VINAGRI News - Giá phân bón toàn cầu tăng mạnh do xung đột Mỹ - Israel với Iran đang mang lại lợi ích đáng kể cho Nga, đồng thời làm gia tăng tranh luận tại châu Âu về việc nới lỏng các hạn chế đối với phân bón Nga.
Tóm lược:
> Nga hưởng lợi lớn từ giá phân bón tăng do xung đột Trung Đông
> Giá urê toàn cầu tăng 44%, vượt 670 USD/tấn
> Nga chiếm thị phần lớn trong xuất khẩu amoniac, urê và kali
> Châu Âu đối mặt rủi ro nguồn cung, tranh luận nới lỏng hạn chế với Nga
> Hungary kêu gọi EU giảm rào cản nhập khẩu phân bón Nga
> Mỹ nới lỏng trừng phạt với một số nhà sản xuất Belarus
> Nga khó thay thế hoàn toàn nguồn cung Trung Đông nhưng vẫn có lợi thế lớn
> Xuất khẩu phân bón trở thành công cụ địa chính trị của Nga
Nga đang hưởng lợi từ đà tăng mạnh của giá phân bón toàn cầu, khi xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran làm gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông - khu vực sản xuất lớn - do đình trệ sản xuất và khó khăn trong vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Diễn biến này đang gây rủi ro đối với nguồn cung phân bón tại châu Âu, đồng thời tạo động lực mới cho các quốc gia trong Liên minh châu Âu có quan điểm thân Nga thúc đẩy nới lỏng các hạn chế đối với phân bón Nga vốn được áp đặt sau xung đột tại Ukraine.
Ông Andrey Sizov, Giám đốc điều hành hãng tư vấn ngũ cốc SovEcon, nhận định Nga là một trong những bên hưởng lợi lớn từ cuộc xung đột với tư cách là nhà sản xuất hàng hóa quy mô lớn, không chỉ ở dầu khí mà còn ở phân bón. Ông cho rằng khi giá các sản phẩm nông nghiệp tăng dọc theo chuỗi cung ứng, Nga có lợi thế nhờ nguồn dự trữ lớn.
Nga hiện chiếm 23% xuất khẩu amoniac toàn cầu, 14% urê và cùng với Belarus chiếm 40% thị phần kali, thể hiện vị thế vượt trội ngay cả so với lĩnh vực dầu khí. Các lô hàng của Nga không bị ảnh hưởng bởi việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz.
Giá urê tại Trung Đông - mức tham chiếu toàn cầu - đã tăng 44% kể từ khi xung đột nổ ra, lên hơn 670 USD/tấn.
Trong khi đó, Moscow cũng đang thu thêm khoảng 150 triệu USD mỗi ngày từ xuất khẩu dầu nhờ giá tăng do chiến sự. Điện Kremlin coi cuộc khủng hoảng trên thị trường hàng hóa là cơ hội để đưa Nga trở lại vị thế trung tâm sau bốn năm chịu các lệnh trừng phạt liên quan đến chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Nga đã tạm thời dừng xuất khẩu amoni nitrat vào thứ Ba nhằm ưu tiên nguồn cung trong nước, cho thấy khả năng tác động đáng kể của nước này đối với thị trường đang biến động mạnh.
Ông Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Nga về hợp tác kinh tế, cho rằng Nga đang ở vị thế thuận lợi trong “kỷ nguyên khan hiếm nghiêm trọng”, khi các chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn và cả đối tác lẫn đối thủ đều sẽ nhận ra vai trò không thể thay thế của Nga với tư cách nhà xuất khẩu.
Tác động đã bắt đầu lan sang châu Âu, nơi kali từ Belarus vẫn bị cấm, còn phân bón nitơ từ Nga và Belarus chịu thuế và các rào cản thương mại. Xuất khẩu phân bón của Nga sang EU đạt khoảng 2 tỷ euro năm ngoái, dù khối lượng đã giảm sau khi các mức thuế mới có hiệu lực từ năm 2025.
Hungary - quốc gia lâu nay ủng hộ việc dỡ bỏ trừng phạt Nga - đã đề nghị Brussels nới lỏng các hạn chế đối với phân bón. Trong thư gửi Ủy ban châu Âu, Bộ trưởng Nông nghiệp István Nagy cảnh báo việc hạn chế tiếp cận nguồn nhập khẩu giá rẻ có thể làm giảm năng suất và đẩy giá lương thực tăng, đặc biệt tại các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu photpho và kali.
Mỹ tuần trước cũng cho biết sẽ nới lỏng trừng phạt đối với một số nhà sản xuất Belarus, bao gồm công ty nhà nước Belaruskali, qua đó có thể mở rộng xuất khẩu.
Tuy nhiên, theo ông Chris Lawson, phụ trách mảng phân bón tại hãng tư vấn CRU, khả năng EU nới lỏng các hạn chế đối với Nga vẫn còn thấp. Ông cho rằng Nga khó có thể thay thế hoàn toàn nguồn cung bị gián đoạn từ Trung Đông, ngay cả khi sản lượng tăng.
Dự kiến, Nga sẽ xuất khẩu khoảng 9,5 triệu tấn urê trong năm 2026, tương đương 15 - 16% thương mại toàn cầu, trong khi các nhà sản xuất vùng Vịnh chiếm gần một phần ba nguồn cung giao dịch trên thị trường.
Ông Sizov cũng lưu ý các nhà máy hiện đang hoạt động gần 90% công suất, trong khi các cơ sở sản xuất amoni nitrat còn phục vụ nhu cầu quốc phòng và đối mặt với rủi ro từ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Dù vậy, Nga vẫn có vị thế thuận lợi để sử dụng xuất khẩu như một công cụ đối phó với các lệnh trừng phạt phương Tây và gia tăng ảnh hưởng tại các thị trường mới nổi.
Theo bà Alexandra Prokopenko, chuyên gia tại Trung tâm Carnegie Nga - Á Âu, tác động của xung đột đối với thị trường nông sản toàn cầu có thể tiếp tục nghiêng về phía Nga trong trung hạn, khi các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu buộc phải giảm sản xuất và cú sốc nguồn cung đẩy giá lương thực tăng.
Bà cho rằng trong bối cảnh cần phân bón cấp bách, nhiều quốc gia sẽ ưu tiên đảm bảo nguồn cung hơn là cân nhắc yếu tố chính trị, qua đó giúp Nga chuyển hóa sức mạnh thị trường thành lợi thế địa chính trị.
NPK/ Vinagri News (The Financial Times)
No comments:
Post a Comment