VINAGRI News - Ngành cherry (anh đào) Chile - nguồn cung lớn nhất cho thị trường Trung Quốc - đang nỗ lực lấy lại hào quang sau vụ mùa kỷ lục năm ngoái khiến thị trường bị dư cung, chất lượng sụt giảm và giá lao dốc. Niên vụ mới khởi sắc hơn nhờ lô hàng đường biển giữ chất lượng tốt, nhưng những lo ngại về giống mới, khí hậu và chi phí vẫn phủ bóng lên triển vọng.
Tóm lược:
> Chile cung cấp khoảng 50% cherry toàn cầu, 90% xuất sang Trung Quốc.
> Vụ trước dư cung, chất lượng không đồng đều khiến giá giảm mạnh.
> Nimba trở thành ví dụ về rủi ro chạy theo giá đầu mùa.
> Sản lượng vụ mới giảm còn khoảng 110 triệu thùng do thời tiết.
> Giá ổn định trở lại nhờ lô hàng đường biển chất lượng cao.
> Xu hướng thị trường: ưu tiên quả lớn - giòn - ngọt - cuống xanh, bao bì bắt mắt.
> Triển vọng dài hạn: chất lượng là yếu tố sống còn.
Màu sắc, độ giòn và cuống xanh tươi - những yếu tố hình thành quả cherry hoàn hảo đang trở thành mục tiêu hàng đầu của ngành xuất khẩu cherry Chile nhằm duy trì nhu cầu mạnh mẽ từ Trung Quốc và giữ giá bán ổn định.
Ngành cherry Chile, từ một loại cây trồng ngách, đã bùng nổ thành ngành xuất khẩu trị giá hàng tỷ USD, chiếm khoảng một nửa lượng xuất khẩu toàn cầu và mang lại cho quốc gia Nam Mỹ này doanh thu năm ngoái còn cao hơn cả kim loại quan trọng cho pin - lithium. Khoảng 90% quả cherry Chile được xuất sang Trung Quốc, kịp phục vụ nhu cầu Tết Nguyên đán khi các vườn cây ở Bắc bán cầu như Mỹ, Tây Ban Nha hay Thổ Nhĩ Kỳ đang vào mùa ngủ đông.
Tuy nhiên, thành công này đang trở thành con dao hai lưỡi.
Vụ mùa kỷ lục gây dư cung, chất lượng giảm và giá lao dốc
Niên vụ trước ghi nhận sản lượng kỷ lục, khiến thị trường Trung Quốc bị “ngập” hàng sớm nhiều tuần trước kỳ nghỉ lễ. Một lượng đáng kể trái cây không đạt tiêu chuẩn, đặc biệt trong các lô hàng đầu mùa được vận chuyển bằng đường hàng không - nơi người tiêu dùng Thượng Hải sẵn sàng trả giá cao.
Trong cuộc chạy đua nắm giữ mức giá sớm hấp dẫn, một số doanh nghiệp đã xuất khẩu những quả cherry quá mềm hoặc kích thước nhỏ, dẫn đến nhiều lô hàng bị từ chối và làm tổn hại đến thương hiệu “Cherry Chile”. Niên vụ năm nay, trước khi chuyến hàng đường biển đầu tiên cập cảng Nansha (miền Nam Trung Quốc) vào tuần trước, các lô hàng đầu mùa lại tiếp tục gặp trục trặc.
Cuộc đua nâng chất lượng: giống mới, tiêu chuẩn khắt khe và rủi ro đầu tư
Tại thung lũng trung tâm màu mỡ của Chile, nông dân José Saenz đang thử nghiệm một giống mới được quảng bá là “ngôi sao tiếp theo” cho thị trường Trung Quốc - nơi quả cherry là biểu tượng của may mắn và thịnh vượng.
Saenz cho biết:
“Người mua Trung Quốc chỉ cần mở hộp, nếu thấy quả mềm hoặc lỗi, họ sẽ từ chối ngay cả kiện hàng.”
Xuất khẩu cherry Chile đạt sản lượng kỷ lục vào năm 2024
Khối lượng xuất khẩu tăng hơn tám lần từ năm 2012 đến 2024.
Để đáp ứng khẩu vị ngày càng tinh tế, các nhà lai tạo giới thiệu loạt giống mới. Nhưng đây là khoản đặt cược dài hạn: cây mất nhiều năm mới cho trái, và không có gì đảm bảo thị trường sẽ chấp nhận. Một số giống, như Nimba, đã nhanh chóng bị người mua từ chối vì quả lớn nhưng mềm, nhạt vị.
Điểm mạnh của Chile và cú sốc của niên vụ trước
Chile sở hữu khí hậu Địa Trung Hải lý tưởng: mùa đông lạnh giúp cây “ngủ đông” đúng cách, còn mùa khô khi trái chín tránh được hiện tượng nứt quả do mưa. Đây là “California phiên bản Nam bán cầu”. Khi các chuyến hàng đầu mùa bằng đường hàng không giảm dần, Chile chuyển sang vận chuyển đường biển bằng tuyến Cherry Express trực tiếp đến các cảng Trung Quốc.
Tuy nhiên, mùa vụ trước đã bộc lộ nhiều vấn đề: sản lượng lớn, chất lượng không đồng đều, vận chuyển gặp trục trặc khiến cung vượt xa cầu trong giai đoạn nhu cầu yếu, đẩy giá và lợi nhuận giảm mạnh.
Hiệp hội Frutas de Chile thừa nhận:
“Một lượng lớn trái cây cập bến trước Tết Nguyên đán trong thời điểm nhu cầu yếu đã khiến thị trường bị dư cung.”
Ngành tìm cách “tự làm mới”: siết hướng dẫn, tăng kỹ thuật và chuẩn hóa
Các nhóm ngành đã thực hiện tự kiểm điểm. Một đề xuất ban đầu nhằm áp dụng tiêu chuẩn kích cỡ tối thiểu đã bị hạ xuống thành hướng dẫn và đào tạo tự nguyện. Các nhà trồng được khuyến nghị chỉ xuất những quả đầy đặn, chất lượng cao để bảo vệ thương hiệu danh giá “Cherry Chile”.
“Nếu chúng tôi gửi quả tốt, có thể khối lượng giảm, nhưng lợi nhuận sẽ tốt hơn,” Sergio Karelovic, giám sát hoạt động của Dole Plc tại trung tâm Chile, cho biết. “Thị trường không chấp nhận mọi thứ.”
Bài học từ mùa trước đã thúc đẩy các nâng cấp kỹ thuật, từ che chắn bảo vệ đến sử dụng thuốc chống nấm. Để vượt qua tiêu chuẩn kiểm tra của các nhà nhập khẩu Trung Quốc, quả cherry phải có đường kính >28 mm, hàm lượng chất khô >18%, màu nâu đỏ đậm, và cuống xanh dài để thể hiện sự tươi ngon, theo Mario Maureira, nhà nông học tại công ty dịch vụ nông nghiệp Agroconnexion.
“Quả lý tưởng là cứng, giòn, mọng nước, cấu trúc đồng đều và hương vị tốt,” Maureira nói. “Chúng tôi hướng đến sự xuất sắc - không phải để tăng gấp đôi sản lượng, mà là để đưa nó lên một tầm cao mới.”
Ngay cả cải tiến nhỏ cũng đem lại lợi nhuận. Tăng một cấp kích thước có thể thêm khoảng 1 USD/kg cho người trồng. “Quả càng lớn, lợi nhuận càng cao,” ông nói.
Người trồng cũng chú ý đến bao bì. Tại một hội chợ ngành gần đây ở Santiago, nhà sản xuất Bolivia La Papelera SA giới thiệu hộp điểm vàng với chữ Hán, cho rằng sẽ hấp dẫn người tiêu dùng Trung Quốc. “Người Trung Quốc nói chung thích sự lấp lánh,” Adolfo Silva, cố vấn xuất khẩu công ty, nói.
Triển vọng thận trọng: sản lượng giảm do thời tiết, nhưng giá đang ổn định
Chile từng được dự báo xuất khẩu 131 triệu thùng (khoảng 655.000 tấn) trong niên vụ 2025 - 2026, vượt mức kỷ lục 125 triệu thùng của niên vụ trước. Tuy nhiên, thời tiết xấu cuối vụ làm giảm ước tính xuống còn 110 triệu thùng (khoảng 550.000 tấn).
Tin tích cực: sau giai đoạn giá không ổn định của lô hàng bằng đường hàng không đầu mùa, chất lượng hàng đi đường biển ổn định, giúp giá tại Trung Quốc giữ vững, thậm chí đạt mức tương đương năm ngoái - đặc biệt đối với quả cỡ double-jumbo.
Giống Nimba trở thành bài học đắt giá
Ông Pablo Alvayay, quản lý nhà máy đóng gói thuộc sở hữu Trung Quốc, cho biết Nimba “quả to nhưng mềm, nhạt vị - người mua Trung Quốc thử một lần là từ chối.”
Nhiều nhà vườn đang chuyển hướng sang các giống phổ biến và ổn định hơn như Santina.
Công ty giống ANA, đơn vị phát triển Nimba, thừa nhận giống này cần kỹ thuật canh tác đặc biệt mà không phải nhà vườn nào cũng áp dụng đúng, dẫn đến thất bại giai đoạn đầu mùa.
Quan hệ Chile - Trung Quốc ngày càng sâu rộng
Trung Quốc không chỉ là khách mua, một số doanh nghiệp Trung Quốc sở hữu trang trại và nhà máy đóng gói tại Chile. Bên cạnh đó, các nhà xuất khẩu lớn của Chile mở văn phòng và hệ thống phân phối tại Trung Quốc.
Tuy nhiên, sự phổ biến rộng rãi khiến cherry Chile không còn là món quà xa xỉ như trước. Người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng am hiểu, đòi hỏi chất lượng ổn định ở mức cao.
Giá cherry đầu vụ giảm tại các chợ đầu mối lớn ở Trung Quốc
Giá cherry tại Quảng Châu và Thượng Hải đang thấp hơn 15% so với vụ trước.
Để tiếp cận thế hệ trẻ quan tâm sức khỏe, ngành đang phát triển các gói snack nhỏ nhấn mạnh giá trị dinh dưỡng.
Thách thức: khí hậu nóng hơn, sâu bệnh và chi phí tăng
Với giá ổn định mùa này, các nhà trồng Chile phải đối mặt khí hậu nóng hơn, khô hơn và nguy cơ sâu bệnh. “Chúng tôi được yêu cầu lắp nhà kính, hệ thống che nắng, mọi loại công nghệ,” Alejandro Prieto, trồng 20 ha gần Rapel, nói. “Chi phí tăng trong khi lợi nhuận giảm. Không bền vững.”
Chi phí lao động cũng có thể tăng nếu ứng viên tổng thống bảo thủ José Antonio Kast chiến thắng, cản trở lao động hái quả từ Bolivia.
Các nhà vườn nỗ lực đa dạng hóa vùng trồng và giống như Rainier, Cherry Glow để ổn định chất lượng và sản lượng. Xuất khẩu cũng mở rộng sang Mỹ, Hàn Quốc, Brazil, Indonesia.
Frutas de Chile triển khai chiến dịch tiếp thị mới tại Trung Quốc. JD Fresh của JD.com thậm chí bỏ thước đo kích cỡ vào mỗi hộp để đảm bảo tính đồng đều.
Ông Hernán Garcés (Garcés Fruit) khẳng định:
“Tương lai là chất lượng dẫn dắt, không phải sản lượng.”
Bất chấp sản lượng giảm và chi phí tăng, nhu cầu tại Trung Quốc vẫn mạnh. Tuy nhiên, khi cherry Chile dần trở thành sản phẩm phổ thông hơn, chìa khóa nằm ở chất lượng vượt trội và sự khác biệt hóa.
NPK/ Vinagri News (Bloomberg)
No comments:
Post a Comment