VINAGRI News - Giá phân bón tại châu Á tăng mạnh do xung đột Trung Đông, trong khi giá nông sản phản ứng chậm, tạo ra sự “lệch pha” đáng lo ngại có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận nông dân, diện tích gieo trồng và nguồn cung lương thực trong thời gian tới.
Tóm lược:
> Giá phân bón tại châu Á tăng mạnh do gián đoạn tại eo biển Hormuz và xung đột Trung Đông.
> Giá urê, DAP tăng mạnh, trong khi nguồn cung bị siết chặt và Trung Quốc hạn chế xuất khẩu.
> Giá nông sản, đặc biệt là gạo, chưa tăng tương ứng do dư cung toàn cầu.
> Lúa mì có dấu hiệu tăng nhưng nhu cầu vẫn yếu, xuất hiện giao dịch dài hạn bất thường.
> Tác động của giá phân bón sẽ xuất hiện chậm, ảnh hưởng đến năng suất và giá lương thực tương lai.
> Chính sách trợ cấp giúp giảm áp lực trước mắt nhưng tiềm ẩn rủi ro dài hạn về cân bằng dinh dưỡng và sản lượng.
Xung đột tại Trung Đông đã khiến giá phân bón tại châu Á tăng vọt kể từ cuối tháng 2, tuy nhiên mức tăng chi phí đầu vào này vẫn chưa được phản ánh tương xứng vào giá các mặt hàng nông sản chủ chốt. Sự lệch pha này đang tạo ra rủi ro chậm đối với lợi nhuận của nông dân và các quyết định gieo trồng trong vụ tới.
Theo các nhà phân tích, khoảng cách giữa giá phân bón tăng mạnh và thị trường nông sản trầm lắng phản ánh độ trễ trong chu kỳ nông nghiệp. Điều này có thể làm giảm lượng hàng xuất khẩu dư thừa và cuối cùng đẩy giá lương thực tăng cao, khi nông dân buộc phải gánh chi phí cao hơn hoặc cắt giảm diện tích canh tác.
Kể từ cuối tháng 2, sự gián đoạn tại Eo biển Hormuz đã khiến giá phân đạm và phân lân tăng mạnh. Giá urê hạt khu vực Trung Đông theo đánh giá của S&P Global đạt 604 - 710 USD/tấn (FOB) vào ngày 19/3, tăng mạnh so với mức 436 - 494 USD/tấn trước khi xung đột nổ ra. Tại Đông Nam Á, giá urê hạt đạt 750 USD/tấn FOB, tăng đáng kể so với mức 490 - 498 USD/tấn trước đó. Dù vẫn thấp hơn đỉnh năm 2022, mức giá hiện tại đã vượt xa mặt bằng kể từ năm 2023.
Thị trường phân lân cũng chịu áp lực tương tự. Giá DAP giao đến Thái Lan (CFR) tăng lên 850 USD/tấn vào ngày 19/3, so với mức 764 - 766 USD/tấn trước đó, khi các nhà nhập khẩu đẩy mạnh mua hàng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ giá lưu huỳnh Trung Đông tăng gần 200 USD/tấn - một nguyên liệu đầu vào quan trọng.
Cú sốc giá này xuất phát từ gián đoạn logistics nghiêm trọng, làm thắt chặt cân bằng cung - cầu và đẩy giá các sản phẩm chủ chốt như amoniac, urê và phân lân amoni hóa tăng cao. Đồng thời, các nguyên liệu đầu vào như khí tự nhiên và lưu huỳnh cũng bị ảnh hưởng.
Tình hình càng trở nên phức tạp khi Trung Quốc - một nhà cung cấp urê và phân lân quan trọng trong khu vực - vẫn hạn chế xuất khẩu do áp dụng hạn ngạch chặt chẽ, khiến thị trường toàn cầu mất đi một nguồn cung quan trọng.
Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn, các chào bán phân bón trở nên khan hiếm, với mức giá cao. Dù giá chào mua tăng theo, tâm lý thận trọng đang xuất hiện, khi một số người mua trì hoãn giao dịch với kỳ vọng giá sẽ ổn định.
Mặc dù chi phí đầu vào tăng mạnh, tác động lên thị trường nông sản lại không đồng đều. Trong lĩnh vực gạo, giá giao ngay đã giảm liên tục từ tháng 9/2025 do dư cung toàn cầu. Giá gạo trắng hạt dài 5% tấm FOB Ấn Độ trung bình tháng 2/2026 ở mức 343,95 USD/tấn, giảm gần 54 USD/tấn (13,5%) so với cùng kỳ năm trước và tiếp tục giảm xuống 333 USD/tấn vào ngày 19/3.
Ở chiều ngược lại, giá gạo đồ 5% tấm giao đến Tây Phi chỉ tăng khoảng 20 USD/tấn lên 408 USD/tấn kể từ ngày 19/2, chủ yếu do chi phí vận chuyển tăng.
Đối với lúa mì, giá giao đến Thái Lan tăng 5% - 13% (tương đương 15 - 34 USD/tấn) kể từ cuối tháng 2. Tuy nhiên, đáng chú ý là nhiều giao dịch được ký cho thời điểm giao hàng xa tới tháng 2/2027 - điều hiếm thấy, phản ánh tâm lý lo ngại về nguồn cung dài hạn.
Trong khi đó, giá lúa mì xuất khẩu FOB của Australia chỉ tăng nhẹ 4 USD/tấn lên 263 USD/tấn vào ngày 18/3, cho thấy nhu cầu vẫn yếu.
Ông Zinkovski Vladimir cho rằng triển vọng ngắn hạn của lúa mì Australia vẫn tương đối ổn định nhờ đã mua trước đầu vào. Tuy nhiên, ông cảnh báo lạm phát kéo dài đối với phân bón và năng lượng, cùng với rủi ro El Niño gia tăng, có thể làm giảm năng suất và thu hẹp nguồn cung xuất khẩu, trong khi giá cao có thể làm suy yếu nhu cầu.
Tác động của cú sốc giá phân bón không xảy ra ngay lập tức do sự lệch pha trong chu kỳ sản xuất nông nghiệp. Những ảnh hưởng rõ rệt nhất sẽ xuất hiện trong các vụ gieo trồng sắp tới, khi chi phí phân bón cao có thể làm giảm năng suất và đẩy giá nông sản tăng về sau.
Tại Ấn Độ, nguồn cung phân bón hiện vẫn dồi dào và các chính sách hỗ trợ như giá thu mua tối thiểu và trợ cấp urê giúp duy trì động lực sản xuất. Theo bà Dipanshi Agarwal, diện tích trồng lúa vụ kharif khó có khả năng giảm mạnh.
Tuy nhiên, điều này cũng tiềm ẩn rủi ro khi nông dân có thể phụ thuộc quá mức vào urê được trợ cấp, dẫn đến mất cân bằng dinh dưỡng đất và giảm năng suất. Ngoài ra, sự phụ thuộc vào nhập khẩu DAP, kali và các loại phân phức hợp khiến Ấn Độ dễ bị tổn thương trước biến động giá và nguồn cung toàn cầu.
Ông Alberto Persona cho biết nhiều quốc gia đã mở rộng các chương trình trợ cấp và hỗ trợ nông nghiệp sau các cú sốc toàn cầu gần đây như đại dịch COVID-19 và xung đột Nga - Ukraine. Tuy nhiên, áp lực chi phí cuối cùng vẫn sẽ lan xuống chuỗi giá trị.
“Giá cao kéo dài chắc chắn sẽ được chuyển sang người tiêu dùng ở các khâu sau,” ông nhận định, đồng thời lưu ý rằng chi phí tăng không nhất thiết dẫn đến chi phí sản xuất tăng tương ứng, do nông dân có thể điều chỉnh lượng sử dụng phân bón.
Nhìn chung, các chuyên gia đánh giá tình hình đáng lo ngại nhưng chưa đến mức quá nghiêm trọng ngay lập tức, do tác động sẽ diễn ra theo thời gian và không đồng đều giữa các khu vực.
NPK/ Vinagri News (S&P Global)
No comments:
Post a Comment