VINAGRI News - Chính phủ Thái Lan triển khai sáng kiến “Gạo cao cấp” nhằm nâng giá trị gạo lên gấp 5 - 10 lần thông qua phát triển thị trường gạo chất lượng cao, trong đó tập trung vào 1 triệu tấn gạo ít phát thải và gạo hữu cơ. Tuy nhiên, thị trường còn hạn chế, chi phí đầu tư cao và nhu cầu chưa rõ ràng đang đặt ra nhiều thách thức cho nông dân.
Tóm lược:
> Mục tiêu sản xuất 1 triệu tấn gạo cao cấp (700.000 tấn ít phát thải, 300.000 tấn hữu cơ).
> Ngân sách 586,2 triệu baht nhằm nâng thu nhập nông dân.
> Thị trường hiện còn hạn chế, chủ yếu là EU; nhu cầu chưa cao.
> Chính phủ hỗ trợ 500 - 800 baht/rai theo hình thức có điều kiện.
> Nông dân lo ngại chi phí đầu tư cao, đầu ra chưa rõ ràng.
> Việt Nam đang dẫn trước với chiến lược gạo ít phát thải quy mô lớn.
Sáng kiến “Gạo cao cấp” (Premium Rice) là một ý tưởng chính sách do bà Suphajee Suthumpun, Bộ trưởng Thương mại Thái Lan, đưa ra vào cuối năm 2025, với mục tiêu nâng giá trị gạo Thái lên gấp 5 - 10 lần thông qua việc xây dựng phân khúc thị trường cao cấp. Chiến lược này tập trung vào chế biến gạo nội địa theo tiêu chuẩn cao, xây dựng thương hiệu toàn cầu và gia tăng giá trị cho nông dân.
Mới đây (ngày 11/2/2026), Tiểu ban Chính sách và Quản lý Lúa gạo Quốc gia (NPMC) về sản xuất đã phác thảo dự án “Gạo cao cấp: Chất lượng cao và gia tăng giá trị”, đặt mục tiêu sản lượng 1 triệu tấn, gồm 700.000 tấn gạo ít phát thải carbon và 300.000 tấn gạo hữu cơ. Dự án hướng tới tăng thu nhập cho nông dân với ngân sách 586,2 triệu baht dành cho công tác điều hành.
Phó Giáo sư Somporn Isvilanond, học giả độc lập, nguyên nghiên cứu viên cao cấp của Viện Mạng lưới Tri thức Thái Lan (KNIT) và là thành viên danh dự của NPMC về chính sách lúa gạo, đã chia sẻ với báo Thansettakij quan điểm của ông về dự án, đặc biệt liên quan đến gạo hữu cơ và gạo ít phát thải.
Ông nhận định thị trường hiện vẫn còn hạn chế và mang tính ngách, với người mua chính là Liên minh châu Âu (EU), nơi nhu cầu đối với gạo Thái vẫn chưa cao. Các thị trường lớn hơn như Philippines và Indonesia hiện chưa ưu tiên các tiêu chuẩn này.
Tuy nhiên, gạo ít phát thải được đánh giá là cơ hội trong tương lai, nhất là khi Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU sẽ có hiệu lực đầy đủ trong vòng 4 - 5 năm tới. Nếu Thái Lan không đáp ứng tiêu chuẩn này, nước này có nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh.
Chính phủ Thái Lan đang đưa ra các ưu đãi tài chính cho nông dân, hỗ trợ 500 baht/rai đối với gạo ít phát thải và 800 baht/rai đối với gạo hữu cơ. Theo Phó Giáo sư Somporn, việc chuyển từ hình thức “hỗ trợ vô điều kiện” sang “hỗ trợ có điều kiện” sẽ khuyến khích nông dân nâng cao chất lượng sản xuất. Trước đây, các khoản hỗ trợ tài chính không kèm điều kiện đã khiến nông dân thiếu động lực thích ứng và phát triển kỹ năng.
So với các đối thủ cạnh tranh, Việt Nam được cho là đang đi trước. Việt Nam đã triển khai chính sách sản xuất gạo ít phát thải trên diện tích 1 triệu ha (gần 6 triệu rai) nhằm đáp ứng nhu cầu từ Singapore và châu Âu. Việt Nam cũng chuyển đổi thành công từ sản xuất gạo cứng giá thấp sang gạo mềm, được tiếp thị dưới tên gọi “Jasmin Rice”, với giá 500 - 520 USD/tấn. Chiến lược phát triển chủ chốt của Việt Nam dựa trên khẩu hiệu “3 giảm, 3 tăng” (giảm chi phí, giảm giống, giảm phân bón và thuốc bảo vệ thực vật; tăng chất lượng, tăng hiệu quả và tăng lợi nhuận), trong khi Thái Lan vẫn đối mặt với chi phí sản xuất cao và năng suất trên mỗi rai thấp.
Ông Pramote Charoensilp, Chủ tịch Hiệp hội Nông dân Thái Lan, cho biết sau khi chính phủ giới thiệu mô hình gạo cao cấp tập trung vào gạo ít phát thải và gạo hữu cơ, phản ứng từ nông dân khá dè dặt. Nông dân lo ngại chi phí đầu tư ban đầu cao, đặc biệt là chi phí san phẳng ruộng bằng công nghệ laser, ước tính khoảng 2.000 baht/rai - một gánh nặng lớn đối với nhiều hộ đang gặp khó khăn về thanh khoản.
Ngoài ra, còn có lo ngại rằng tổng chi phí sản xuất sẽ cao hơn so với canh tác truyền thống, trong khi năng suất có thể giảm. Giá bán đầu ra vẫn chưa rõ ràng, khiến nông dân băn khoăn liệu mức giá có đủ hấp dẫn để tham gia chương trình hay không. Các khảo sát đối với doanh nghiệp xuất khẩu cũng cho thấy nhu cầu đối với loại gạo này còn tương đối thấp, làm giảm thêm niềm tin của nông dân.
Ông Pramote nhấn mạnh: “Bài học từ dự án gạo hữu cơ trước đây, khi nông dân bị chậm thanh toán, chi phí sản xuất cao nhưng lại bán sản phẩm với giá thấp, vẫn là kinh nghiệm quan trọng. Điều này đã làm suy giảm đáng kể niềm tin đối với các dự án tương tự.”
NPK/ Vinagri News (National Thailand)
No comments:
Post a Comment