VINAGRI News - Việc Ấn Độ vươn lên dẫn đầu thế giới về sản xuất và xuất khẩu gạo đang tạo ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với tài nguyên nước. Canh tác gạo tiêu tốn nhiều nước, cùng với chính sách trợ cấp kéo dài, đang khiến các tầng nước ngầm ở những vùng trồng lúa trọng điểm bị khai thác quá mức và đẩy chi phí của nông dân ngày càng tăng.
Tóm lược:
> Ấn Độ chiếm khoảng 40% xuất khẩu gạo toàn cầu, nhưng canh tác lúa đang gây áp lực lớn lên nước ngầm.
> Tại Punjab và Haryana, mực nước ngầm giảm mạnh, buộc nông dân khoan giếng sâu và tăng chi phí.
> Trợ cấp giá và điện khuyến khích trồng lúa, làm chậm quá trình chuyển sang cây ít nước.
> Chính quyền đang thử nghiệm hỗ trợ trồng cây thay thế, nhưng quy mô và thời hạn còn hạn chế.
Khi Ấn Độ vượt Trung Quốc để trở thành quốc gia sản xuất gạo lớn nhất thế giới trong năm nay, giới chính trị và các nhóm vận động nông nghiệp đã ca ngợi nông dân bền bỉ cùng những chính sách điều hành được cho là sáng tạo của chính phủ. Trong thập kỷ qua, lượng gạo xuất khẩu của Ấn Độ gần như tăng gấp đôi, vượt mốc 20 triệu tấn trong năm tài khóa gần nhất.
Tuy nhiên, các cuộc phỏng vấn với nông dân, quan chức chính phủ và nhà khoa học nông nghiệp, cùng việc rà soát dữ liệu nước ngầm, cho thấy mối lo ngại ngày càng lớn rằng cây lúa - vốn “khát nước” - đang rút cạn các tầng chứa nước vốn đã thấp của Ấn Độ. Điều này buộc nông dân phải vay mượn nhiều hơn để khoan giếng ngày càng sâu.
Tại các bang Haryana và Punjab - những “vựa lúa” của cả nước - mực nước ngầm cách đây một thập kỷ chỉ khoảng 30 feet, theo lời kể của 50 nông dân và tám quan chức về nước và nông nghiệp. Nhưng trong 5 năm gần đây, quá trình suy giảm diễn ra nhanh hơn, buộc các giếng khoan phải đào sâu từ 80 đến 200 feet. Những thông tin này được đối chiếu với dữ liệu chính phủ và nghiên cứu của Đại học Nông nghiệp Punjab.
“Mỗi năm giếng khoan lại phải sâu hơn,” ông Balkar Singh, 50 tuổi, một nông dân ở Haryana, cho biết. “Chi phí ngày càng quá đắt.”
Song song đó, các khoản trợ cấp của chính phủ - vốn khuyến khích trồng lúa - lại khiến nông dân không mặn mà chuyển sang các loại cây ít tiêu tốn nước hơn, theo ông Uday Chandra, chuyên gia chính trị Nam Á tại Đại học Georgetown (Qatar). Những trợ cấp này, nhiều chính sách bắt nguồn từ giai đoạn Ấn Độ còn thiếu lương thực, bao gồm giá thu mua tối thiểu do nhà nước bảo đảm cho gạo (tăng khoảng 70% trong 10 năm qua) và trợ cấp điện lớn, thúc đẩy việc bơm nước ngầm cho nông nghiệp.
Theo ông Avinash Kishore của Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế (IFPRI) tại Washington, hệ quả là một trong những quốc gia chịu áp lực nước lớn nhất thế giới lại đang “trả tiền” cho nông dân khai thác khối lượng khổng lồ nước ngầm quý giá.
Các bộ Nông nghiệp và Phúc lợi Nông dân, cùng Bộ Tài nguyên Nước của Ấn Độ, đã không phản hồi khi được Reuters trình bày các phát hiện này.
Trước đây, Thủ tướng Narendra Modi từng tìm cách cải cách luật nông nghiệp, trong đó có các biện pháp khuyến khích khu vực tư nhân mua nông sản. Tuy nhiên, điều này làm dấy lên lo ngại rằng chính phủ sẽ giảm lượng thu mua ngũ cốc theo giá bảo đảm, dẫn đến các cuộc biểu tình của hàng triệu nông dân cách đây 5 năm, khiến đất nước tê liệt và buộc ông Modi phải rút lại cải cách.
Ấn Độ hiện chiếm khoảng 40% xuất khẩu gạo toàn cầu, vì vậy bất kỳ thay đổi nào trong sản xuất đều có tác động lớn đến thị trường thế giới, theo ông Kishore. Đáng chú ý, Ấn Độ còn sản xuất nhiều gạo hơn nhu cầu trong nước, trong bối cảnh dân số nước này vượt Trung Quốc từ năm 2023, đạt hơn 1,4 tỷ người.
“Quy mô sản xuất và xuất khẩu gạo của Ấn Độ mang lại vai trò then chốt trong thương mại toàn cầu,” ông Kishore nhận định. “Nhưng điều đó cũng đặt ra câu hỏi: liệu đất nước này có nên trồng và bán nhiều gạo đến vậy không?”
Chi phí khai thác ngày càng nặng nề
Ở phần lớn Ấn Độ, nông dân sử dụng kết hợp nước mặt và nước ngầm để tưới tiêu. Riêng tại Punjab và Haryana - hai bang dẫn đầu về sản xuất gạo - canh tác chủ yếu phụ thuộc vào nước ngầm. Điều này khiến nông dân dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu, bởi các tầng chứa nước không được tái nạp đầy đủ khi mùa mưa yếu.
Dù hai năm gần đây mưa gió mùa khá thuận lợi, mức độ khai thác vẫn quá lớn khiến nhiều khu vực ở Punjab và Haryana bị xếp vào diện “khai thác quá mức” hoặc “nguy cấp”, theo phân loại của chính phủ Ấn Độ. Dữ liệu năm 2024 - 2025 cho thấy hai bang này khai thác nhiều hơn khả năng bổ cập tự nhiên từ 35% đến 57%.
Nhằm cứu vãn tình hình, chính quyền địa phương năm 2023 đã cấm khoan giếng mới tại các khu vực bị khai thác nghiêm trọng. Những nông dân chỉ còn sử dụng giếng hiện có phải chi hàng chục nghìn rupee mỗi năm cho thiết bị như ống dài hơn và máy bơm công suất lớn hơn.
Ông Sukhwinder Singh, 76 tuổi, canh tác 35 mẫu đất tại Punjab, cho biết mùa hè năm ngoái ông đã chi từ 30.000 đến 40.000 rupee (khoảng 334 USD) cho thiết bị và nhân công để tiếp tục trồng lúa khi mực nước ngầm sụt giảm. “Nếu chi phí cứ tăng mỗi vụ, sớm muộn gì cũng sẽ không thể chịu nổi,” ông nói.
Theo chuyên gia kinh tế nông nghiệp Ashok Gulati, để sản xuất 1 kg gạo cần tới 3.000 - 4.000 lít nước, cao hơn mức trung bình toàn cầu từ 20% đến 60%.
Ông Singh ở Punjab cho rằng những nông dân có diện tích lớn vẫn còn lãi vì biết cách tận dụng trợ cấp và có khả năng khoan giếng sâu hơn. Nhưng với nông dân quy mô nhỏ, “mực nước ngầm giảm là mối lo lớn nhất, vì mỗi chi phí phát sinh đều bào mòn thu nhập vốn đã rất ít ỏi”.
Khả năng thay đổi chính sách?
Một số tín hiệu cho thấy giới chức Ấn Độ đang tìm cách phá vỡ vòng luẩn quẩn giữa trợ cấp lúa gạo và khai thác nước ngầm. Năm ngoái, bang Haryana bắt đầu trợ cấp 17.500 rupee/ha để khuyến khích nông dân chuyển sang trồng kê và các loại cây ít nước hơn. Tuy nhiên, chính sách này chỉ áp dụng cho một vụ và chưa tạo được chuyển biến lớn.
Theo ông Gulati, ưu đãi ngắn hạn là chưa đủ; cần ít nhất 5 năm để nông dân sẵn sàng chuyển đổi lâu dài. Ông cho rằng Punjab hiện chi khoảng 39.000 rupee/ha cho trợ cấp phân bón và điện khi trồng lúa; nếu chuyển 35.000 rupee sang hỗ trợ các cây ít nước, nông dân vẫn có thể giữ nguyên thu nhập, trong khi ngân sách nhà nước cũng giảm gánh nặng trợ cấp gạo.
Nông dân Punjab Gurmeet Singh cho biết họ sẵn sàng đổi cây trồng nếu được đảm bảo đầu ra: “Đất Punjab và Haryana rất màu mỡ, chúng tôi sẵn sàng chuyển đổi, miễn là chính phủ thu mua sản phẩm theo giá hỗ trợ của nhà nước.”
(Tỷ giá: 1 USD = 89,79 rupee)
NPK/ Vinagri News (Reuters)
No comments:
Post a Comment