VINAGRI News - Việt Nam đang đẩy mạnh tái cấu trúc ngành lúa gạo theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và giảm phát thải carbon, đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu sang châu Phi và ASEAN. Quá trình chuyển đổi này diễn ra trong bối cảnh ngành lúa gạo châu Á đang chuyển từ tăng sản lượng sang nâng cao giá trị kinh tế trên mỗi đơn vị đất và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
Tóm lược:
> Việt Nam đang tái cấu trúc ngành lúa gạo theo hướng giá trị cao và phát thải thấp.
> Trọng tâm chuyển từ tăng sản lượng sang nâng giá trị kinh tế trên mỗi đơn vị đất.
> Dự án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đang được triển khai tại Đồng bằng sông Cửu Long.
> Các mô hình canh tác mới có thể giảm 20 - 40% khí methane và tăng hơn 30% lợi nhuận cho nông dân.
> Việt Nam thúc đẩy hệ thống tín chỉ carbon, công nghệ drone và số hóa dữ liệu nông nghiệp.
> Philippines vẫn là thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất, nhưng Việt Nam đang mở rộng sang châu Phi và các thị trường mới nổi.
> Quá trình chuyển đổi mở ra cơ hội cho doanh nghiệp cung cấp công nghệ nông nghiệp và dịch vụ bền vững.
Việt Nam chuyển hướng phát triển ngành lúa gạo
Việt Nam đang tiến hành tái cấu trúc sâu rộng ngành lúa gạo, chuyển sang mô hình sản xuất phát thải thấp và tạo giá trị gia tăng cao, đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu sang châu Phi và ASEAN.
Theo thông tin từ Trung tâm Thương mại Thái Lan tại TP.HCM, trực thuộc Cục Xúc tiến Thương mại Quốc tế Thái Lan (DITP), ngành sản xuất lúa gạo tại châu Á, bao gồm Việt Nam, đang trải qua sự chuyển dịch cơ cấu lớn.
Trọng tâm phát triển đang chuyển từ mở rộng diện tích và tăng sản lượng sang nâng cao giá trị kinh tế trên mỗi đơn vị đất, trong bối cảnh nguồn cung gạo toàn cầu nhìn chung đang ở trạng thái cân bằng.
Trong niên vụ 2025 - 2026, sản lượng gạo toàn cầu được dự báo đạt khoảng 556,4 triệu tấn, trong khi nhiều quốc gia đã đạt mức tự chủ về an ninh lương thực.
Áp lực từ biến đổi khí hậu và tiêu chuẩn thị trường
Theo đánh giá, các động lực chính của giai đoạn phát triển mới không còn là tăng sản lượng, mà là áp lực từ biến đổi khí hậu, yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính, cùng với các tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng nghiêm ngặt trên thị trường quốc tế.
Do đó, mô hình tăng trưởng dựa trên số lượng truyền thống không còn phù hợp với môi trường thương mại và kinh tế toàn cầu hiện nay.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang mô hình “kinh tế lúa gạo”, trong đó hạt gạo đóng vai trò trung tâm của toàn bộ chuỗi giá trị, chú trọng vào quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm và giá trị gia tăng.
Tăng trưởng sản lượng đạt ngưỡng giới hạn
Hiện nay, năng suất lúa trung bình của Việt Nam đạt khoảng 6 tấn/ha, với tổng sản lượng hàng năm hơn 43 triệu tấn.
Tuy nhiên, khả năng tăng thêm sản lượng đang dần đạt tới giới hạn, vì vậy chiến lược phát triển trong thời gian tới sẽ tập trung vào nâng cao chất lượng và thúc đẩy sản xuất phát thải thấp.
Triển khai chương trình lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp
Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam đã triển khai một loạt sáng kiến quan trọng, nổi bật là dự án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long, cùng với kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất cây trồng giai đoạn 2025 - 2035.
Nông dân tham gia chương trình phải tuân thủ các tiêu chuẩn canh tác như:
𑇐 Áp dụng quản lý nước theo phương pháp tưới xen kẽ khô - ướt (AWD)
𑇐 Giảm sử dụng phân bón và hóa chất
𑇐 Quản lý rơm rạ đúng cách
Kết quả thí điểm cho thấy lượng khí methane có thể giảm khoảng 20 - 40%, trong khi lợi nhuận ròng của nông dân tăng hơn 30%.
Thúc đẩy số hóa và tín chỉ carbon trong nông nghiệp
Bên cạnh đó, Việt Nam đang phát triển hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định (MRV) nhằm chứng nhận tín chỉ carbon trong lĩnh vực nông nghiệp.
Nước này cũng thúc đẩy ứng dụng công nghệ như máy bay không người lái (drone) để gieo sạ và bón phân, cùng với hệ thống ghi chép dữ liệu sản xuất số hóa, nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.
Về mặt tổ chức, hợp tác xã nông nghiệp được xem là cơ chế trung tâm trong việc tổ chức sản xuất, kết nối nông dân với doanh nghiệp và tăng cường sức mạnh thương lượng trong chuỗi giá trị.
Thị trường xuất khẩu tiếp tục đa dạng hóa
Trong hoạt động xuất khẩu, Philippines vẫn là thị trường lớn nhất của gạo Việt Nam trong tháng 1/2026, với lượng nhập khẩu hơn 331.000 tấn, trị giá 147,4 triệu USD, chiếm khoảng 51% tổng khối lượng xuất khẩu.
Tuy nhiên, xu hướng đa dạng hóa thị trường đang ngày càng rõ rệt.
Trong năm 2025:
𑇐 Ghana tăng nhập khẩu gạo Việt Nam 21,3%
𑇐 Bờ Biển Ngà tăng 67,5%
𑇐 Bangladesh tăng tới 125 lần
Điều này cho thấy tiềm năng lớn của các thị trường mới nổi trong việc giảm sự phụ thuộc vào một thị trường lớn duy nhất.
Thúc đẩy hợp tác khu vực và tài chính khí hậu
Ở cấp độ khu vực, Việt Nam đã đề xuất hợp tác phát triển các giống lúa chống chịu biến đổi khí hậu, đồng thời hài hòa các tiêu chuẩn sản xuất phát thải thấp.
Việt Nam cũng kêu gọi các tổ chức tài chính quốc tế hỗ trợ thông qua cơ chế tài chính khí hậu và các chương trình thanh toán dựa trên kết quả, nhằm hỗ trợ quá trình tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo trong khu vực.
Tác động đối với doanh nghiệp Thái Lan
Theo đánh giá, những thay đổi này vừa tạo áp lực vừa mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Thái Lan.
Một mặt, gạo Việt Nam có thể gia tăng sức cạnh tranh ở phân khúc trung bình và giá thấp tại thị trường ASEAN và châu Phi.
Mặt khác, chương trình quy mô lớn của Việt Nam đang tạo ra nhu cầu mới về công nghệ nông nghiệp, máy móc, hệ thống số hóa và dịch vụ chứng nhận bền vững, mở ra cơ hội kinh doanh cho các doanh nghiệp Thái Lan.
Do đó, các doanh nghiệp được khuyến nghị nâng cao tiêu chuẩn sản xuất phù hợp với yêu cầu môi trường, phát triển sản phẩm có chất lượng khác biệt và giá trị gia tăng cao, đồng thời theo dõi chặt chẽ chính sách thị trường carbon và tiêu chuẩn thương mại quốc tế để duy trì năng lực cạnh tranh lâu dài.
NPK/ Vinagri News (The Nation Thailand)
No comments:
Post a Comment