VINAGRI News - Nguồn cung gạo thế giới có nguy cơ suy giảm trong năm nay do chi phí phân bón, nhiên liệu tăng cao vì chiến sự Iran và tác động của El Niño. Dù tồn kho toàn cầu vẫn dồi dào, thị trường được dự báo sẽ thắt chặt trong nửa cuối năm.
Tóm lược:
> Nguồn cung gạo toàn cầu có nguy cơ giảm do chiến sự Iran và El Niño.
> Chi phí phân bón, nhiên liệu tăng khiến nông dân cắt giảm diện tích và đầu vào.
> Chuỗi cung ứng gián đoạn, logistics gặp nhiều khó khăn tại châu Á.
> Sản lượng có thể giảm mạnh tại Philippines và Indonesia.
> Tồn kho toàn cầu vẫn cao, đặc biệt tại Ấn Độ, giúp giảm bớt áp lực ngắn hạn.
> Giá gạo dự báo tăng trong nửa cuối năm nếu tình hình không được cải thiện.
Nguồn cung gạo toàn cầu được dự báo sẽ giảm trong năm nay khi nông dân tại châu Á cắt giảm diện tích gieo trồng do thiếu hụt phân bón và chi phí nhiên liệu tăng mạnh liên quan đến chiến sự tại Iran, trong khi hiện tượng El Niño cũng được dự báo sẽ gây áp lực lên sản lượng của mặt hàng lương thực quan trọng nhất thế giới.
Gạo đóng vai trò trung tâm đối với an ninh lương thực toàn cầu, và ngay cả những gián đoạn nhỏ về nguồn cung cũng có thể lan rộng, đẩy giá tăng và gây áp lực lên ngân sách hộ gia đình, đặc biệt tại các quốc gia nhạy cảm về giá ở châu Á và châu Phi. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) trong tháng 4 vẫn dự báo sản lượng gạo niên vụ 2025/26 tăng 2% lên mức kỷ lục.
Tác động của chiến sự Iran đang ảnh hưởng đến nông dân tại các nước xuất khẩu lớn như Thailand và Việt Nam, cũng như các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu như Philippines và Indonesia. Xung đột đã làm gián đoạn dòng chảy nhiên liệu và phân bón qua Eo biển Hormuz - tuyến vận tải quan trọng kết nối vùng Vịnh với thị trường toàn cầu.
Bên cạnh đó, nông dân quy mô nhỏ tại Đông Nam Á còn chịu áp lực khi El Niño được dự báo mang lại điều kiện thời tiết nóng hơn và khô hạn hơn trong nửa cuối năm. Ông Maximo Torero, kinh tế trưởng của FAO, cho biết nông dân đã bắt đầu gieo trồng tại một số quốc gia nhưng sử dụng ít vật tư đầu vào hơn do giá tăng cao. Ông cảnh báo nguồn cung toàn cầu sẽ thắt chặt trong nửa cuối năm và đầu năm sau.
Lịch sử cho thấy rủi ro từ gián đoạn nguồn cung gạo có thể rất nghiêm trọng. Năm 2008, các biện pháp hạn chế xuất khẩu từ các nước cung ứng lớn đã khiến giá gạo tăng gấp đôi lên khoảng 1.000 USD/tấn, gây bất ổn tại nhiều quốc gia. Gần đây hơn, tình trạng thắt chặt nguồn cung giai đoạn 2022 - 2023, trầm trọng hơn bởi các hạn chế xuất khẩu từ Ấn Độ, cũng đã đẩy giá tăng và kích hoạt làn sóng mua tích trữ.
Hiện nay, chuỗi cung ứng gạo đã bắt đầu xuất hiện các nút thắt. Theo một thương nhân tại Singapore, hoạt động logistics trở nên rất khó khăn, đặc biệt tại châu Á do thiếu bao polypropylene, hạn chế phương tiện vận chuyển và gián đoạn vận tải biển.
Trong khi thiếu hụt phân bón và điều kiện khô hạn đã làm giảm năng suất các vụ mùa nhỏ đang thu hoạch tại Đông Nam Á, vụ mùa tiếp theo có thể chịu tác động lớn hơn. Ấn Độ, Thái Lan và Philippines thường gieo trồng vụ chính vào tháng 6 - 7, trong khi Việt Nam và Indonesia đang triển khai vụ thứ hai. Phần lớn các nước châu Á canh tác từ hai đến ba vụ lúa mỗi năm.
Tại Thái Lan, bà Sripai Kaew-Eam, một nông dân 60 tuổi tại tỉnh Chai Nat, cho biết chi phí sản xuất đã tăng lên khoảng 6.000 baht mỗi rai (0,4 mẫu Anh), so với mức 4.500 - 5.000 baht của vụ trước. Giá phân bón đã tăng lên 1.000 - 1.200 baht mỗi bao, buộc bà phải cắt giảm một nửa lượng sử dụng. Trong khi đó, giá lúa bán ra chỉ khoảng 6.200 baht/tấn.
Tình hình tương tự cũng diễn ra tại Philippines - quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới. Bà Arze Glipo cho biết một số nông dân đang cân nhắc không gieo trồng hoặc giảm lượng phân bón sử dụng, điều này chắc chắn sẽ làm giảm sản lượng. Sản lượng của nước này có thể giảm tới 6 triệu tấn so với mức thông thường 19 - 20 triệu tấn, khiến Philippines rơi vào tình thế khó khăn khi nhập khẩu cũng không chắc chắn do các hạn chế xuất khẩu.
Tại Indonesia, nguồn cung phân bón không phải là vấn đề lớn, nhưng El Niño được dự báo sẽ làm giảm sản lượng. Cơ quan thống kê nước này ước tính diện tích thu hoạch giai đoạn tháng 3 - 5 sẽ giảm 10,6% xuống còn 3,85 triệu ha, trong khi sản lượng lúa giảm 11,12% xuống còn 20,68 triệu tấn.
Mặc dù có nhiều lo ngại về nguồn cung, thế giới hiện vẫn có lượng tồn kho gạo dồi dào sau nhiều năm sản xuất bội thu. Ấn Độ - quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới - đang nắm giữ lượng tồn kho kỷ lục khoảng 42 triệu tấn, tương đương khoảng 1/5 tổng dự trữ toàn cầu, theo dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ. Điều này phần nào giúp giảm thiểu tác động từ sự sụt giảm sản lượng.
Hiện tại, giá gạo trên thị trường nhìn chung vẫn ổn định, nhưng theo ông Torero, nhiều khả năng sẽ tăng ngay cả khi tình hình tại eo biển Hormuz được giải quyết nhanh chóng. Ông cảnh báo nếu tuyến vận tải này không được khơi thông trong vòng 2 - 3 tuần tới, tình hình có thể trở nên nghiêm trọng.
NPK/ Vinagri News (Reuters)
No comments:
Post a Comment