VINAGRI News - Giá phân bón tăng vọt do chiến sự Iran khiến nông dân toàn cầu gặp khó, buộc phải cắt giảm sử dụng hoặc thay đổi kế hoạch gieo trồng, làm gia tăng rủi ro suy giảm sản lượng lương thực trong các vụ tới.
Tóm lược:
> Chiến sự Iran làm gián đoạn nguồn cung phân bón, đặc biệt là urê, lưu huỳnh và amoniac.
> Giá phân bón tăng mạnh trong khi giá ngũ cốc thấp khiến nông dân khó cân đối chi phí.
> Một số nông dân có thể giảm lượng phân bón hoặc thay đổi cây trồng, ảnh hưởng năng suất.
> Ít nhất 2 triệu tấn urê đã mất nguồn cung, gần 1 triệu tấn bị mắc kẹt logistics.
> Nguy cơ giảm sản lượng lương thực toàn cầu trong các vụ tới đang gia tăng.
> Tác động đã lan rộng tại Úc, Brazil, châu Âu và Đông Nam Á, với lo ngại lớn cho vụ 2027.
Nông dân trên toàn cầu đang đối mặt với làn sóng tăng giá phân bón lần thứ hai trong vòng bốn năm do tác động từ chiến sự Iran. Tuy nhiên, khác với năm 2022, giá ngũ cốc hiện ở mức thấp khiến nhiều nông dân không đủ khả năng bù đắp chi phí đầu vào tăng cao, buộc họ phải xem xét lại kế hoạch gieo trồng, qua đó làm gia tăng rủi ro đối với sản lượng lương thực toàn cầu.
Trung Đông là một trong những trung tâm sản xuất phân bón lớn của thế giới, và phần lớn hoạt động thương mại phân bón toàn cầu đi qua eo biển Hormuz - khu vực hiện đang bị đình trệ do xung đột.
Nguồn cung urê - loại phân bón gốc đạm - từ cơ sở sản xuất lớn nhất thế giới tại Qatar đã bị gián đoạn. Đồng thời, dòng chảy lưu huỳnh và amoniac - các nguyên liệu đầu vào quan trọng cho nhiều loại phân bón - cũng bị hạn chế.
Trong bối cảnh chưa có dấu hiệu sớm kết thúc xung đột, các nhà phân tích, thương nhân và chuyên gia nông học đang so sánh tình hình hiện tại với cuộc khủng hoảng nguồn cung sau xung đột Nga - Ukraine vào năm 2022, và lo ngại tình hình lần này có thể nghiêm trọng hơn.
Ông Shawn Arita thuộc Trung tâm Chính sách Rủi ro Nông nghiệp của Đại học Bang Bắc Dakota nhận định: “Năm 2022, nguồn phân bón cuối cùng vẫn được lưu thông, nhưng hiện tại mức độ thiếu hụt đang nghiêm trọng hơn nhiều.”
Nông dân gặp khó vì giá phân bón tăng sốc
Kể từ khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng 2, giá phân bón đã tăng mạnh, trong đó urê ghi nhận mức tăng cao nhất do mất đi khoảng 1/3 nguồn cung thương mại toàn cầu thường xuất khẩu từ khu vực Vịnh.
Một số quốc gia vẫn chấp nhận mua với giá cao. Ấn Độ - quốc gia sản xuất gạo lớn nhất và là nước trồng lúa mì lớn thứ hai thế giới - đã ký hợp đồng nhập khẩu khối lượng urê kỷ lục với mức giá gần gấp đôi so với hai tháng trước.
Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, mức giá này nằm ngoài khả năng chi trả của nhiều nông dân.
Trong năm 2022, giá ngũ cốc toàn cầu cao đã giúp nông dân bù đắp chi phí đầu vào tăng mạnh. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, sản lượng ngũ cốc và hạt có dầu dồi dào đã khiến giá bị kìm hãm. Giá lúa mì tại Chicago hiện chỉ bằng khoảng một nửa so với bốn năm trước, trong khi giá đậu tương cũng thấp hơn gần 50%.
Do đó, nhiều nông dân không còn đủ nguồn thu để hấp thụ chi phí phân bón tăng vọt.
Phân bón đạm như urê là yếu tố thiết yếu phải sử dụng mỗi vụ, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng cây trồng, bao gồm hàm lượng protein trong lúa mì. Trong khi đó, nông dân có thể cắt giảm phân lân và kali mà không gây ảnh hưởng ngay lập tức đến năng suất.
Tuy nhiên, ngay cả lựa chọn này cũng có thể bị hạn chế nếu thị trường phân lân tiếp tục bị siết chặt do Trung Quốc hạn chế xuất khẩu, cùng với gián đoạn nguồn cung lưu huỳnh và amoniac.
Ông Andy Jung thuộc tập đoàn phân bón Mosaic cho biết một số nông dân có thể “đánh cược” bằng cách giảm lượng phân bón sử dụng, điều này tiềm ẩn rủi ro giảm năng suất.
Nguồn cung gián đoạn và tồn đọng logistics
Theo bà Sarah Marlow từ Argus, ít nhất 2 triệu tấn urê - tương đương khoảng 3% thương mại đường biển toàn cầu - đã bị mất nguồn cung kể từ khi xung đột bắt đầu do các nhà máy tại Trung Đông, Ấn Độ, Bangladesh và Nga ngừng hoạt động.
Bên cạnh đó, gần 1 triệu tấn phân bón đã được bốc lên tàu nhưng vẫn bị mắc kẹt tại khu vực Vịnh.
Ngay cả khi xung đột kết thúc và eo biển Hormuz được mở lại, việc giải phóng lượng hàng tồn này sẽ mất nhiều tuần. Ông Mark Milam từ ICIS cho biết nguồn cung phân bón có thể vẫn bị hạn chế trong nhiều tháng do thiệt hại cơ sở sản xuất và cạnh tranh nguồn cung thay thế.
Ông Stephen Nicholson từ Rabobank nhận định: “Sẽ mất một thời gian để thị trường trở lại trạng thái bình thường.”
Nguy cơ đối với sản xuất lương thực toàn cầu
Trong ngắn hạn, tác động đến nguồn cung lương thực toàn cầu có thể chưa rõ rệt do nhiều nông trại vẫn còn tồn kho phân bón và sản lượng vụ trước ở mức cao.
Tuy nhiên, các tổ chức nông nghiệp như Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế đã bắt đầu hạ dự báo sản lượng các vụ tới. Liên Hợp Quốc cũng cảnh báo về rủi ro an ninh lương thực tại các quốc gia đang phát triển và đang tìm cách đàm phán để duy trì dòng chảy phân bón qua khu vực Vịnh.
Kinh nghiệm năm 2022 cho thấy chi phí phân bón cao đã làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu lương thực tại các quốc gia nghèo phụ thuộc nhập khẩu, và hiện nay các khu vực như Đông Phi tiếp tục đối mặt rủi ro tương tự.
Tác động lan rộng đến các khu vực sản xuất lớn
Tại Úc, bang Tây Úc - vùng sản xuất lúa mì trọng điểm - dự kiến diện tích gieo trồng sẽ giảm 14% khi nông dân chuyển sang cây trồng ít sử dụng phân bón hơn.
Những nông dân vẫn trồng lúa mì có thể giảm lượng phân bón sử dụng, kéo theo nguy cơ giảm năng suất. Theo ông Matthew Biggin từ BMI, nếu xu hướng này diễn ra, đây có thể là tín hiệu tiêu cực cho sản xuất toàn cầu.
Tại Brazil - nước xuất khẩu đậu tương lớn nhất thế giới - nông dân được dự báo sẽ giảm sử dụng phân bón hoặc chuyển sang các loại rẻ hơn nhưng kém hiệu quả như amoni sunfat.
Tại Đông Nam Á, năng suất dầu cọ - loại dầu thực vật được sản xuất nhiều nhất thế giới - có thể giảm, trong khi chuyên gia Amit Guha cảnh báo thiếu hụt dinh dưỡng có thể ảnh hưởng dài hạn đến cây non.
Ở châu Âu, nông dân đang giảm diện tích trồng ngô - loại cây sử dụng nhiều phân bón - tại các quốc gia như Pháp. Đồng thời, việc giảm bón đạm có thể làm giảm hàm lượng protein của lúa mì thu hoạch mùa hè.
Rủi ro lớn hơn được dự báo sẽ xuất hiện trong vụ gieo trồng mùa thu, khi nông dân châu Âu thiếu vốn có thể cắt giảm diện tích trồng ngũ cốc.
Ông Benoit Fayaud từ Expana cảnh báo: “Đó là lý do chúng tôi bắt đầu lo ngại về vụ thu hoạch năm 2027.”
NPK/ Vinagri News (Reuters)
No comments:
Post a Comment