VINAGRI News - Một giống mù tạt biến đổi gen mới tại Canada hứa hẹn tăng khả năng chịu hạn và lợi nhuận cho nông dân, nhưng lại làm dấy lên lo ngại phá vỡ ngành mù tạt truyền thống phục vụ thị trường cao cấp như Dijon. Xung đột giữa đổi mới công nghệ và bảo vệ thị trường xuất khẩu đang ngày càng gay gắt.
Tóm lược:
> Giống mù tạt biến đổi gen mới giúp tăng khả năng chịu hạn và lợi nhuận.
> Ngành mù tạt truyền thống lo ngại ô nhiễm GMO làm mất thị trường xuất khẩu cao cấp.
> Canada có sản lượng mù tạt nhỏ nhưng đóng vai trò quan trọng tại vùng khô hạn.
> Pháp và nhiều nước áp dụng tiêu chuẩn không GMO nghiêm ngặt.
> Xung đột giữa đổi mới công nghệ và bảo vệ thị trường ngày càng gay gắt.
Nông dân Dallas Leduc tại Saskatchewan (Canada) kỳ vọng vào một giống mù tạt biến đổi gen mới có thể sinh trưởng trong điều kiện đất cát khô hạn và nhiệt độ cao - khu vực từng được xem là quá khô để canh tác. Là nông dân thế hệ thứ tư, canh tác hơn 10.000 mẫu Anh với các loại cây như lúa mì, lúa mì cứng, mù tạt, cải dầu, đậu Hà Lan và đậu lăng, ông tin rằng giống cây mới có thể giúp cải thiện lợi nhuận trên mỗi đơn vị diện tích nhờ sản xuất loại dầu tương tự cải dầu.
Tuy nhiên, không phải ai cũng ủng hộ. Ông Trent Dewar, một nông dân khác trong khu vực bán sa mạc Palliser’s Triangle, lo ngại rằng giống mù tạt biến đổi gen này có thể làm “ô nhiễm” các giống mù tạt truyền thống mà ông trồng để phục vụ các nhà sản xuất Dijon cao cấp tại Pháp, Mỹ và Nhật Bản. Ngành mù tạt xuất khẩu của Canada có giá trị khoảng 150 triệu USD mỗi năm, nhỏ hơn nhiều so với thị trường cải dầu trị giá 8,9 tỷ USD, nhưng lại là nguồn sống của nhiều trang trại tại các vùng khô hạn - nơi cải dầu thường thất bại.
Sản lượng mù tạt tại Canada tương đối nhỏ, thường dưới 200.000 tấn/năm và chỉ do vài trăm nông dân sản xuất. Ngược lại, cải dầu được gieo trồng trên hơn 20 triệu mẫu Anh, với sản lượng vượt 19 triệu tấn, trở thành nguồn thu lớn nhất của ngành cây trồng tại Canada. Chính vì vậy, giống mù tạt biến đổi gen chịu hạn đang thu hút sự quan tâm lớn. Tập đoàn nông nghiệp toàn cầu BASF kỳ vọng sẽ được cấp phép thương mại hóa tại Mỹ ngay trong năm tới và tại Canada trong vài năm tới.
Tuy nhiên, rủi ro lớn nằm ở khả năng lây nhiễm chéo. Giống mù tạt biến đổi gen này gần như giống hệt mù tạt truyền thống, và phấn hoa hoặc hạt giống có thể lan sang các cánh đồng lân cận thông qua gió hoặc côn trùng. Do cả hai đều thuộc loài Brassica juncea, chúng có thể lai chéo với nhau. Đại diện ngành mù tạt Saskatchewan cảnh báo điều này có thể “phá hủy cả một ngành công nghiệp” và đang vận động chính phủ ngăn chặn giống cây mới.
Trong khi đó, BASF cho rằng đây là một bước đổi mới quan trọng giúp mở rộng diện tích trồng cải dầu và đáp ứng nhu cầu thị trường.
Một trong những mối lo lớn nhất đến từ thị trường xuất khẩu, đặc biệt là Pháp - quốc gia nhập khoảng một nửa nguồn cung mù tạt từ Canada và áp dụng tiêu chuẩn không biến đổi gen rất nghiêm ngặt. Nhiều nhà nhập khẩu lớn khác cũng có yêu cầu tương tự. Nếu phát hiện dấu vết biến đổi gen, nguy cơ mất thị trường là rất lớn.
Các hợp đồng thương mại thường yêu cầu sản phẩm không chứa thành phần biến đổi gen. Tuy pháp luật Pháp có quy định giới hạn về hàm lượng GMO, nhưng mức chấp nhận cụ thể thường do người mua quyết định. Đại diện một công ty chế biến mù tạt Dijon cho biết họ kiểm tra nghiêm ngặt nguồn cung để đảm bảo không có hoặc chỉ có rất ít dấu vết GMO.
Bài học từ quá khứ vẫn còn ám ảnh ngành nông nghiệp Canada. Năm 2009, nước này đã mất thị trường châu Âu đối với hạt lanh sau khi phát hiện dấu vết giống biến đổi gen Triffid, khiến xuất khẩu sụt giảm mạnh và chưa bao giờ phục hồi.
Trong khi mù tạt là cây trồng cổ xưa với lịch sử hàng nghìn năm, giống mù tạt lai cải dầu lại là thành tựu khoa học hiện đại, kết hợp lai tạo truyền thống và công nghệ biến đổi gen nhằm tạo ra cây trồng chịu hạn, kháng thuốc diệt cỏ và cho dầu tương tự cải dầu. Nhiều nông dân đã chờ đợi giống cây này từ những năm 1990, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến việc trồng cải dầu ngày càng khó khăn.
Tuy nhiên, quan điểm giữa hai bên vẫn rất khác biệt. Đại diện ngành mù tạt truyền thống cho rằng không thể tồn tại song song giữa hai loại cây này, trong khi BASF tin rằng có thể kiểm soát rủi ro và mở rộng diện tích trồng lên tới 2 triệu mẫu Anh tại các vùng khô hạn ở Mỹ và Canada.
Khi thời điểm thương mại hóa đến gần, căng thẳng ngày càng gia tăng. Nông dân và doanh nghiệp trong ngành mù tạt đã kêu gọi hành động pháp lý và chính trị để ngăn chặn giống cây mới, dù thừa nhận đây sẽ là một cuộc chiến khó khăn vì quy trình phê duyệt hiện tại không xét đến tác động thị trường.
Một số thương nhân cảnh báo rằng nếu nguy cơ ô nhiễm GMO trở thành hiện thực, nông dân có thể từ bỏ hoàn toàn việc trồng mù tạt, gây ảnh hưởng không chỉ đến doanh nghiệp mà còn đến văn hóa ẩm thực toàn cầu.
Dù vậy, những nông dân như Leduc vẫn ủng hộ đổi mới, coi đây là công cụ sống còn trong điều kiện canh tác khắc nghiệt. Ông cho biết nếu có thể, ông cũng muốn canh tác ở vùng có điều kiện thuận lợi hơn, nhưng thực tế buộc ông phải tận dụng mọi giải pháp để tồn tại.
NPK/ Vinagri News (Reuters)
No comments:
Post a Comment