VINAGRI News - Sự gia tăng nhanh chóng xuất khẩu nhân điều bán chế (borma) từ Tây Phi sang Việt Nam đang làm suy yếu triển vọng phát triển dài hạn của ngành điều khu vực, chủ yếu do hạn chế về vốn lưu động và cấu trúc tài chính.
Tóm lược:
> Xuất khẩu nhân điều bán chế (borma) từ Tây Phi sang Việt Nam tăng mạnh.
> Phần lớn sản lượng không vào các thị trường truyền thống như EU, Mỹ.
> Nguyên nhân chính là hạn chế về vốn lưu động và tín dụng ngân hàng.
> Mô hình này làm giảm khả năng phát triển chuỗi giá trị cao trong khu vực.
> Tồn đọng lớn phụ phẩm vỏ điều gây rủi ro môi trường.
> Cần cải thiện công cụ tài chính để nâng cấp ngành điều Tây Phi.
Theo chuyên gia ngành điều Jim Fitzpatrick, sự tăng trưởng nhanh của xuất khẩu nhân điều bán chế - còn gọi là borma - từ Tây Phi sang Việt Nam đang đe dọa tính bền vững dài hạn của ngành điều khu vực.
Nhân điều borma được tạo ra ở giai đoạn đầu của quá trình chế biến, sau khi hạt điều thô được hấp và cắt. Các công đoạn tiếp theo như bóc vỏ lụa, phân loại theo kích cỡ và màu sắc, cũng như đóng gói, thường được thực hiện ở bên ngoài khu vực, chủ yếu tại các quốc gia khác.
Ban đầu, sản xuất borma được xem là bước đi phù hợp cho các cơ sở chế biến quy mô nhỏ, giúp họ tập trung vào công đoạn đơn giản nhất trong chuỗi giá trị. Tuy nhiên, hoạt động này hiện đã mở rộng vượt xa vai trò ban đầu.
Lấy Bờ Biển Ngà làm ví dụ, ông Fitzpatrick cho biết quốc gia này đã chế biến khoảng 550.000 tấn hạt điều thô trong năm ngoái, thu được khoảng 120.000 tấn nhân điều. Trong số đó, chỉ có khoảng 34.000 tấn được xuất khẩu sang Liên minh châu Âu và khoảng 5.000 tấn sang Mỹ.
Điều này đồng nghĩa với hơn 100.000 tấn chưa được tiêu thụ tại các thị trường truyền thống. Một phần được xuất sang Trung Đông và Bắc Phi, nhưng phần lớn được xuất sang Việt Nam dưới dạng borma. Theo ông Fitzpatrick, xu hướng này hiện phổ biến trên toàn Tây Phi và đang tạo ra thách thức ngày càng lớn cho ngành chế biến trong khu vực.
Mặc dù khối lượng xuất khẩu sang châu Âu tương đối thấp, Bờ Biển Ngà vẫn là nhà cung cấp điều lớn nhất châu Phi cho thị trường này. Trong tổng số 44.000 tấn nhân điều mà châu Phi xuất sang Liên minh châu Âu trong năm 2025, riêng nước này chiếm hơn 75%.
Trong khi đó, các quốc gia xuất khẩu khác tại châu Phi ghi nhận lượng hàng sang châu Âu giảm tới 40%, khi dòng hàng chuyển hướng sang Việt Nam. Nhân điều borma mang lại cách nhanh chóng và đơn giản để các nhà chế biến tạo dòng tiền, phản ánh một vấn đề mang tính cấu trúc sâu xa hơn: hạn chế trong tiếp cận vốn lưu động.
Các nhà chế biến châu Á thường chỉ mua nguyên liệu đủ cho 2 - 3 tháng sản xuất, sau đó chế biến, bán hàng và tiếp tục nhập nguyên liệu theo vòng quay ngắn, giúp giảm nhu cầu vốn và rủi ro tài chính.
Ngược lại, các nhà chế biến tại Tây Phi phải thu mua phần lớn nguyên liệu trong một khoảng thời gian thu hoạch ngắn từ 3 - 4 tháng để duy trì hoạt động quanh năm. Điều này đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn, thời gian lưu kho dài, chi phí tài chính cao hơn và rủi ro về chất lượng.
Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng vẫn khó tiếp cận, xuất khẩu borma sang Việt Nam trở thành giải pháp giúp doanh nghiệp địa phương nhanh chóng tạo thanh khoản và giảm áp lực tài chính.
Tuy nhiên, hoạt động này cũng để lại lượng lớn phụ phẩm. Việc xuất khẩu 100.000 tấn nhân borma đồng nghĩa với khoảng 300.000 tấn vỏ điều - giàu dầu - còn lại tại châu Phi. Lượng phụ phẩm này cần được xử lý hoặc chế biến, nếu không sẽ trở thành rủi ro môi trường.
Ông Fitzpatrick cảnh báo rằng các doanh nghiệp tập trung vào borma thường không có đủ biên lợi nhuận, vốn và động lực để đầu tư vào việc tận dụng phụ phẩm, từ đó làm gia tăng nguy cơ môi trường trong dài hạn.
Trong bối cảnh này, việc phát triển các công cụ tài chính và cơ chế bảo lãnh tín dụng phù hợp với ngành điều được xem là yếu tố then chốt nếu Tây Phi muốn gia tăng giá trị từ chính sản lượng của mình.
Nếu không cải thiện khả năng tiếp cận vốn lưu động, các nhà chế biến trong khu vực sẽ tiếp tục mắc kẹt ở khâu bán chế, và mục tiêu xây dựng ngành điều giá trị cao, tạo nhiều việc làm sẽ khó có thể đạt được.
NPK/ Vinagri News (Ecofin Agency)
No comments:
Post a Comment