VINAGRI News - Trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn trên thị trường gạo thế giới, ngành gạo Thái Lan được kêu gọi tái thiết chiến lược, từ đa dạng hóa các dòng gạo thơm, cải thiện năng suất đến phát triển phân khúc giá trị cao, nhằm duy trì thị phần và mở rộng thị trường mới.
Tóm lược:
> Ngành gạo Thái Lan chịu áp lực cạnh tranh lớn từ Ấn Độ và Việt Nam.
> Gạo hom mali giữ giá cao nhưng đối mặt nguy cơ mất thị phần do giá đắt.
> Thái Lan cần đa dạng hóa giống gạo thơm và nhắm tới phân khúc giá rộng hơn.
> Năng suất lúa của Thái Lan thấp hơn nhiều so với Việt Nam và Ấn Độ.
> Phát triển phân khúc gạo giá trị cao, tăng hợp tác công - tư là hướng đi then chốt.
Trong bối cảnh cạnh tranh trên thị trường gạo toàn cầu ngày càng gay gắt, Thái Lan được cho là cần phải thiết kế lại các chiến lược phát triển để duy trì vị thế và tìm kiếm những hướng đi mới.
Bà Lisa Sriprasert, Phó Chủ tịch phụ trách vận hành của Riceland International - một doanh nghiệp xuất khẩu gạo của Thái Lan - cho biết hoạt động xuất khẩu hiện chịu tác động bởi nhiều yếu tố, trong đó có việc Ấn Độ nối lại xuất khẩu gạo và sự tăng giá gần đây của đồng baht.
“Giới kinh doanh đang theo dõi rất sát chiến lược xuất khẩu gạo của Ấn Độ. Nếu nước này quyết định đưa lượng lớn gạo ra thị trường, giá gạo trắng có thể giảm mạnh,” bà Lisa nhận định.
Theo bà, giá gạo trắng đã giảm trong những tháng gần đây do tình trạng dư cung toàn cầu. Trong khi đó, gạo hom mali (gạo thơm jasmine của Thái Lan) vẫn giữ được mức giá cao, song đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng lớn từ các loại gạo thơm của Việt Nam.
Bà Lisa cho biết gạo hom mali của Thái Lan vẫn là lựa chọn hàng đầu của người tiêu dùng Mỹ, với doanh số liên tục tăng bất chấp giá cao. Tuy nhiên, Việt Nam đã chiếm được một phần đáng kể thị phần gạo thơm của Thái Lan nhờ cung cấp các dòng gạo có mức giá dễ tiếp cận hơn, phù hợp với đa số người tiêu dùng.
Theo Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, trong vụ 2025 - 2026, giá gạo hom mali của Thái Lan ở mức 1.120 USD/tấn, gạo thơm Pathum Thani đạt khoảng 680 USD/tấn, trong khi gạo thơm của Việt Nam dao động từ 460 đến 900 USD/tấn tùy chủng loại.
“Giá gạo hom mali quá cao có thể dẫn đến những hệ quả tiêu cực, đặc biệt khi kinh tế toàn cầu suy yếu. Khi sức mua của người tiêu dùng giảm, thị phần của các loại gạo có giá rất cao cũng sẽ thu hẹp,” bà Lisa cảnh báo.
Theo bà, Việt Nam đang theo đuổi chiến lược khác, tập trung sản xuất gạo thơm hạt mềm với mức giá phải chăng và ưu tiên sản lượng lớn.
Đa dạng hóa chủng loại
Bà Lisa cho biết các cơ quan quản lý ngành gạo Thái Lan đang nỗ lực thúc đẩy việc quảng bá nhiều loại gạo thơm hơn, nhưng gặp khó khăn do hom mali vẫn là giống được nhận diện rộng rãi nhất và có tâm lý e ngại việc hạ giá loại gạo này.
“Giới điều hành ngành đều hiểu rằng việc đưa ra các giống gạo thơm khác là điều sống còn đối với Thái Lan. Dù danh tiếng gạo Thái vẫn mạnh, nhưng di sản thương hiệu đang dần phai nhạt,” bà nói.
Theo bà, Thái Lan cần phát triển thêm các giống gạo khác để cạnh tranh trong phân khúc gạo thơm. “Chúng ta phải tìm ra những giống thay thế để cạnh tranh với Việt Nam và nhắm tới các phân khúc giá thấp hơn một chút. Nếu muốn tạo thêm thu nhập cho đất nước, Thái Lan phải phục vụ thị trường rộng hơn, thay vì chỉ tập trung vào gạo hom mali giá cao,” bà nhấn mạnh.
Tuy nhiên, bà Lisa cũng cảnh báo rằng việc đưa ra quá nhiều chủng loại gạo có thể khiến người tiêu dùng bối rối và làm giảm quy mô xuất khẩu. Theo bà, để xuất khẩu 100 tấn gạo cần khoảng 200 rai đất trồng, và sản lượng lớn là yếu tố then chốt để duy trì khả năng cạnh tranh.
Cải thiện năng suất
Bà Lisa cho biết Thái Lan hiện có năng suất lúa trên mỗi rai thấp nhất trong nhóm các quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, coi đây là điểm yếu lớn cần sớm khắc phục. Dẫn số liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), bà cho biết năng suất lúa trung bình của Thái Lan chỉ đạt 473 kg/rai, trong khi Việt Nam đạt 978 kg/rai và Ấn Độ đạt 692 kg/rai.
Theo bà, gạo hom mali là giống truyền thống đã được canh tác từ lâu và không thể tăng năng suất nếu vẫn muốn giữ nguyên bản sắc. Việc kinh doanh gạo hom mali đòi hỏi phải kiểm tra ADN để đảm bảo độ thuần chủng; nếu không đạt tiêu chuẩn, gạo sẽ không được phép bán ra thị trường.
Để giải quyết thách thức này, bà Lisa đề xuất nghiên cứu lai tạo giữa các giống năng suất cao với hom mali, nhằm tạo ra một giống gạo thơm mới có đặc tính tương tự hom mali nhưng cho năng suất cao hơn.
Phân khúc mới
Bàn về chiến lược sinh tồn của ngành gạo Thái Lan, ông Nop Dharmavanich, đồng sáng lập Rice Hub - một cộng đồng các hộ trồng lúa và các bên liên quan - cho rằng Thái Lan cần tạo ra các sản phẩm gạo giá trị cao, nổi bật nhờ hương vị độc đáo, quy trình canh tác tỉ mỉ và chiến lược quảng bá mạnh mẽ.
Để đạt mục tiêu này, Bộ Thương mại Thái Lan đã khởi động dự án Khaopraneat nhằm quảng bá gạo Thái ở một phân khúc mới. Dự án tập trung lựa chọn những giống gạo tốt nhất cho từng vùng, chú trọng phương thức canh tác cẩn trọng, cũng như hương vị và kết cấu riêng biệt của từng giống.
Mục tiêu của chương trình là nâng tầm gạo Thái từ một mặt hàng nông sản thông thường thành sản phẩm văn hóa, mang bản sắc, hương vị và giá trị riêng. Ông Nop cho biết người tiêu dùng hiện nay ngày càng quan tâm đến trải nghiệm ẩm thực và sức khỏe, sẵn sàng trả giá cao cho chất lượng và hương vị gạo.
Một số giống gạo hiện được bán với giá 120 thậm chí 200 baht/kg, mang lại mức giá thuận lợi cho nông dân. Trong phân khúc này, canh tác hữu cơ giúp đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng, trong khi các giống gạo có chỉ dẫn địa lý (GI) làm nổi bật bản sắc riêng, mở ra thị trường mới cho gạo Thái.
Dự án đặt mục tiêu hình thành một thị trường mới bằng cách kết nối khoảng 700 - 800 nhóm sản xuất lúa trên toàn quốc. Giai đoạn đầu, 200 nhóm sẽ tham gia chương trình nâng cao chất lượng, nhằm xây dựng cầu nối giữa thị trường địa phương và toàn cầu, theo Bộ trưởng Thương mại lâm thời Suphajee Suthumpun.
Các nhóm này sẽ được hỗ trợ quảng bá những đặc tính, hương vị, bản sắc và câu chuyện riêng của từng giống gạo, qua đó nâng cao nhận thức của người tiêu dùng và thu hút người mua quốc tế, khuyến khích họ lựa chọn gạo Thái kỹ lưỡng như khi chọn cà phê hay rượu vang.
Ngoài ra, các mạng lưới khách sạn, nhà hàng và đầu bếp cũng sẽ được mời tham gia lựa chọn giống gạo cho các sáng tạo ẩm thực, gia tăng giá trị cho sản phẩm. Kể từ khi dự án khởi động, nhiều hoạt động kết nối kinh doanh đã được tổ chức, chẳng hạn như kết nối trực tiếp giữa nhà hàng và nông dân trồng lúa. Đồng thời, gạo cũng được khuyến khích sử dụng làm nguyên liệu cho các sản phẩm khác như sữa chua, kem và sô-cô-la.
Tăng cường hợp tác
Để duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu, bà Lisa nhấn mạnh Thái Lan cần sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa khu vực công và tư, với mục tiêu chung rõ ràng. Bà cho rằng dù Thái Lan có nhiều giống gạo đa dạng, nhưng lại thiếu hành động đồng bộ giữa các nhà sản xuất giống, nông dân, nhà xay xát và doanh nghiệp kinh doanh, chủ yếu do sản lượng không đủ lớn.
Theo bà, dù có nhiều nghiên cứu sẵn có, mỗi nhà nghiên cứu thường theo đuổi định hướng riêng, thiếu sự hợp tác thực chất, khiến các nỗ lực khó được nhân rộng. Bà khẳng định nếu tăng cường hợp tác, kết hợp với đa dạng hóa giống gạo và cải thiện hệ thống thủy lợi, ngành gạo Thái Lan sẽ có vị thế tốt hơn nhiều.
Cuối cùng, bà Lisa cho rằng để thâm nhập các thị trường mới, Thái Lan nên nhắm tới những quốc gia chưa từng xuất khẩu gạo vào, đặc biệt là các thị trường tiềm năng cao như Hàn Quốc và Saudi Arabia, cũng như những thị trường khó tiếp cận hơn, nơi cần có sự hỗ trợ của chính phủ trong đàm phán mở cửa thị trường.
NPK/ Vinagri News (Bangkok Post)
No comments:
Post a Comment