VINAGRI News - Xung đột tại Iran khiến giá phân bón toàn cầu tăng vọt do gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz, làm dấy lên lo ngại về chi phí sản xuất nông nghiệp và nguồn cung lương thực trên toàn thế giới.
Tóm lược:
> Giá urê tăng 54% trong tháng 3, lên 726 USD/tấn; tăng hơn 80% so với cùng kỳ
> Xung đột Iran làm gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz
> Các nước vùng Vịnh chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu phân bón toàn cầu
> Giá khí tự nhiên tăng 60% góp phần đẩy giá phân bón đi lên
> Giá lúa mì, dầu thực vật tăng do chi phí đầu vào và nhu cầu nhiên liệu sinh học
> Nguy cơ ảnh hưởng đến mùa vụ tại châu Á và Nam bán cầu
> Các nước đang phát triển chịu tác động mạnh do chi phí phân bón cao
> Liên Hợp Quốc kêu gọi khôi phục vận chuyển để đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu
Chiến sự tại Iran đã khiến giá phân bón tăng mạnh khi việc đóng cửa trên thực tế eo biển Hormuz làm đình trệ hoạt động vận chuyển các loại phân bón có nguồn gốc từ khí tự nhiên của khu vực Trung Đông, qua đó đặt an ninh lương thực toàn cầu trước rủi ro.
Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới, giá urê - loại phân đạm phổ biến nhất - đã tăng 54% từ tháng 2 đến tháng 3, lên mức 726 USD/tấn. Mức giá này cao hơn hơn 80% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất kể từ tháng 4/2022, thời điểm giá tăng vọt sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Chỉ số giá phân bón tổng thể (lấy năm 2010 làm gốc) đạt 183 điểm, tăng 38 điểm so với tháng 2.
Trong ba thành phần chính cần thiết cho sản xuất lương thực gồm đạm, axit photphoric và kali, thì urê và amoniac được sản xuất bằng cách tách hydro từ khí tự nhiên và tổng hợp với nitơ trong không khí. Các quốc gia vùng Vịnh như Qatar, Ả Rập Xê Út và Oman là những nhà xuất khẩu lớn.
Chuyên gia kinh tế cấp cao John Baffes của Ngân hàng Thế giới cho biết giá khí tự nhiên đã tăng khoảng 60% từ tháng 2 đến tháng 3, kéo theo giá urê và các loại phân bón khác tăng cao. Ông cũng nhấn mạnh rằng sự gián đoạn các tuyến vận tải tại Trung Đông đang ảnh hưởng không chỉ đến phân bón và năng lượng mà còn cả các nguyên liệu thiết yếu cho sản xuất lương thực.
Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), các nước vùng Vịnh chiếm khoảng 30 - 35% xuất khẩu urê toàn cầu và 20 - 30% xuất khẩu amoniac.
Một nhà máy sản xuất urê tại Qatar đã ngừng hoạt động sau các cuộc tấn công trả đũa của Iran, trong khi hoạt động vận chuyển phân bón qua eo biển Hormuz gần như bị đình trệ hoàn toàn.
Nguồn cung phân bón dựa trên axit photphoric cũng đang bị thắt chặt. Quặng photphat được sản xuất tại Trung Quốc, Morocco, Jordan và một số quốc gia khác, nhưng quá trình chế biến thành phân bón cần axit sulfuric - vốn phụ thuộc vào lưu huỳnh từ các nước vùng Vịnh.
Khoảng 50% thương mại lưu huỳnh toàn cầu - một sản phẩm phụ từ quá trình lọc dầu và khí - được vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Giá quốc tế của photphat và phân diamoni photphat (DAP) tăng 5% từ tháng 2 đến tháng 3, tiếp nối xu hướng tăng kể từ mùa xuân năm ngoái do các hạn chế xuất khẩu từ Trung Quốc.
FAO cũng lưu ý rằng, không giống như dầu thô, thế giới không có các kho dự trữ phân bón chiến lược được điều phối quốc tế, khiến việc xử lý gián đoạn chuỗi cung ứng trở nên khó khăn hơn.
Nhật Bản không phụ thuộc vào nguồn phân bón từ Trung Đông và hiện dự trữ lượng phân diamoni photphat và kali clorua đủ dùng trong ba tháng. Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản cho biết nước này đã hoàn tất mua phân bón cho vụ xuân và đang theo dõi sát diễn biến giá cho vụ thu - đông.
Mối lo lớn nhất từ việc giá phân bón tăng là tác động lan tỏa đến giá lương thực. Giá lúa mì và dầu thực vật trên thị trường quốc tế đã bắt đầu tăng.
Theo Ngân hàng Thế giới, giá lúa mì Mỹ trong tháng 3 đạt 276 USD/tấn, tăng 7% so với tháng 2. Khu vực Trung Tây Mỹ - vùng sản xuất chính - đang đối mặt với hạn hán, trong khi nhiệt độ cao bất thường trong tháng 3 ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của lúa mì vụ đông, thu hoạch vào tháng 6 - 7.
Trong bối cảnh giá dầu thô tăng mạnh, nhu cầu đối với dầu đậu tương, dầu cọ và các loại dầu thực vật khác để sản xuất nhiên liệu sinh học cũng gia tăng, góp phần đẩy giá lên cao. Một số quốc gia Đông Nam Á đang tăng tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học với xăng nhằm giảm tác động đến người tiêu dùng. Giá dầu đậu tương trong tháng 3 tăng 16% so với tháng trước.
Mùa gieo trồng vụ xuân đã bắt đầu tại Bắc bán cầu. Nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài, việc gieo trồng lúa tại châu Á - đang bước vào cao điểm - cũng như hoạt động canh tác tại Nam bán cầu sẽ bị ảnh hưởng.
Phân bón chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất nông nghiệp tại các nước đang phát triển, khiến các quốc gia này đặc biệt dễ bị tổn thương trước biến động giá. Trong khi chi phí phân bón chỉ chiếm khoảng 10% giá trị các lô hàng ngô tại Bắc Mỹ, con số này lên tới 56% tại Tây Phi.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đã kêu gọi Iran và các quốc gia liên quan khôi phục vận chuyển phân bón qua eo biển Hormuz do lo ngại về sản xuất lương thực tại châu Phi và Nam Á. Trước đó, Liên Hợp Quốc đã làm trung gian cho thỏa thuận giữa Nga và Ukraine vào năm 2022, giúp nối lại tạm thời hoạt động vận chuyển ngũ cốc qua Biển Đen.
Cuộc xung đột tại Ukraine từng khiến giá lúa mì toàn cầu tăng mạnh do hai nước này là các nhà xuất khẩu lớn. Liên minh châu Âu và các quốc gia khác đã tăng sản lượng để bù đắp thiếu hụt, qua đó giúp ổn định giá quốc tế trong khoảng 6 tháng.
Tuy nhiên, việc tìm kiếm các quốc gia thay thế trong sản xuất phân bón khó khăn hơn do nguồn nguyên liệu tập trung ở một số nước nhất định. Nếu giá phân bón và nhiên liệu tiếp tục tăng cao, nhiều nông dân có thể trì hoãn gieo trồng, đồng nghĩa với việc thời gian đóng cửa eo biển Hormuz càng kéo dài thì tác động tiêu cực đến an ninh lương thực toàn cầu càng lớn.
NPK/ Vinagri News (Nikkei Asia)
No comments:
Post a Comment