VINAGRI News - Xung đột tại Iran đang làm gián đoạn thương mại phân bón toàn cầu, khiến nguồn cung cho nông dân Mỹ và Canada trở nên khan hiếm ngay trước mùa gieo trồng. Giá phân bón tăng hơn một phần ba, trong khi nguồn cung urê tại Mỹ thiếu khoảng 25% so với mức thông thường, làm dấy lên lo ngại chi phí sản xuất nông nghiệp tăng mạnh và nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn cung lương thực.
Tóm lược:
> Chiến tranh tại Iran khiến thương mại phân bón toàn cầu gián đoạn, giá tăng hơn một phần ba.
> Mỹ thiếu khoảng 25% nguồn cung urê cho vụ gieo trồng mùa xuân.
> Nguy cơ tàu chở phân bón chuyển hướng sang các thị trường trả giá cao hơn.
> Mỹ cho phép tăng nhập khẩu phân bón từ Venezuela nhằm hỗ trợ nông dân.
> Hơn 30% phân bón nitơ xuất khẩu toàn cầu đi qua eo biển Hormuz - tuyến vận tải hiện gần như bị đóng cửa.
> Thiếu phân bón có thể ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp và nguồn cung lương thực trong năm 2026.
Nông dân tại Mỹ và Canada - vốn đã đối mặt với nguy cơ lợi nhuận thấp hoặc thua lỗ trong năm nay - hiện có thể phải trì hoãn hoặc gián đoạn kế hoạch gieo trồng mùa xuân do khó tìm nguồn phân bón. Giá các loại phân bón còn sẵn trên thị trường đã tăng hơn một phần ba kể từ khi chiến sự tại Iran làm tê liệt thương mại toàn cầu.
Theo Viện Phân bón Mỹ (The Fertilizer Institute), trong một số năm Mỹ phải nhập khẩu tới một nửa lượng phân urê sử dụng trong nước. Hiện nguồn cung urê phục vụ vụ gieo trồng mùa xuân đang thiếu khoảng 25% so với mức bình thường mà nông dân thường mua.
Một nhà phân tích cho biết nguồn cung có thể còn khan hiếm hơn nếu phân bón dự kiến chuyển đến Mỹ bị chuyển hướng sang các thị trường khác sẵn sàng trả giá cao hơn. Josh Linville, chuyên gia phân tích thị trường phân bón tại công ty môi giới StoneX, cho biết giá urê tại khu vực cảng New Orleans - nơi tiếp nhận phần lớn phân bón nhập khẩu của Mỹ và là điểm tham chiếu giá - hiện thấp hơn tới 119 USD mỗi tấn so với giá quốc tế.
Ông Linville cảnh báo rằng các tàu chở phân bón đang trên đường đến Mỹ có thể quay đầu sang các thị trường trả giá tốt hơn. Thậm chí, nếu có người mua lượng phân bón đang được vận chuyển bằng sà lan tại Mỹ rồi chuyển sang tàu biển để xuất khẩu, điều đó cũng hoàn toàn có thể xảy ra.
Cuối ngày thứ Sáu, Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ thực hiện các biện pháp ngay lập tức nhằm cho phép tăng nhập khẩu phân bón từ Venezuela “để hỗ trợ các nông dân Mỹ”. Sau khi lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro trong một cuộc đột kích quân sự vào tháng 1, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã thúc đẩy xuất khẩu dầu của Venezuela theo hướng phục vụ thị trường Mỹ. Thông báo mới cũng bao gồm các biện pháp nhằm hỗ trợ ngành năng lượng Venezuela phục hồi sau nhiều năm suy giảm.
Venezuela từng là một nhà sản xuất đáng kể, dù không chiếm ưu thế, đối với các loại phân bón nitơ như urê. Tuy nhiên, sản lượng đã sụt giảm mạnh trong những năm gần đây, tương tự như ngành dầu thô của nước này. Các nhà phân tích cho biết việc tăng sản xuất phân bón tại Venezuela - trong bối cảnh kinh tế và chính trị khó khăn - sẽ cần hàng tỷ USD đầu tư và không thể mang lại kết quả trong ngắn hạn.
Trong khi đó, nhiều nông dân cần bón phân vào mùa xuân nhưng chưa mua sẵn từ trước đang phát hiện các trung tâm bán lẻ hầu như không còn hàng. Nếu còn, giá bán cũng cao đến mức khó có thể chi trả.
Ông David Altrogge, một nông dân tại bang Saskatchewan của Canada, cho biết nhà môi giới của ông thông báo một đại lý phân bón địa phương đã ngừng niêm yết giá do nguồn cung khan hiếm. Ông đã mua urê từ tháng 12, nhưng nếu mua ở thời điểm hiện tại thì chi phí sẽ cao hơn 44.000 đô la Canada (tương đương khoảng 32.070 USD). Nhiều nông dân trong khu vực của ông hiện phải đối mặt với mức tăng giá này hoặc thậm chí không thể mua được phân bón.
Nguồn cung phân bón quan trọng bị gián đoạn
Chiến sự tại Iran đã làm gián đoạn nguồn cung phân bón nitơ quan trọng từ khu vực Vùng Vịnh cho nông dân toàn cầu. Hơn 30% lượng phân bón nitơ xuất khẩu trên thế giới - cùng với các nguyên liệu sản xuất phân bón như lưu huỳnh - đi qua eo biển Hormuz, tuyến vận tải hiện gần như bị đóng cửa.
Không giống như Trung Quốc, phần lớn các quốc gia không có kho dự trữ chiến lược đối với phân bón. Ngoài ra, nhiều đại lý phân bón tại Mỹ cũng không duy trì lượng tồn kho lớn, khiến hệ thống dễ bị tổn thương trước các cú sốc nguồn cung.
Bà Veronica Nigh, nhà kinh tế tại Viện Phân bón Mỹ, cho biết thị trường phân bón vận hành theo mô hình “vừa kịp lúc”, nghĩa là lượng hàng tồn kho rất hạn chế.
Thời gian eo biển Hormuz bị đóng cửa sẽ đóng vai trò then chốt. Phân bón được chất lên tàu tại Vùng Vịnh có thể mất nhiều tuần để đến các thị trường như Mỹ, sau đó còn phải chuyển sang sà lan, xe tải hoặc tàu hỏa để vận chuyển tới các vùng nông nghiệp. Phần lớn phân bón cần được bón trước khi cây trồng bắt đầu sinh trưởng, vì vậy nếu nguồn cung đến quá muộn thì sẽ không thể sử dụng cho vụ mùa năm 2026.
Trong ngày thứ Sáu, Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump đang xem xét mọi giải pháp có thể để kiểm soát chi phí phân bón và đang thảo luận với các nhà lập pháp về khả năng hỗ trợ thêm cho nông dân.
Hiện chính quyền Mỹ đang trong quá trình phân bổ gói hỗ trợ trị giá 12 tỷ USD cho nông dân. Các tổ chức nông nghiệp đã kêu gọi Quốc hội phê duyệt thêm các khoản hỗ trợ bổ sung.
Đầu tuần này, Liên đoàn Nông trại Mỹ cũng cảnh báo rằng tình trạng thiếu phân bón có thể ảnh hưởng đến nguồn cung lương thực của Mỹ. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Josh Hawley đã đề nghị Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi điều tra liệu các công ty phân bón có tham gia hành vi tăng giá bất hợp lý hay không, khi giá phân bón đã tăng tới 32% kể từ khi chiến tranh bùng nổ.
Bà Veronica Nigh cho biết giá phân bón đang tăng mạnh trên toàn cầu, điều này là phản ứng thường thấy của thị trường khi nguồn cung đột ngột trở nên khan hiếm.
NPK/ Vinagri News (Reuters)
No comments:
Post a Comment