VINAGRI News - Nông dân trồng ca cao Ghana đang đề nghị sửa đổi luật mới nhằm bảo vệ các đồn điền ca cao, do lo ngại quy định hạn chế chuyển đổi đất có thể khiến họ gặp khó khăn khi cây ca cao không còn mang lại hiệu quả kinh tế. Tranh luận đặt ra bài toán cân bằng giữa bảo vệ vùng nguyên liệu ca cao quốc gia và quyền chủ động sử dụng đất của nông dân.
Tóm lược:
> Luật mới của Ghana yêu cầu phải được COCOBOD chấp thuận trước khi chuyển đổi mục đích sử dụng đồn điền ca cao.
> Các tổ chức nông dân lo ngại quy định có thể hình sự hóa việc thay thế những vườn ca cao không còn hiệu quả bằng cây trồng khác.
> Chính phủ muốn bảo vệ đất trồng ca cao trước tình trạng chuyển sang khai thác vàng và các loại cây trồng khác.
> Nông dân cho rằng việc bảo vệ đồn điền cần đi kèm hỗ trợ chi phí sản xuất và đảm bảo khả năng sinh lời.
> Tổng thống John Dramani Mahama chưa ký ban hành dự luật, tạo cơ hội để chính phủ tiếp tục tham vấn và điều chỉnh các điều khoản gây tranh cãi.
Nông dân Ghana lo luật bảo vệ đồn điền ca cao hạn chế quyền sử dụng đất
Nông dân trồng ca cao Ghana đang phản đối một đạo luật mới hạn chế việc thay đổi mục đích sử dụng đất, do lo ngại các quy định này có thể làm giảm khả năng chủ động của họ khi những đồn điền ca cao không còn mang lại hiệu quả kinh tế.
Quốc hội Ghana đã thông qua Dự luật Hội đồng Ca cao Ghana (Ghana Cocoa Board Bill) vào cuối tháng 7/2026. Theo dự luật, các đồn điền ca cao được xếp vào diện đất cần được bảo vệ và việc chuyển đổi mục đích sử dụng phải có sự chấp thuận của Hội đồng Ca cao Ghana (COCOBOD), cơ quan quản lý ngành ca cao của nước này.
Cải cách được đưa ra nhằm ngăn chặn đà suy giảm sản lượng ca cao quốc gia trong bối cảnh đất nông nghiệp ngày càng được chuyển sang khai thác khoáng sản và trồng các loại cây khác, trong đó có cao su. Tuy nhiên, sau khi dự luật được thông qua, các tổ chức đại diện người sản xuất đã kêu gọi Tổng thống John Dramani Mahama chưa ký ban hành dưới hình thức hiện tại và tiếp tục tham vấn với nông dân.
Bảo vệ vùng trồng nhưng không hạn chế nông dân
Dự luật trao cho COCOBOD quyền kiểm soát lớn hơn đối với việc sử dụng các trang trại ca cao. Theo đó, một đồn điền không thể được chuyển đổi sang mục đích khác nếu không có sự chấp thuận của cơ quan quản lý, ngoại trừ trường hợp nằm trong chương trình tái canh hoặc phục hồi được COCOBOD phê duyệt.
Các hành vi vi phạm có thể bị phạt tiền và phạt tù. Mức xử phạt nghiêm khắc nhất nhằm vào hoạt động khai thác vàng trái phép, với án tù từ 10-20 năm và tiền phạt tính theo số cây ca cao bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, đối với nông dân, vấn đề không chỉ nằm ở việc ngăn chặn khai thác khoáng sản mà còn liên quan đến trường hợp sản xuất ca cao không còn hiệu quả về kinh tế. Một đồn điền bị dịch bệnh hoặc năng suất quá thấp có thể cần được loại bỏ để chuyển sang trồng một loại cây khác có khả năng tạo thu nhập tốt hơn.
Hiệp hội Hợp tác xã Nông dân và Tiếp thị Ca cao Ghana (GCCFA), tổ chức đại diện các hợp tác xã trồng ca cao trên toàn quốc, ủng hộ việc bảo vệ các đồn điền ca cao nhưng muốn một số điều khoản được sửa đổi và giải thích rõ hơn trước khi luật có hiệu lực.
Moses Djan Asiedu, quản trị viên GCCFA, cho rằng nông dân có thể không còn lựa chọn nào khác ngoài việc loại bỏ những đồn điền không thể tiếp tục đảm bảo sinh kế. Ông lo ngại việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất sau đó có thể khiến nông dân bị truy tố.
Do đó, các tổ chức đại diện người sản xuất đề nghị luật cần phân biệt giữa việc chuyển đổi đất cho những hoạt động như khai thác khoáng sản với quyết định của nông dân nhằm duy trì hiệu quả kinh tế của trang trại.
Hiệu quả kinh tế của trang trại là trọng tâm tranh luận
Những lo ngại trên xuất hiện trong bối cảnh nông dân phải tự gánh một phần đáng kể chi phí đầu tư để hình thành các đồn điền ca cao. Một số người phải bỏ tiền mua và cải tạo đất, sau đó duy trì trang trại trong nhiều năm trước khi có thể thu được khoản thu nhập đầu tiên.
Theo Asiedu, nếu ca cao được coi là tài sản quốc gia, chính phủ cũng nên hỗ trợ một phần chi phí sản xuất cho nông dân.
Hệ thống tiếp thị ca cao của Ghana hiện đã phần nào hạn chế tác động của biến động giá quốc tế đối với nông dân. Chính phủ ấn định giá ca cao vào đầu mỗi niên vụ, trong khi phần lớn hạt ca cao được bán thông qua các doanh nghiệp được nhà nước cấp phép.
Tuy nhiên, giá ca cao thế giới vẫn biến động rất mạnh. Giá hợp đồng tương lai ca cao từng vượt 12.000 USD, tương đương khoảng 10.500 euro/tấn vào năm 2024, trước khi giảm xuống khoảng 4.000 USD/tấn khi nguồn cung vượt nhu cầu.
Biến động này cho thấy rõ bài toán kinh tế phía sau tranh luận. Bảo vệ diện tích trồng ca cao giúp duy trì ngành xuất khẩu của Ghana, nhưng việc tiếp tục sử dụng đất để trồng ca cao chỉ có ý nghĩa đối với nông dân khi các đồn điền vẫn đủ năng suất và mang lại lợi nhuận.
Vì vậy, bảo vệ đất trồng ca cao có mối liên hệ trực tiếp với khả năng duy trì sinh kế của người sản xuất.
Tổng thống Mahama chưa quyết định
Phản đối của các tổ chức nông dân cũng tương đồng với những quan ngại được các nghị sĩ phe đối lập đưa ra. Trong khi đó, COCOBOD bác bỏ những chỉ trích, với Jerome Sam, người phụ trách quan hệ công chúng của cơ quan này, cho rằng các chỉ trích mang động cơ chính trị và khẳng định cải cách được thiết kế nhằm hỗ trợ nông dân.
Tổng thống Mahama hiện chưa ký ban hành dự luật và chưa công bố thời điểm quyết định. Khoảng thời gian trước khi dự luật được phê chuẩn tạo cơ hội để chính phủ làm rõ các điều khoản gây tranh cãi và giải quyết những quan ngại từ phía nông dân.
Các lợi ích kinh tế liên quan là rất lớn. Ca cao đóng góp gần 15% tổng kim ngạch xuất khẩu của Ghana, khiến việc bảo vệ diện tích đất có khả năng sản xuất trở thành yếu tố quan trọng đối với nguồn thu ngoại tệ của quốc gia.
Thách thức đối với Ghana là vừa ngăn chặn việc chuyển đổi đất làm suy giảm vùng nguyên liệu ca cao, vừa đảm bảo nông dân có quyền chủ động quản lý những đồn điền không còn khả năng tạo ra thu nhập phù hợp.
Hiệu quả của cải cách vì vậy sẽ phụ thuộc vào khả năng Ghana bảo vệ được nền tảng sản xuất ca cao, đồng thời duy trì quyền lựa chọn của nông dân đối với những diện tích đất không còn mang lại hiệu quả kinh tế.
NPK/ Vinagri News (Ecofin Agency)
No comments:
Post a Comment