VINAGRI News - Các nhà nghiên cứu Mỹ đang đẩy mạnh phát triển giống lúa mì lai và biến đổi gen nhằm nâng cao năng suất, chống chịu hạn và cải thiện lợi nhuận cho nông dân trong bối cảnh nhu cầu suy giảm và cạnh tranh toàn cầu gia tăng.
Tóm lược:
> Mỹ phát triển lúa mì lai và biến đổi gen để cải thiện năng suất và lợi nhuận.
> Ngành lúa mì chịu áp lực do nhu cầu giảm và cạnh tranh toàn cầu.
> Giống lai có thể tăng năng suất tới 20%, dự kiến thương mại hóa từ 2027.
> Lúa mì biến đổi gen có thể xuất hiện sau năm 2030 nếu được thị trường chấp nhận.
> Công nghệ mới được kỳ vọng giúp ngành lúa mì bắt kịp các cây trồng khác như ngô và đậu tương.
Tại một phòng thí nghiệm kín có kích thước tương đương một phòng đông lạnh lớn ở Manhattan, bang Kansas, các nhà khoa học đang tiến hành biến đổi gen một số cây lúa mì bằng cách đưa gen hướng dương vào nhằm tăng khả năng chống chịu hạn hán.
Cách đó khoảng 30 km, tại một trung tâm nghiên cứu ở Junction City, các nhà khoa học khác đang phát triển giống lúa mì lai, được kỳ vọng mang lại năng suất cao hơn và ổn định hơn trong bối cảnh hạn hán ngày càng phổ biến tại khu vực Đồng bằng Mỹ.
Những nỗ lực này có thể định hình lại tương lai của ngành lúa mì Mỹ - lĩnh vực đang gặp khó khăn do thay đổi xu hướng tiêu dùng và sự cạnh tranh từ các đối thủ chi phí thấp trên toàn cầu, làm suy giảm vị thế xuất khẩu của Mỹ. Triển vọng kinh tế của lúa mì - loại cây trồng đã được canh tác hơn 10.000 năm - đang đứng trước nhiều thách thức.
Trong nhiều thập kỷ, xét về công nghệ, lúa mì tụt hậu so với các cây trồng như ngô và đậu tương. Nông dân Mỹ ngày càng giảm diện tích trồng lúa mì, đôi khi chỉ trồng xen canh để cải thiện chất lượng đất.
Tuy nhiên, giống lúa mì lai đang dần được phổ biến rộng rãi hơn, và các giống biến đổi gen có thể được thương mại hóa tại Mỹ trong vài năm tới. Đây được xem là một “canh bạc” rằng tiến bộ khoa học sẽ đến kịp thời để giúp cây lúa mì trở nên có lợi nhuận hơn đối với người trồng.
Theo ông Jon Rich, Giám đốc bộ phận lúa mì lai của Syngenta, lúa mì lâu nay chưa thực sự được “công nghệ hóa”. Người mua lúa mì cũng tỏ ra dè dặt với sản phẩm biến đổi gen do tâm lý lo ngại của người tiêu dùng, trong khi phần lớn ngô và đậu tương biến đổi gen được sử dụng làm thức ăn chăn nuôi.
Về phía nhu cầu, Mỹ - từng là nước xuất khẩu lúa mì lớn nhất thế giới - đã mất vị trí này từ năm 2017. Nông dân đang phải đối mặt với xu hướng tiêu thụ bột mì bình quân đầu người giảm trong suốt ba thập kỷ qua, cùng với tác động từ các khuyến nghị dinh dưỡng mới và sự phổ biến của chế độ ăn không gluten.
Tại một hội nghị ngành xay xát lúa mì tổ chức ở Kansas gần đây, nhiều chuyên gia cho rằng các hướng dẫn dinh dưỡng mới đang vô tình làm giảm sức hấp dẫn của các sản phẩm từ ngũ cốc.
Trong khi đó, thành công của ngành ngô Mỹ phần lớn đến từ việc ứng dụng giống lai từ đầu thế kỷ 20 - điều mà lúa mì chưa đạt được. Năng suất ngô trung bình tại Mỹ đã tăng từ khoảng 25 giạ/mẫu Anh trong những năm 1930 lên 186,5 giạ/mẫu vào năm 2025.
Tuy nhiên, việc phát triển giống lúa mì lai phức tạp hơn do hạt nhỏ và cấu trúc di truyền phức tạp, khiến chi phí nghiên cứu và thương mại hóa cao. Dù vậy, những tiến bộ trong giải trình tự ADN gần đây đã giúp giảm chi phí, thúc đẩy làn sóng nghiên cứu và đầu tư từ các doanh nghiệp như Syngenta và Corteva.
Giám đốc điều hành Corteva cho biết công ty đã đạt bước đột phá, với giống lúa mì đỏ cứng vụ đông lai có thể tăng năng suất tới 20% và dự kiến thương mại hóa vào năm 2027. Trong khi đó, Syngenta đã bắt đầu bán giống lúa mì xuân lai từ năm 2023, với diện tích canh tác đạt 12.000 - 15.000 mẫu vào năm 2025, vẫn còn rất nhỏ so với tổng diện tích gieo trồng lúa mì khoảng 45 triệu mẫu tại Mỹ.
Hai công ty này cũng đang phát triển các giống lai khác phục vụ sản xuất bánh ngọt và mì kiểu châu Á. Tuy nhiên, việc nông dân có chấp nhận chi trả mức giá hạt giống cao gấp đôi so với giống truyền thống hay không vẫn là một dấu hỏi lớn.
Bên cạnh đó, công nghệ biến đổi gen cũng được kỳ vọng sẽ mang lại các đặc tính như chống chịu thuốc diệt cỏ, kháng sâu bệnh, thậm chí cải thiện chất lượng và giá trị dinh dưỡng của hạt lúa mì.
Tại phòng thí nghiệm ở Kansas, các cây lúa mì đang được thử nghiệm với tính trạng chống hạn HB4 do công ty Bioceres (Argentina) phát triển, đồng thời có khả năng chịu được một loại thuốc diệt cỏ mới. Dù đã được Bộ Nông nghiệp Mỹ phê duyệt vào năm 2024, loại lúa mì này vẫn chưa được trồng trên thực tế.
Do đặc điểm di truyền khác nhau theo từng vùng, các nhà nghiên cứu đang thử nghiệm xem tính trạng HB4 có phù hợp với điều kiện tại Đồng bằng Mỹ hay không. Các thử nghiệm trên đồng ruộng dự kiến phải mất ít nhất hai năm nữa.
Theo các chuyên gia, việc thương mại hóa lúa mì biến đổi gen có thể phải chờ đến giai đoạn 2030 - 2032, và chỉ khả thi nếu các thị trường nhập khẩu lớn như Nhật Bản và Mexico chấp nhận sản phẩm này.
Các nhà nghiên cứu cho rằng việc ứng dụng công nghệ tiên tiến là cần thiết để nâng cao sức cạnh tranh và lợi nhuận cho ngành lúa mì, vốn đang tụt lại phía sau so với các cây trồng khác như ngô, đậu tương, hướng dương, củ cải đường và bông.
NPK/ Vinagri News (Reuters)
No comments:
Post a Comment