VINAGRI News - Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đang đẩy nông dân trồng đậu tương Mỹ vào tình cảnh khó khăn khi Trung Quốc ngừng mua hàng. Dù Tổng thống Donald Trump cân nhắc viện trợ, giới nông dân và chuyên gia kinh tế khẳng định chỉ có việc khôi phục thương mại mới giúp ngành này thoát khỏi khủng hoảng.
Tóm lược:
> Trung Quốc ngừng nhập khẩu đậu tương Mỹ, khiến giá sụt mạnh và nông dân lao đao.
> Chính quyền Trump cân nhắc viện trợ, nhưng nông dân muốn mở lại thương mại hơn là cứu trợ.
> Bắc Kinh đang tận dụng đòn bẩy nông nghiệp để gây áp lực lên ông Trump.
> Cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào cuối tháng có thể quyết định số phận ngành đậu tương Mỹ.
> Giá đậu tương giao ngay đã giảm sâu, nhiều trang trại đối mặt nguy cơ phá sản.
Đậu tương - “con tin” trong cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung
Cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đã biến thành một cuộc đối đầu gay gắt, và một mặt hàng nông sản nhỏ bé - đậu tương - lại đang giữ vai trò then chốt trong nỗ lực xoa dịu căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Hiện nay, Trung Quốc đã ngừng mua đậu tương của Mỹ, ít nhất là tạm thời, trong khi Tổng thống Donald Trump nhiều lần đề cập tới kế hoạch viện trợ cho nông dân Mỹ bị ảnh hưởng, song đến nay vẫn chưa thực hiện.
Trong khi đó, các biện pháp thuế quan mới của Mỹ đối với gỗ và đồ nội thất, cùng việc Trung Quốc áp đặt kiểm soát chặt hơn với xuất khẩu đất hiếm, đã khiến căng thẳng chính trị và thị trường leo thang.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia nhận định nông nghiệp có thể là lĩnh vực đầu tiên giúp hai nước tìm được điểm chung, bắt đầu từ mặt hàng đậu tương.
Khi mùa thu hoạch đang diễn ra, động thái đáp trả của Trung Quốc đối với mức thuế quan do Tổng thống Trump áp đặt đã đẩy nông dân trồng đậu tương của Mỹ ra khỏi thị trường khổng lồ này. Một thỏa thuận về đậu tương có thể mở đường cho một thỏa thuận thương mại rộng lớn hơn
Nông dân Mỹ khốn đốn giữa vụ mùa bội thu nhưng không có người mua
Theo Joseph Glauber, chuyên gia nghiên cứu tại Viện Chính sách Lương thực Quốc tế (IFPRI) và cựu kinh tế trưởng của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), “nông nghiệp đang trở thành nạn nhân bị vạ lây trong cuộc chiến thương mại này.”
Nông dân Mỹ hiện đang thu hoạch vụ mùa đậu tương khổng lồ khoảng 4,3 tỷ giạ, gần bằng sản lượng kỷ lục năm ngoái. Thông thường, đây là thời điểm Trung Quốc - khách hàng lớn nhất thế giới - bắt đầu mua mạnh để phục vụ nhu cầu sản xuất dầu thực vật và thức ăn chăn nuôi.
Nhưng năm nay, Trung Quốc chưa mua một hạt đậu tương nào từ Mỹ.
Giá đậu tương rơi xuống dưới 10 USD/giạ, trong khi chi phí giống, phân bón và nhiên liệu vẫn cao, khiến lợi nhuận bị bào mòn.
“Tình hình rất ảm đạm. Chúng tôi cần mọi thị trường xuất khẩu có thể, nếu không sẽ không trụ được,” nông dân Michael Deppert ở Green Valley, bang Illinois chia sẻ.
Theo báo cáo mới nhất, số vụ phá sản nông trại đang tăng nhanh, trong khi chỉ số niềm tin của nông dân - đo lường kỳ vọng tài chính tương lai - đã giảm trở lại toàn bộ mức tăng đạt được kể từ khi ông Trump đắc cử (theo Chỉ số Kinh tế Nông nghiệp Purdue-CME Group).
Chiến lược của Bắc Kinh: Đánh vào “thành trì đỏ” của ông Trump
Việc Trung Quốc tạm dừng nhập khẩu đậu tương Mỹ không phải ngẫu nhiên. Mặt hàng này chiếm tỷ trọng lớn nhất trong xuất khẩu nông sản Mỹ và được trồng chủ yếu tại các bang nông nghiệp ủng hộ Đảng Cộng hòa - lực lượng cử tri quan trọng của ông Trump.
Bằng cách đánh vào thu nhập của nông dân, Bắc Kinh hy vọng sẽ tạo áp lực chính trị buộc Nhà Trắng phải nhượng bộ trong chính sách thuế quan.
Ông Trump đang chịu sức ép lớn. Chính quyền của ông đã từng hỗ trợ tài chính cho Argentina, quốc gia sau đó nhanh chóng bãi bỏ thuế xuất khẩu đậu tương, giúp Trung Quốc chuyển sang mua hàng từ Nam Mỹ với giá rẻ hơn, làm nông dân Mỹ càng thiệt hại nặng.
Tuy nhiên, theo giới kinh tế, viện trợ không thể giải quyết tận gốc vấn đề. Khi Mỹ giảm xuất khẩu, Brazil và các nước Nam Mỹ mở rộng diện tích trồng trọt để lấp chỗ trống, khiến Mỹ mất thị phần lâu dài tại Trung Quốc - đúng như những gì đã xảy ra trong cuộc chiến thương mại năm 2018.
“Các gói cứu trợ chỉ giúp cầm cự, còn thương mại mới là ưu tiên hàng đầu,” ông Scott Gerlt, kinh tế trưởng của Hiệp hội Đậu tương Mỹ (ASA), khẳng định.
Hy vọng mới từ cuộc gặp Trump - Tập cuối tháng này
Dù căng thẳng vẫn bao trùm, Tổng thống Trump dự kiến sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tháng này bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Hàn Quốc. Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, đậu tương sẽ là một trong những chủ đề trọng tâm của cuộc gặp.
Thời điểm này có ý nghĩa đặc biệt vì nông dân Nam Mỹ đang bắt đầu gieo trồng vụ đậu tương mới. Nếu không có tín hiệu tích cực từ Mỹ và Trung Quốc, họ sẽ tăng diện tích trồng, đe dọa thị phần Mỹ lâu dài.
Ngoài ra, Trung Quốc chỉ còn vài tháng để mua đậu tương Mỹ, thường kéo dài đến tháng 2 hoặc 3, trước khi mùa thu hoạch Brazil bắt đầu. Điều đó tạo áp lực cho cả hai phía phải đạt thỏa thuận sớm.
Thị trường nhập khẩu lớn nhất của đậu tương Mỹ đã biến mất
Cùng thời điểm năm ngoái, gần 40% đậu tương từ Mỹ đã được xuất khẩu đến Trung Quốc. Thị trường đó đã biến mất trong năm tài chính này - bắt đầu từ tháng Chín
Theo ông Pat Westhoff, Giám đốc Viện Chính sách Nông nghiệp và Thực phẩm (FAPRI) thuộc Đại học Missouri, “thị trường đang đặt kỳ vọng vào khả năng đạt được một thỏa thuận.” Ông cho biết giá hợp đồng tương lai đậu tương vẫn ổn định - dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư tin rằng một thỏa thuận thương mại là khả thi.
Giá đậu tương giao ngay lao dốc, nguy cơ phá sản gia tăng
Trái ngược với thị trường kỳ hạn, giá giao ngay đậu tương - mức giá mà nông dân thực nhận - đã lao dốc mạnh. Tại Bắc Dakota, bang phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu sang Trung Quốc, giá hiện chỉ còn dưới 9 USD/giạ, thấp hơn nhiều so với mức hòa vốn trung bình 12 USD/giạ.
Tình hình tài chính nông dân trở nên mong manh, đặc biệt với những người phải thuê đất và thiết bị, trong khi người sở hữu đất có thể cầm cự lâu hơn.
Theo dữ liệu từ Văn phòng Hành chính của Tòa án Liên bang Mỹ, chỉ trong nửa đầu năm 2025, đã có 181 vụ phá sản nông trại được ghi nhận - gần bằng cả năm 2024.
“Sau nhiều năm liên tiếp khó khăn, dự trữ tài chính của nông dân đang dần cạn kiệt, và mức độ tổn thương của họ ngày càng lớn,” ông Westhoff nhận định. “Đây là một tình huống vô cùng căng thẳng và khó khăn cho ngành đậu tương Mỹ.”
Viện trợ không thể thay thế thương mại
Khủng hoảng đậu tương hiện nay cho thấy nông dân Mỹ không chỉ cần tiền hỗ trợ, mà cần thị trường để bán sản phẩm.
Nếu Washington và Bắc Kinh không sớm đạt được thỏa thuận, Nam Mỹ sẽ tiếp tục củng cố vị thế dẫn đầu, còn nông dân Mỹ sẽ mất dần chỗ đứng trên thị trường toàn cầu.
Như lời kết của một nông dân tại Illinois:
“Chúng tôi không cần cứu trợ - chúng tôi chỉ cần được bán hàng.”
Phân tích & nhận định thị trường đậu tương Mỹ
Tình hình thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục là yếu tố chi phối chính đối với giá đậu tương trong ngắn hạn. Việc Bắc Kinh ngừng nhập khẩu từ Mỹ đã khiến cầu thị trường sụt giảm mạnh, trong khi nguồn cung nội địa vẫn dồi dào do vụ mùa bội thu năm 2025, gây áp lực lên giá.
Tính đến giữa tháng 10, giá đậu tương kỳ hạn tháng 11/2025 trên sàn Chicago (CBOT) đang dao động quanh 9,25 - 9,45 USD/giạ, thấp hơn gần 6% so với cùng kỳ năm trước. Biên độ dao động hẹp và khối lượng giao dịch thấp phản ánh tâm lý chờ đợi của giới đầu tư trước cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến vào cuối tháng này.
Nếu hai bên đạt được thỏa thuận sơ bộ mở lại thương mại nông sản, giá đậu tương có thể phục hồi mạnh trong ngắn hạn, với mục tiêu gần nhất là 9,80 - 10,00 USD/giạ. Ngược lại, nếu cuộc đàm phán thất bại, thị trường có thể giảm sâu về vùng hỗ trợ 8,90 - 9,00 USD/giạ, do nhà đầu tư mất niềm tin và xuất khẩu Mỹ tiếp tục trì trệ.
Ở góc độ cung cầu toàn cầu, Nam Mỹ đang nổi lên như đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Brazil và Argentina được dự báo sẽ tăng diện tích gieo trồng từ 3 - 5% trong niên vụ 2025/2026 nhờ lợi thế giá và nhu cầu ổn định từ Trung Quốc. Điều này có thể làm suy yếu thêm vị thế xuất khẩu của Mỹ ngay cả khi thuế quan được dỡ bỏ.
Các chuyên gia của Hiệp hội Đậu tương Mỹ (ASA) nhận định rằng việc tái thiết lập dòng thương mại ổn định với Trung Quốc là yếu tố quyết định cho tương lai ngành đậu tương Mỹ. Viện trợ tài chính chỉ giúp nông dân tạm thời duy trì hoạt động, trong khi việc khôi phục niềm tin thương mại và củng cố thị phần xuất khẩu mới là giải pháp lâu dài.
Nhìn chung, triển vọng thị trường đậu tương trong quý IV/2025 phụ thuộc chủ yếu vào tiến triển đàm phán Mỹ - Trung, diễn biến tỷ giá USD và xu hướng giá dầu thực vật toàn cầu. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp xuất khẩu cần theo dõi sát tín hiệu mua hàng từ Trung Quốc cũng như báo cáo cung cầu của USDA trong tháng tới để điều chỉnh chiến lược kịp thời.
NPK/ Vinagri News (The Christian Science Monitor)
No comments:
Post a Comment