tưởng lập trung tâm thu mua dừa. Tuy nhiên, ông cho rằng dự án này sẽ cần nguồn ngân sách rất lớn, nên chưa chắc có thể triển khai trong thực tế.
Ngoài ra, vấn đề thị trường vẫn còn nhiều bất định vì hiện nay phần lớn dừa được xuất khẩu sang Trung Quốc và các thị trường toàn cầu thông qua thương lái Trung Quốc.
Tại khu vực Damnoen Saduak, hiện có hơn 230 thương lái Trung Quốc hoạt động. Họ thu mua dừa hỗn hợp với giá khoảng 4 baht/quả. Nếu chỉ bán dừa thô, nông dân sẽ khó có lãi vì chi phí sản xuất khoảng 5 - 6 baht/quả.
Tuy nhiên, nhiều nông dân trong khu vực có xe tải riêng, nên người mua thường trả thêm chi phí vận chuyển và tiền công cho lao động thu hoạch. Khi tính tổng các khoản này, thu nhập thực tế của người trồng dừa có thể đạt khoảng 7 - 8 baht/quả.
Ông Chamrun thừa nhận rằng phần lớn thành viên hợp tác xã hiện nay vẫn phụ thuộc vào thương lái Trung Quốc, do đã có quan hệ giao dịch kéo dài 10 - 20 năm.
NPK/ Vinagri News (The Nation Thailand)
No comments:
Post a Comment