VINAGRI News - Ngành cà phê Colombia đang đối mặt với cuộc khủng hoảng kép trong năm 2026 khi sản lượng sụt giảm mạnh do thời tiết bất lợi và hiện tượng El Niño, trong khi các nhóm vũ trang ly khai FARC gia tăng hoạt động tống tiền nông dân trồng cà phê. Sau năm 2025 đạt vụ mùa lớn nhất hơn 30 năm, sản lượng cà phê Colombia hiện giảm từ 26% - 28%, xuất khẩu suy yếu và lợi nhuận của nông dân bị bào mòn bởi giá quốc tế giảm, đồng peso mạnh lên và chi phí phân bón tăng cao.
Tóm lược:
> Sản lượng cà phê Colombia năm 2026 giảm mạnh từ 26% - 28% do thời tiết bất lợi.
> El Niño được dự báo có 82% khả năng hình thành từ tháng 5 - 7/2026.
> Xuất khẩu và giá cà phê nội địa Colombia đều suy yếu.
> Brazil tăng mạnh sản lượng cà phê gây áp lực giảm giá toàn cầu.
> Đồng peso Colombia mạnh lên làm giảm lợi nhuận xuất khẩu.
> Các nhóm ly khai FARC tống tiền nông dân theo số lượng cây cà phê trồng.
> 7/10 nông dân vùng cà phê Colombia từng nhận cuộc gọi tống tiền.
> Liên đoàn cà phê Colombia triển khai gói hỗ trợ 40 tỷ peso để hỗ trợ người trồng cà phê.
Ngành cà phê Colombia từ đỉnh cao lịch sử rơi vào khủng hoảng năm 2026
Vụ cà phê kỷ lục của Colombia trong năm 2025 hiện đã trở thành quá khứ khi ngành cà phê nước này bước vào giai đoạn suy giảm mạnh trong năm 2026 dưới tác động đồng thời của thời tiết cực đoan và bất ổn an ninh.
Trong niên vụ 2024/25, Colombia ghi nhận vụ mùa cà phê lớn nhất trong hơn ba thập kỷ với sản lượng đạt 14,8 triệu bao loại 60 kg trong giai đoạn từ tháng 10/2024 đến tháng 9/2025. Xuất khẩu đạt 13,3 triệu bao, mang về khoảng 5,4 tỷ USD doanh thu - mức cao lịch sử đối với ngành cà phê Colombia. Hơn 540.000 hộ nông dân được hưởng lợi từ giai đoạn bùng nổ này và cà phê thậm chí đã vượt nhiên liệu để trở thành mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của quốc gia Nam Mỹ.
Tuy nhiên, bước sang năm 2026, ngành cà phê Colombia đối mặt với hai mối đe dọa lớn cùng lúc. Một mặt, sản lượng suy giảm nhanh do ảnh hưởng thời tiết bất lợi. Mặt khác, các nhóm ly khai FARC bắt đầu áp đặt các khoản “thuế” bất hợp pháp đối với nông dân trồng cà phê tại nhiều vùng sản xuất trọng điểm như Huila - địa phương sản xuất cà phê lớn nhất Colombia.
Theo đánh giá của giới quan sát, đây là “hai loại bệnh gỉ sắt” khác nhau đang tấn công ngành cà phê Colombia: một đến từ khí hậu và một đến từ tội phạm có tổ chức, khiến thu nhập của nông dân suy giảm nghiêm trọng và đe dọa sự ổn định của khu vực nông thôn.
Sản lượng cà phê Colombia giảm mạnh trong năm 2026
Tháng 4/2026 đánh dấu thời điểm bắt đầu vụ thu hoạch nửa đầu năm, nhưng số liệu cho thấy đà tăng trưởng đã chững lại rõ rệt.
Theo Liên đoàn Người trồng cà phê Quốc gia Colombia, sản lượng tháng 4 chỉ đạt 697.000 bao, giảm 1% so với mức 703.000 bao cùng kỳ năm 2025. Dù mức giảm theo tháng không quá lớn, nhưng bức tranh tổng thể của cả niên vụ cho thấy xu hướng suy giảm rõ rệt.
Tổng giám đốc Liên đoàn, ông Germán Bahamón, cho biết các đợt mưa kéo dài, đặc biệt tại miền nam Colombia, đã làm chậm quá trình chín của quả cà phê và trì hoãn tiến độ thu hoạch. Ông kỳ vọng sản lượng sẽ cải thiện rõ hơn từ nửa cuối tháng 5.
Dữ liệu tích lũy cho thấy:
- Trong 12 tháng tính đến tháng 4/2026, sản lượng cà phê Colombia đạt 12,4 triệu bao, giảm 17% so với mức 14,9 triệu bao của giai đoạn trước.
- Tính từ đầu niên vụ cà phê 2025/26, sản lượng đạt 6,9 triệu bao, giảm 26% so với 9,3 triệu bao cùng kỳ niên vụ trước.
- Trung tâm nghiên cứu kinh tế Anif cho biết sản lượng cà phê Colombia tính đến tháng 4/2026 giảm tới 28,3%, xuống còn 3,2 triệu bao so với 4,5 triệu bao cùng kỳ năm trước.
Trong khi đó, giá cà phê nội địa tại Colombia trong tháng 4/2026 chỉ còn 2.229.900 peso/tải, giảm 26,8% so với cùng kỳ năm trước và đánh dấu tháng thứ hai liên tiếp giá xuống dưới ngưỡng 2,3 triệu peso sau 15 tháng liên tục duy trì trên mức này.
Xuất khẩu cà phê Colombia cũng suy yếu đáng kể. Tháng 4/2026, nước này xuất khẩu 682.000 bao, giảm 15% so với 802.000 bao cùng kỳ năm 2025. Trong 12 tháng gần nhất, tổng xuất khẩu đạt 11,9 triệu bao, giảm 7% so với giai đoạn trước đó.
El Niño và biến đổi khí hậu gây áp lực lớn lên vụ mùa cà phê
Các yếu tố khí hậu đang trở thành mối lo hàng đầu của người trồng cà phê Colombia.
Các chuyên gia khí tượng dự báo hiện tượng El Niño có tới 82% khả năng hình thành trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7/2026 và có thể kéo dài đến cuối năm.
Bà Ana María Bermúdez, quyền Giám đốc điều hành Ủy ban Người trồng cà phê tỉnh Antioquia, cho biết các đợt ra hoa trong nửa đầu năm diễn ra không đồng đều, báo hiệu một vụ mùa phân tán và có khả năng suy giảm sản lượng, thậm chí kéo dài sang đầu năm 2027.
Ông Álvaro Gaitán, Giám đốc kỹ thuật của Liên đoàn Người trồng cà phê Quốc gia Colombia, cho biết vụ thu hoạch “mitaca” hiện đang bắt đầu tại nhiều khu vực và đến tháng 7 thị trường mới có thể đánh giá rõ hơn về năng suất vụ chính.
Tại Antioquia - vùng sản xuất cà phê lớn thứ hai Colombia - vụ thu hoạch chính thường bắt đầu từ tháng 9 và tháng 10. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo El Niño có thể gây hại cho trái cà phê đang phát triển, làm gia tăng sâu bệnh và ảnh hưởng đến chất lượng hạt.
Nếu điều kiện thời tiết tiếp tục bất lợi, sản lượng của Antioquia có thể chỉ đạt khoảng 1,9 triệu bao, giảm từ 15% - 20% so với năm trước.
Người trồng cà phê Esteban Peláez cho biết tình trạng thiếu mưa, nhiệt độ cao và cây cà phê bị căng thẳng nước đang dẫn tới sản lượng thấp hơn, thu hoạch không đồng đều và sâu bệnh gia tăng.
Ngoài ra, căng thẳng địa chính trị tại eo biển Hormuz cũng đang đẩy giá phân bón tăng mạnh. Theo đại diện Dignidad Cafetera, một số loại phân bón đã tăng giá hơn 50% do tác động từ xung đột Mỹ - Iran và gián đoạn vận tải toàn cầu.
Brazil phục hồi sản lượng và đồng peso mạnh lên gây áp lực giá
Không chỉ chịu tác động từ yếu tố nội địa, ngành cà phê Colombia còn chịu áp lực từ nguồn cung toàn cầu.
Brazil - nước sản xuất cà phê lớn nhất thế giới - được dự báo sẽ đạt sản lượng 71,4 triệu bao trong năm 2026, tăng 11,5% so với cùng kỳ năm trước. Điều này làm giảm áp lực tăng giá trên thị trường quốc tế.
Trong khi đó, đồng peso Colombia tăng giá khiến khả năng cạnh tranh của các nhà xuất khẩu giảm sút. Theo Liên đoàn Người trồng cà phê Quốc gia Colombia, biến động tỷ giá khiến người trồng cà phê mất từ 500.000 - 550.000 peso cho mỗi tải cà phê.
Ông Juan Pablo Villota, đồng sáng lập thương hiệu Café San Alberto, cho biết ngày càng nhiều trang trại cà phê được rao bán khi người nông dân mất động lực đầu tư do môi trường an ninh bất ổn và giá giảm.
Liên đoàn cà phê Colombia kích hoạt quỹ bình ổn để hỗ trợ nông dân
Trước khó khăn hiện tại, Liên đoàn Người trồng cà phê Quốc gia Colombia đã kích hoạt Quỹ Bình ổn Giá cà phê (FEPC) - quỹ được hình thành từ khoản đóng góp 0,5 cent Mỹ cho mỗi pound cà phê xuất khẩu trong suốt bảy năm qua.
Ủy ban Quốc gia FEPC đã phê duyệt gói hỗ trợ 40 tỷ peso dành cho ngành cà phê, sử dụng từ nguồn lợi nhuận tài chính phát sinh năm 2025 mà không động tới vốn gốc tích lũy.
Ngoài ra, Bộ Nông nghiệp Colombia cũng bổ sung thêm 10 tỷ peso thông qua chương trình FAIA Café nhằm hỗ trợ phân bón và duy trì năng suất cho người trồng cà phê trước nguy cơ El Niño.
Các nhóm ly khai FARC gia tăng tống tiền nông dân trồng cà phê
Song song với áp lực khí hậu, ngành cà phê Colombia còn đối mặt với tình trạng tống tiền ngày càng nghiêm trọng từ các nhóm ly khai FARC.
Tại tỉnh Huila, nhóm “Iván Díaz” thuộc khối “Jorge Suárez Briceño” do bí danh “Calarcá Córdoba” cầm đầu đã yêu cầu nông dân đóng tiền theo số lượng cây cà phê trồng trên trang trại.
Theo tố cáo:
- Người có 10.000 cây cà phê phải nộp 100 peso/cây.
- Người có 20.000 cây phải nộp 200 peso/cây.
- Người có 30.000 cây phải nộp 300 peso/cây.
Cựu nghị sĩ Jaime Felipe Lozada Polanco cho biết người dân tại Algeciras đã nhận được các cuộc gọi và tin nhắn đe dọa từ thủ lĩnh vũ trang “William Suárez”.
Các nhóm này cũng yêu cầu lãnh đạo cộng đồng cung cấp thông tin về nông dân, doanh nghiệp và thương nhân địa phương.
Theo các lãnh đạo ngành cà phê Colombia, lợi nhuận từ giá cà phê cao hiện không còn thuộc về nông dân mà rơi vào tay các nhóm vũ trang.
Ông Germán Bahamón tuyên bố: “Tống tiền nông dân cà phê là hành động khủng bố kinh tế đối với khu vực nông thôn Colombia.”
7/10 người trồng cà phê Colombia từng nhận cuộc gọi tống tiền
Một nghiên cứu của Trường Bách khoa Grancolombiano cho thấy tình trạng tống tiền trong ngành cà phê Colombia đã mang tính hệ thống.
Nghiên cứu phân tích dữ liệu của 1.122 thành phố trong suốt 10 năm và phát hiện:
- 7/10 nông dân tại các vùng cà phê từng nhận cuộc gọi tống tiền.
- Dưới 15% số nạn nhân trình báo cơ quan chức năng do lo sợ bị trả thù.
Tại Antioquia, các địa phương có tỷ lệ tống tiền cao gồm Angostura, Anzá, Barbosa, Ciudad Bolívar, Montebello và Nariño.
Các nhà nghiên cứu cho biết các nhóm vũ trang hiện chuyển từ bắt cóc sang mô hình “đánh thuế kinh tế” ổn định hơn, thu tiền theo diện tích trồng, số cây cà phê hoặc sản lượng vận chuyển.
Theo nghiên cứu, số vụ tống tiền tại Colombia tăng hơn 70% trong giai đoạn 2014 - 2023, với mức kỷ lục 10.560 vụ tố cáo.
NPK/ Vinagri News (EL Colombiano)
No comments:
Post a Comment